Osmanlı’nın yıkılmasına İttihatçılar sebep oldu (3)

Osmanlı’nın yıkılmasına İttihatçılar sebep oldu (3)

Prof.Dr.Yusuf Özertürk  

4-1908 DARBESİ VE II.MEŞRUTİYET’İN İLANI                                                               

*İngiltere 3 Mart 1908’de Makedonya’daki asayiş sorunlarının çözülmesi bahanesiyle Osmanlı devletine bir yazı gönderdi ve şunların yapılmasını istedi. 1-Makedonya’ya bir genel vali atanacak ve emrine yeterli sayıda yabancı subay verilecek. 2-Bölgede Osmanlı askerlerinin sayısı azaltılacak. Bunun manası, Osmanlı’nın Makedonya’daki hakimiyetini sona erdirmek demekti. Selanik’teki İttihat ve Terakki’nin Manastır merkezi, Padişah’a bir telgraf çekerek, Meclis-i Mebusan’ın açılması ve Kanun-u Esasi’yi yürürlüğe koymasını istedi. Diğer taraftan da komite üyesi Kolağası(yüzbaşı) Resneli Niyazi 3 Temmuz 1908’de, asker-sivil bir çete ile Resne’de dağa çıkarak II.Abdulhamid Han’ı devirmek için ihtilali başlattı. Eyüp Sabri kumandasındaki Ohri taburu ile Niyazi bey komutasındaki Resne taburu 22 Temmuz’da Manastır’da birleştiler. Ve Manastır Fevkalede(olağanüstü hal) kumandanı Müşir(mareşal) Fevzi Paşa’yı esir aldılar. İttihat ve Terakki tarafından 23 Temmuz 1908’de Meşrutiyet ilan edildi ve bu durum Yıldız sarayına(Padişah’a) bildirildi. Bunun üzerine Kanun-u Esasi 24 Temmuz 1908’de yürürlüğe kondu ve II.Meşrutiyet ilan edildi. Bu şekilde meşru idareye karşı ilk darbe İttihat ve Terakki tarafından yapılmış oldu. Meşrutiyetin ilanından sonra cemiyetin siyasi fırkaya(partiye) dönüşmesine karar verildi. İTP (İttihat ve Terakki Partisi) doğrudan yönetime gelmedi, iktidarı tam olarak ele geçirinceye kadar dışarıdan destek verdikleri güdümlü hükümetler kurdurdu. 1908 Aralık ayında seçilen Meclis-i Mebusan üyelerinin çoğunluğu İTP tarafından desteklenen kişilerdi. 1909 Şubat’ında M.Kamil Paşa hükümeti düşürüldü. Yerine Hüseyin Hilmi Paşa Hükümeti getirildi. 22 Eylül 1909’da Selanik’te yapılan İTP kongresine, Mustafa Kemal Trablus delegesi olarak katıldı. M.Kemal kongrede parti içinde zabitlerin (subayların) bulunmaması ve siyasetle uğraşanların da askerlik görevlerini bırakmaları gerektiğini söyledi. M.Kemal’in bu fikrine Kazım Karabekir ve az sayıda delege dışında kimse katılmadı. M.Kemal bu tarihten sonra 1919’a kadar siyaseti bıraktı.          

