Osmanlı’nın yıkılmasına İttihatçılar sebep oldu (4)
6-31 MART VAKASI VE II. ABDULHAMİD’İN HÂL EDİLMESİ
*II.Meşrutiyet döneminde kurulan Ahrar Fırkası adem-i merkeziyetçi (yerinden yönetimci) liberal görüşleriyle, güçlü merkeziyetçi iktidar olan İttihat ve Terakki’ye karşı sert muhalefet yapıyordu. Sadrazam Kamil Paşa da Ahrarcılarla iyi ilişkiler geliştirmişti. İTP marifetiyle meclise verilen güvensizlik oyu ile İttihat ve Terakki ile çatışan Kamil Paşa hükümeti 14 Şubat 1909’da düşürüldü. Yerine Hüseyin Hilmi Paşa hükümeti kurmakla görevlendirildi. H.Hilmi Paşa İTP ile tam uyum içindeydi. Böylece İTP Hükümete hakim oldu. Meşrutiyet’in ilanından sonra; Bulgaristan bağımsızlığını ilan etmiş, Avusturya-Macaristan Bosna-Hersek’i ilhak etmiş, Girit adası Yunanistan’a bırakılmış, Osmanlı çok toprak kaybetmişti. Siyasi karışıklık, ekonomik durumun kötüleşmesi halkta ümitleri kırmıştı. Bütün bunlara sebep olarak İTP gösteriliyordu.
Volkan gazetesi yazarı ve İttihad-ı Muhammedi Cemiyeti kurucularından Derviş Vahdeti 25 Şubat’ta devletin Şeriatla yönetilmesi için Şeyhülislama müracaat etti ve bu konuda beyannameler neşretti. Bu beyannameler Taşkışla’daki Avcı taburlarına da dağıtıldı. İTP aleyhinde yayın yapan Serbesti gazetesinin yazı işleri müdürü Hasan Fehmi bey 6 Nisan 1909’da Galata Köprüsü üzerinde öldürüldü. Faili bulunamadı. Bu cinayet halkta büyük infiale sebep oldu. Cinayetten İTP mensupları sorumlu tutulmuştur. Bu olay bardağı taşıran son damla gibi oldu.
Olaydan kısa bir süre sonra İTP iktidarına karşı 31 Mart 1325’te (13 Nisan 1909) başladığı için ‘31 Mart Vakası’ olarak bilinen ayaklanma başlamıştır. 12-13 Nisan 1909 gece yarısı Taşkışla’ya yerleştirilmiş olan 4. Avcı Taburu ayaklanıp bazı subayları hapsetmiş ve kışladan çıkıp Ayasofya meydanına doğru ‘Şeriat isteriz! Padişahım çok yaşa diyerek isyan çıkarmışlardır. Onlara, medrese hoca ve talebeleri de katılarak ‘Mektepli subayların orduyu Frenkleştirmeye çalıştıkları iddiasını ve bütün bunların İTP’nin yaptığını’ ortalığa yaymaya başlamışlardır. Kısa sürede İstanbul’un bütün semtleri isyancıların kontrolüne geçti. İsyancılar daha sonra Meclis binasını kuşatmışlardır.
Kalabalık Harbiye Nazırı Ali Rıza Paşa ile Bahriye nazırı Mahmut Muhtar Paşa’nın görevlerinden alınması ve eski Harbiye Nazırı Nazım Paşa’nın yeniden göreve getirilmesini hükümetten talep ettiler. Bazı milletvekilleri öldürüldü, Tanin basımevleri yağmalandı. Bunun üzerine Padişah’ın isteği üzerine Hükümet istifa etti. 14 Nisan 1909’da yeni hükümet Tevfik Paşa tarafından kuruldu.
7-İSYANIN BASTIRILMASI
*İsyan üzerine Selanik’te büyük bir miting düzenlendi. 14 Nisan 1909’da genel seferberlik ilan edilerek Selanik Redif Tümeninin (ihtiyat-yedek kuvvet) bütün taburları silah altına alındı. Bu birliklere sivil gönüllüler ve Edirne’de bulunan 2. Ordu birlikleri de katıldı. Resneli Niyazi bey de gönüllü birlikleriyle katıldı. Bütün kuvvetlerin başına Selanik 9. Redif fırkası (tümeni) kumandanı Hüseyin Hüsnü Paşa getirildi. Kurmay başkanlığına da Kolağası Mustafa Kemal bey atandı. Mustafa Kemal, Selanik’ten İstanbul’a hareket eden orduya ‘Hareket Ordusu’ adını verdi. Hareket ordusunda bulunanlar arasında Binbaşı Fethi bey (Okyar), Kolağası İsmet Bey (İnönü),Yarbay Cemal bey (Paşa), Süleyman Askeri bey (sonra Teşkilat-ı mahsusa başkanı oldu.), Kolağası Niyazi bey, Mülazım-ı evvel (Üstteğmen) Yakup Cemil bey ve Mülazım-ı evvel İsmail Canbulat bey gibi kişiler bulunuyordu.
Dikkat çeken durum bu kişiler daha sonra Türk siyasi hayatına yön veren kişiler olacaktır. Hareket ordusu İstanbul yakınına gelince komuta değişikliği yapılarak Ordunun başına Mahmut Şevket Paşa atandı. Kurmay başkanlığına da Berlin’de askeri ateşe olan Binbaşı Enver bey getirildi.
Hareket ordusu 24 Nisan’da İstanbul’a girince önemli bir direnişle karşılaşmamıştır. Hareket ordusu ile isyancılar arasında Taşkışla, Davutpaşa ve Taksim kışlalarında küçük çaplı çarpışmalar oldu. Hareket ordusu isyanı bastırdıktan sonra Yıldız sarayını kuşattı. 27 Nisan 1909’da saraya girerek yönetimi devraldı. Yıldız sarayı bazı kişilerce yağmalanmıştır. İsyanın bastırılmasından sonra sıkı yönetim ilan edilmiş ve iki askeri mahkeme kurulmuştur. Derviş Vahdeti dahil, birçok Ahrar Partisi mensubu yargılanarak idam edilmiştir. Ahrar Partisi de siyasetten silinmiştir.
27 Nisan 1909’da Meclis-i Mebusan, Şeyhülislam Mehmed Ziyaeddin Efendi’den alınan hâl fetvası üzerine Sultan II.Abdulhamid Han’ın tahttan indirilmesine karar vemiştir. Kararın tebliği için dört kişilik bir heyet görevlendirilmiştir. Hâl kararını tebliğ eden bu dört kişi şunlardı; Emanuel Karasu (Yahudi), Esad Toptani (Arnavut), Arif Hikmet (Laz/Gürci) ve Aram Karakaş (Ermeni). Dört kişilik heyetin mahiyeti Cennet Mekan Abdulhamid Hanı çok müteessir etmiştir.
II.Abdulhamit tahttan indirilerek trenle 24 kişilik maiyetiyle Selanik’e sürgüne gönderildi. Orada ölünceye kadar sürgün yaşadı. Yerine küçük kardeşi V.Mehmed Reşad getirildi. V.Mehmed Reşad (1909-1918) İTP mensuplarının elinde bir kukla olmaktan öte bir şey yapamadı. 1909 Ağustos’unda Kanun-u Esasi de yapılan değişiklikle siyasi güç tamamen meclise verildi. Devam edecek…
