Yeterince farkına varılamayan tehlike (elektronik sigara) (2)
ELEKTRONİK SİGARA (e-sigara) NEDİR?
*Elektronik sigara, kısaca e-sigara; Pil ile çalışan bir ısıtıcı ile Nikotin, Aroma (güzel koku, tat veren uçucu kimyasallar), ihtiva eden sıvıyı buhara (aerosol) dönüştüren elektronik bir cihazdır. Sıvılaştırılmış nikotini buhara dönüştürdüğü için ‘Buhar Makinası (vape machine)’da denilmektedir. Genellikle bilinen tütün sigarasının içim hissini taklit etmek amacıyla tasarlanmıştır. Cihazın içinde sıvı nikotin bulunur. Kullanıcılar cihazın içindeki ısıtılarak buharlaştırılmış nikotini akciğerlerine çekerler. E-Sigaralar duman yerine buhar yaydığı için daha az koku bırakırlar.
Elektronik Sigaranın Yapısı:
a- Güç Kaynağı: Cihazın çalışması için gerekli enerjiyi sağlayan şarj edilebilen Lityum-iyon Pillerden oluşur.
b- Isıtıcı- Atomizör: Pilden gelen elektrik akımıyla ısınan tel sistemi.
c- Sıvı haznesi-Tank: Solunacak olan nikotin ve kimyasalların bulunduğu sıvının depolandığı bölme.
d- Ağızlık: Kullanıcının buharı içine çektiği uc kısım.
E-Sigara sıvısının İçeriği: Cihazın içindeki sıvıda şu maddeler vardır; Nikotin (tütünden elde edilen bağımlılık yapan kimyasal), Propilen Glikol (alkol), Bitkisel Gliserin, Aroma yapıcılar (Çeşitli tütün ve meyve aromaları) ve Yan ürünler (ısıtma işlemi esnasında ortaya çıkan; Formaldehit, Asetaldehit, mikro seviyede Nikel, Krom, Kurşun, Kadmiyum ağır metal parçacıkları, uçucu organik bileşikler (benzol), ince aerosol pertikülleri ve Serbest radikaller (oksidatif strese sebep olurlar.) Bütün bu maddeler toksik ve kanserojendir.
E-Sigara Nasıl Çalışır: Kullanıcı cihazın üzerindeki açma/kapama düğmesine basarak cihazı aktif hale getirince; pilden/aküden gelen elektrik enerjisi atomizördeki ısıtıcıyı çalıştırır. Isıtıcı haznedeki Nikotin ve diğer kimyasalların bulunduğu sıvıyı buharlaştırır. Oluşan buhar ağızlık ve ağız yoluyla içe çekilir ve akciğerlere ulaşır. Kullanıcının çekim gücüne ve sıcaklığa göre cihaz ayarlanmıştır. Böylece kullanıcılar kendilerine uygun buhar yoğunluğunu seçerler. E-Sigara içimi genelde 6-8 dakika sürer (14-16 nefes).
E-Sigara Çeşitleri: Elektronik sigaralar; mekanik özellikleri, tasarım ve kullanım amaçlarına göre çeşitli şekildedirler. Başlıca türleri şunlardır:
1- Tek kullanımlık e-sigaralar (Puff-disposable): Hiçbir ayar ve dolum yapılmadan doğrudan kullanılır. Kullandıktan sonra tekrar kullanılamaz ve çöpe atılır. Halk arasında ‘Puff’ olarak adlandırılır.
2- Pod Mod Sistemleri: Pod sistem, genellikle nefes sensörlü daha çok salt (saf, katıksız) nikotin ile kullanılan küçük cihazlardır. Pod Mod sistem, daha büyük bataryası olan, ısı ayarı değiştirilebilen, hem salt nikotin hem de karışık sıvılarla kullanmaya elverişli daha güçlü cihazlardır. Bunlar geleneksel büyük e-sigaralar (mod) ile basit pod (nefes sensörlü) sistemlerinin hibrit bir bileşimidir. Geleneksel e-sigaralara göre daha küçük ve hafiftir. ‘Pod’ adı verilen bir sıvı hazneye (kartuş) sahiptir. Bunlarda tüm cihaz atılmaz sadece kartuş değiştirilir.
3- Buhar Kalemleri (Vape Pen): Kalem şeklinde geleneksel e-sigara modelleridir. Elektronik bir cihaz aracılığı ile nikotin ve kimyasalların karışımı olan sıvıyı buharlaştırıp içine çekmek ve üflemek için yani elektronik sigara içmek için kullanılır. Bunlar pod modlardan biraz daha uzundur, bir nevi sigaraya benzetilmiştir. Kullanıcı nefes çektiğinde cihaz karışım sıvıyı ısıtır ortaya duman değil buhar (aerosol) çıkar.
4- Kutu Mod (Box Mod) Sistemleri: Fazla buhar üreten, uzun ömürlü pil kapasiteli bir e-sigara cihazıdır. Bu cihazlar, ayarlanmış (elektronik olarak), ayarlanmamış (mekanik), altı beslemeli, doğrudan ciğere çekim, daha az buhar üreten türleri vardır. Ayarlanmış olanlarda bir elektronik çip (chipset) ve güvenlik devreleri vardır (aşırı ısınmayı önleyen). Mekanik olanlarda ise, elektronik devre ve güvenlik seti bulunmaz.
5- Isıtılan Tütün Ürünleri Cihazları: Klasik e-sigaralardan farklı olarak sıvı buharı çekme yerine, özel tütün çubuklarının (heets stick) yakılmadan, yüksek ısıda fakat yanma noktasının altında (600 C’nin altında) genellikle 350 C’de ısıtılarak nikotin ihtiva eden bir buhar üreten elektronik cihazlardır. Isıtılan tütün ürünleri cihazlarında, geleneksel sigaralardan ve sıvı kullanan elektronik sigaralardan farklı olarak gerçek tütün yaprağı kullanılır.
ELEKTRONİK SİGARA ÜRETİCİLERİ ALGI MI YAPIYORLAR?
*Elektronik sigara üreticilerinin e-sigarayı savunma gerekçeleri şöyle sıralanabilir: Üreticiler, cihazların tütünü yakmadığını, sadece nikotin içeren bir sıvıyı ısıtarak buharlaştırdığını ileri sürüyorlar. Yine, geleneksel sigara dumanında bulunan karbonmonoksit ve katran gibi maddelerin bu ürünlerde düşük seviyede bulunduğunu, cihazların sigara tiryakilerinin tütünü bırakmalarına yardımcı olmak amacıyla tasarlandığını, el ve ağız alışkanlığını devam ettirerek sigarayı bırakmak isteyen yetişkinler için psikolojik bir destek olduğunu ileri sürmektedirler. Ayrıca, kötü koku ve kül kirlenmesinin önlendiği ve yangın riskinin de olmadığını iddia etmektedirler.
Gelecek yazı e-sigara üreticilerinin iddia ettikleri gibi masum mudur?
