YETERİNCE FARKINA VARILAMAYAN TEHLİKE (ELEKTRONİK SİGARA) (1)
GELENEKSEL SİGARA
*Geleneksel tütün ve tütün mamullerinde başlıca şu maddeler bulunur:
1- Nikotin; Tütün bitkisinin köklerinde üretilip, yapraklarında depolanan, Merkez Sinir Sistemini (MSS) etkileyen, ileri derecede bağımlılık yapan ve uyarıcı özelliği olan bir alkaloid ve nörotoksindir.
2- Harmala Alkaloidleri; Harmin, Harmalin gibi alkolidleri ihtiva eder. Bu bileşikler Monoamin Oksidaz (MAO-Dopamin, Serotonin gibi mutluluk hormonları parçalayıcısı) inhibitörü (MAOI-Dopamin, Serotonin yapımını artırır.) özellikleri gösteren bileşiklerdir. Bunlar antidepresan, anksiyolitik etkiye sahiptir. Yüksek dozlarda, Görme, İşitme ve psikolojik bozukluklara sebep olurlar. Tütün sigara olarak içildiğinde; yanma-piroliz sonucu yapısı değişir. Sigara dumanında 4000’den fazla günlük hayatta sanayide, temizlikte veya zehir üretiminde kullanılan yüzlerce kimyasal madde oluşur. Bunlar arasında; Nikotin, Karbon Monoksit gazı (ekzoz gazında da bulunan zehirli bir gaz), Formaldehit (renksiz, keskin kokulu ve yanıcı bir gaz), Siyanür (Hidrosiyanik asit. Toksik ve zehirli organik bileşik), Amonyak (renksiz, keskin kokulu bir gaz), Aseton (keskin kokulu bir madde, oje çıkarıcı), Arsenik (zehirli yarı metal bir madde. Fare zehiri yapımında da kullanılır.), Naftalin (Keskin kokulu, buharı solunduğunda zehirlenmeye sebep olur.), Katran (is kokulu, koyu renkli Akciğerlerde birikerek kansere sebep olan bir madde) ve Ağır Metaller (Kurşun, civa, arsenik vb.).
Sigara dumanında oluşan bu kimyasal maddelerin bazıları doğrudan kanserojen (kanser yapıcı), diğerleri de vücut organları için toksiktir (zararlı). Tütün ve tütün mamulleri başta Solunum Sistemi olmak üzere vücutta pek çok Sistem’i etkiler. Ve pek çok hastalığa sebep olur. Bunların bazıları şunlardır: Kronik Tıkayıcı Akciğer Hastalığı (KOAH), Akciğer Kanseri, Kronik Bronşit ve Amfizem (solunum yollarının iltihabı ve hava keseciklerinin harabiyeti.), Astım(tekrarlayan nefes darlığı), Kalp krizi, Yüksek tansiyon, Damar sertliği, Felç (inme), Mide, Bağırsak, Pankreas kanserleri, Mesane ve Böbrek kanserleri, Ağız, Dudak ve Yemek borusu kanserleri, Diyabet (şeker hastalığı), Kemik Erimesi (osteoporoz), Cinsel rahatsızlık ve kısırlık, Hamilelikte düşük, erken doğum ve bebekte çeşitli anomaliler. Sigara vücutta ve ruhi durumda daha pek çok bozukluklara yol açmaktadır. Sigaranın dumanı hem doğrudan içeni, hem de çevresindeki insanları (pasif içicilik) etkiler.
*Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre; Dünya genelinde yaklaşık bir milyar civarında insan tütün ve tütün mamulü kullanmaktadır. Bu demektir ki, erişkin nüfusu esas alındığında tütün mamulü kullanım oranı %20 civarındadır. Yani her beş yetişkinden biri kullanıcıdır. Tütün mamulü kullananların çoğunluğunu Erkekler teşkil etmektedir (yaklaşık 800 milyon). Son yıllarda tütün mamulü kullanım oranları Kadınlar arasında da artış göstermektedir. Türkiye’de ise; Sağlık Bakanlığı verilerine göre; On beş yaş ve üstü kişilerde tütün mamulü kullananların oranı %33 civarındadır. Yani her üç yetişkinden biri kullanıcıdır. Her gün düzenli olarak kullananların oranı ise %30 civarındadır. 2025 itibariyle tütün mamulü kullanım oranları Erkeklerde %46, Kadınlarda %21 civarındadır (TÜİK). Son yıllarda kullanım oranı kadınlarda artış göstermektedir. Türkiye’de bir senede yaklaşık 6.5-7 milyar paket sigara tüketilmektedir (130-140 milyar adet). DSÖ’tü verilerine göre; Türkiye, Dünya genelinde tütün mamulleri tüketiminde ilk on ülke arasındadır. Türkiye’de kişi başına sigara tüketimi yaklaşık 17 adettir.
Perakende harcamalar esas alındığında Türkiye’de yıllık yaklaşık 15 milyar dolar tütün ve tütün mamullerine harcanmaktadır. Tütün mamullerinin sebep olduğu iş gücü kayıpları ve sağlık problemlerinden dolayı yapılan harcamalar da dahil edildiğinde Türkiye’de senelik yaklaşık 24 milyar dolarlık bir ekonomik kayıp olmaktadır. Türkiye’de tütün ve tütün mamulleri pazarının %90’dan fazlası yabancı çok uluslu şirketlerin elindedir. Sektördeki analizlere göre; Türkiye’de günlük tüketilen tütün mamulünün yaklaşık %20-25’ini kaçak sigara ve açık tütünler oluşturmaktadır (bandrolsüz). Bu da ekonomik olarak ayrı bir zarardır. 2026 verilerine göre Dünya genelinde tütün mamulleri Pazar hacmi yaklaşık bir trilyon dolar civarındadır. 2030 yılına kadar senelik 1,2 trilyon doları aşması beklenmektedir. Ülkelerin tütün ve tütün mamulleri kullanımına karşı aldığı bazı yasal düzenlemeler ve diğer tedbirler yüzünden kârlarında biraz azalma gören tütün ve tütün mamulleri uluslararası şirketleri bu sefer tütün ve tütün mamullerine alternatif yeni ürünlerini pazara sürmektedirler.
Bu yeni ürünlerin genel adı ‘Elektronik Sigara’dır. Elektronik Sigara (e-sigara) üreticileri, yasal düzenlemelerden dolayı organik tütün ve tütün mamullerinin azalan Pazar payından dolayı, e-sigarayı ‘zararı azaltılmış’ iddiasıyla bilinen geleneksel sigaraya bir alternatif olarak pazara sunmaktadırlar. E-Sigara üreticileri; normal sigaraların ihtiva ettiği zararlı kimyasal maddelerin ‘tütünün yanmasıyla ortaya çıktığını, halbuki e-sigarada yanma olayı olmadığından daha güvenli bir seçenek olduğunu’ iddia etmektedirler.
Gelecek yazı, Elektronik Sigara (e-sigara) nedir?
