Allah’ın Nizamı İslâm(67)
Allah’ın Nizamı İslâm(67)
Prof. Dr. Yusuf Özertürk
OSMANLI’NIN ZAYIFLAMASI VE
YIKILMASI SONRASI İSLÂM DÜNYASI
*19. yy’daSanayi devriminin(Endüstri 1/0. Buhar gücünün makinalarda kullanılmaya başlaması) başlamasıyla ve Avrupa’ya yayılmasıyla, İslâm âlemi ‘Batı’nın’ üstün teknolojik ilerlemesiyle yüz yüze geldi. Osmanlı Devleti Sanayi devrimini yakalayamadı. Üstün teknoloji ve askerî güçleri ile başta İngiltere olmak üzere diğer Avrupa devletleri Osmanlı topraklarına göz diktiler. Evvela Osmanlı tebası olan gayr-ı Müslimleri ayaklandırdılar, sonra da bağımsızlıklarını kazanmalarına yardım ettiler. 1812-1815 Sırp isyanlarıyla Sırplara önce özerklik verildi(1830). 1877-1878 Osmanlı-Rus harbi (93 harbi) sonrasında da Berlin antlaşmasıyla da (1878) Sırbistan, Osmanlıdan ayrılarak bağımsız bir devlet oldu.
Aynı şekilde Karadağ ve Romanya da bağımsız oldular. Yunanlılar 1821’de Mora isyanını başlattı. 1829’da imzalanan Edirne Antlaşmasıyla önce özerk oldular, ardından 1832’de imzalanan İstanbul Antlaşmasıyla da Yunanistan bağımsız oldu. Bulgaristan 1878 Berlin Antlaşmasıyla evvela özerk oldu, 5 Ekim 1908’de bağımsızlığını ilan etti. Böylece Trakya bölgesi hariç bütün Balkanlar Osmanlı’dan ayrıldı. 14 Haziran 1830’da Fransa Cezayir’i işgal ederek 300 yıllık Osmanlı hakimiyetine son verdi. Fransa 12 Mayıs 1881’de Tunus’u işgal etti. Fransa böylece Kuzey ve Batı Afrika’da sömürge bölgesi oluşturdu. Fransa, 1920-1923’de Suriye ve Lübnan’ı sömürgesi yaptı. İngilizler 11 Temmuz 1882’de Mısır’ı, 1896-98’de Sudan’ı işgal ederek sömürgesi haline getirdi ve 1943’e kadar da sömürdü. İngiltere, ilki 1839-1842 ve 1878-1880’de olmak üzere Afganistan’ı iki defa işgal etti.
İngiltere, Hindistan’ı 1757’den 1947’ye kadar aşamalı olarak işgal etmiş ve sömürgesi haline getirmiştir. İngiltere, 1917’de Filistin’i işgal ederek 1948’e kadar sömürdü ve 1948’de çekilerek İsrail devletinin kurulmasını sağladı. İngiltere böylece o zamandan beri kanayan Filistin sorununun çıkmasına sebep olmuştur. İngiltere, 1917-1918’de Irak’ı, 1918-1921’de Ürdün’ü işgal ederek sömürgesi yaptı. İngilizlerin kışkırtması ve yardımıyla Osmanlılara karşı ayaklanan Mekke Emiri Şerif Hüseyin’in oğullarından Abdullah, İngilizlerin himayesinde, Ürdün kralı, Faysa da Irak kralı yapıldı. Aynı şekilde İngilizlerin himayesinde, Hicaz ve Necid bölgeleri Suud hanedanına bırakıldı. Suudiler’e daha sonra 1932’de Suudi Arabistan Krallığı kurduruldu.
Aynı şekilde, Yemen ve Basra Körfezi ülkeleri İngiltere’nin kontrolünde kaldılar. Almanya, 1884-1919’da Afrika’da; Togo, Kamerun, Namibya, Tanzanya, Ruanda ve Brundi’yi sömürgesi yaptı. Belçıka, Kongo Demokratik Cumhuriyeti (Belçıka Kongosu), Ruanda ve Brundi’yi (1. Dünya savaşından sonra Almanya’dan alındı.) sömürgesi yaptı. Hollanda, 1602’den 1949’a kadar aşamalı olarak Endonezya’yı işgal edip, sömürgesi yapmıştır. İtalya, 4 Ekim 1911’de Libya’yı, 3 Ekim 1935-Mayıs 1936’da da Somali, Eritre ve Habeşistan’ı işgal edip sömürgesi yapmıştır.
İspanya, Rif bölgesi (Fas’ın kuzey kıyıları), İspanyol Fas’ı, Batı Sahra (İspanyol Sahrası), Ekvator Ginesi’ni (İspanyol Ginesi) bağımsızlıklarını kazanıncaya kadar sömürgesi yapmıştır. Rusya; 19. yy’da Çarlık Rusya’sı Kafkasyayı hakimiyeti altına almıştır. Rusya, evvela 1803-1828’de Kuzey Azerbaycan’ı işgal etti. Ekim 1917 Bolşevik ihtilalinden sonra da 27 Nisan-11 Mayıs 1920’de Azerbaycan’ın tamamı Sovyet Kızıl Ordusu tarafından işgal edilerek Sovyetler Birliği’nin sömürgesi yapılmıştır. İhtilalden sonra kurulan Sovyetler Birliği zamanında 1917’den sonra bütün Orta Asya hanlıkları (Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan, Kırgızistan ve Kazakistan), bağımsızlıklarını kazanıncaya kadar Sovyetler Birliği’nin birer sömürgesi olmuşlardır.
Sovyetler Birliği bu bölgelerde İslâm’ı baskılayıp, Ateist bir rejim kurdurmuştur. Görüldüğü gibi 19. yy’da, halkının çoğu Müslüman olan Osmanlı himayesindeki ülkeler, birer birer Avrupalı sömürgecilerin eline geçmiştir. Osmanlı’nın memleketleri olan ülkeler de ya Laik, ya da otoriter-totaliter rejimler kurdurulmuştur. Devam edecek...