5- II.ABDULHAMİD HAN’I  DEVİRME TEŞEBBÜSLERİ                                           

*II.Meşrutiyetin ilan edilmesine rağmen,iktidarı tam olarak ele geçiremeyen sadece hükümeti kontrol eden İTP bununla yetinmedi. İTP devlete tam hakim olmak istiyordu. Bunun için II.Abdulhamid’in tahttan indirilip, yerine kontrol edebilecekleri bir padişahı getirmek istediler. II.Abdulhamid’in ‘hâl’ edilmesi için de darbe yolunu tercih ettiler.Bunun hazırlığına giriştiler. Bu meyanda şu tedbirlere başvurdular; 1-İTP, Devlet kademelerinde kadrolaşmaya başladı. İTP’nin kendi yandaşlarını devlet kadrolarına yerleştirmesi ve ayrımcılık yapması, diğer memurlar arasında huzursuzluğa sebep olmuştur. İTP’ye muhalefet yapanlar memuriyetten atıldı. 2-M.Kamil Paşa hükümetini kontrol altında tutmk ve olası bir mukavemeti (Padişahın hassa ordusu) önlemek maksadıyla, Selanik’teki 3. Ordu’dan 3 avcı taburu getirip Taşkışla’ya yerleştirdiler. Kamil Paşa hükümeti kendisine karşı bir kalkışmadan endişelendiğinden bu taburların gitmesini istedi. Bu da İTP ile hükümet arasında gerginliğe sebep oldu. 4-Ordu içinde ‘Alaylı-Mektepli’ subaylar meselesi ortaya çıktı. Eski sisteme göre yetişmiş alaylı subayların ordudan atılacağı söylentileri ordu içinde huzursuzluğa sebep oldu .İTP’nin Ordu içindeki dindar subaylara iyi gözle bakmaması da dindar halk arasında memnuniyetsizliğe sebep oldu. 5-Ordu içindeki çeşitli kesimlerin isyan hareketleri başladı. Bunların içinde önemli olanlardan birisi de ‘Taşkışla vakasıdır.’ Bu olay, Ekim 1908’de askerlik sürelerini bitirmiş 87 erin askerlik süreleri tekrar uzatılınca, isyan çıktı. Bu isyan kan dökülerek şiddetle bastırıldı.Aynı şekilde Aralık 1908’de bu defa bir tiyatro oyununun erlere yasak edilmesi üzerine yine isyan çıkarıldı.

23 Ocak 1909’da bu defa Harp Okulu öğrencileri okul idaresinin aşırı sertliğini ve yabancı dil öğrenmenin zorluğunu bahane ederek kalkışma yaptılar. Bu olay da 60 öğrencinin okuldan atılmasıyla neticelendi. 6-1909 Mart’ında Sultan II. Abdulhamid Han’ın muhafız alayının bir kısmını oluşturan ‘Zuhaf Alayı’na (Yıldız sarayını ve Padişahı korumakla görevlendirilen özel ve renkli kıyafetli Arap ve Arnavut askerlerden müteşekkil alay) geleneklere aykırı olarak İTP’ce Avcı taburundan askerlerin alınmak istenmesi, Zuhaf alayı ile Avcı taburu askerleri arasında çatışmalara sebep oldu. Ayrıca Avcı taburunun hep öne çıkarılmasından dolayı Avcı taburuna karşı ordu içinde de bir husumet oluşdu. 7-Medreseliler ve Harbiyeliler çatışması. Medrese talebeleri askerlikten muaf tutulmuştu. Bu durum Harbiyeliler tarafından haksızlık olarak değerlendiriliyordu. Harbiyeliler medreselilerin bir sınava tabi tutulmasını istiyorlardı. Bu durum  medrese mensuplarının Harbiye Nezaretine husumet duymasına sebep oldu. 8-Volkan Gazetesinin kışkırtmaları. Derviş Vahdeti hem Volkan Gazetesinin başyazarı ve hem de ‘İttihad-ı Muhammedi cemiyetinin kurucularındandı. Dini siyasi çıkarları için istismar ediyordu. Volkan’ın Dini hassasiyetleri kullanarak Hükümet ve İTP aleyhine kışkırtıcı yayınlar yapması, hem medrese talabelerini, alaylı askerleri kışkırttı ve hem de İttihatçıları rahatsız etti. Volkan’ın kışkırtmalarıyla 7 Ekim 1908’de Fatih Camii’nden bir grup halk Meşrutiyet aleyhine nümayiş yaparak Yıldız Sarayına kadar yürüdüler. Devam edecek…