Yetim kızlara Bağ-Kur ölüm aylığı bağlanması

Sosyal Sosyal hukuk devletinin temel kavramlarından biri olan sosyal güvenlik, bireylerin istek ve iradeleri dışında oluşan sosyal risklerin, kendilerinin ve geçindirmekle yükümlü olduğu aile bireylerinin üzerlerindeki gelir azaltıcı ve harcama artırıcı etkilerini en aza indirmektir.

 Sigortalının ölümü sonrası aile bireyleri, özellikle de çocukları bir gelir kaybı yaşar. Sosyal güvenlik mevzuatımızda ölüm olayı bağlı olarak aile bireylerinin gelir kayıplarını telafi edici düzenlemelere yer vermiştir. Bu düzenlemelerden en önemlisi ve anlamlısı ölüm aylığıdır. 

Ölüm aylığı sigortalının ölümünden önceki son sigorta statüsüne göre bağlanmakla birlikte son sigorta statüsünün Bağ-Kur olması halinde ölüm tarihine göre değişen aylık bağlama şartları bulunmaktadır. Özellikle bu şartların kız çocukları açısından etkileri faklı olduğu için bu yazımda yetim kız çocuklarına, ölen Bağ-Kur sigortalısı anne ve babaları üzerinden aylık bağlanması şartları hakkında geniş bir değerlendirme yapmak istiyorum.

BAĞ-KUR YETİM AYLIĞI İÇİN BEŞ MİLAT VAR

Ölüm aylığı şartları sigortalının ölüm tarihinde yürürlükte bulunan sosyal sigorta kanunlarına göre belirleniyor. Bağ-Kur ölüm aylığı şartları beş defa değişikliğe uğradığı için ölüm aylığı açısından beş farklı milat olduğunu söyleyebiliriz.

İlk Milat- Sigortalının 4 Ekim 2000 tarihinden önce ölmesi: Kız çocuğunun Bağ-Kur kapsamındaki anne ve babasının 4 Ekim 2000 tarihinden önce vefat etmesi halinde, ölüm aylığı bağlanabilmesi için geçimini sağlayacak gelirinin bulunmaması gerekir. Geçimi sağlayacak gelirden anlaşılması gereken de toplam gelirin brüt asgari ücreti (1.273,50 TL) geçmemesidir. Dolayısıyla gelirleri toplamı 1.273,50 TL altında olan yetim kızlar babadan-anneden Bağ-Kur yetim aylığı alabilir. Örneğin; ölen kocadan 800 TL dul aylığı, ayrıca 400 TL kira geliri bulunan dul ve yetim kadının toplam geliri 1.273,50 TL altında kaldığından babadan-anneden yetim aylığı alma hakkı olmaktadır.

İkinci Milat- Sigortalının 4 Ekim 2000 ile 7 Ekim 2001 tarih aralığında ölmesi: Sigortalının ölümü bu aralıkta ise kız çocuğuna Bağ-Kur sigortalısı anne-baba üzerinden yetim aylığı bağlanabilmesi için sigortalı çalışmasının olmaması, kendi sigortasından dolayı emekli maaşı almıyor olması gerekir. Bağ-Kur sigortalısı anne-baba bu aralıkta vefat etmiş ise ölen SSK veya Emekli Sandığı sigortalısı kocadan dul maaşı alınması Bağ-Kur yetim aylığı almaya engel değildir. 

Üçüncü Milat- Sigortalının 8 Ekim 2001 ile 1 Ağustos 2003 tarih aralığında ölmesi: Bağ-Kur yetim aylığı bağlanması şartları ilk milat ile aynıdır. Yetim kız çocuğunun Bağ-Kur ölüm aylığı alabilmesi için gelirleri toplamının 1.273,50 TL altında olması gerekir.

Dördüncü Milat- Sigortalının 2 Ağustos 2003 ile 30 Eylül 2008 tarih aralığında ölmesi: Bu aralıktaki ölümlerde Bağ-Kur yetim aylığı bağlanması şartları ikinci milat ile aynıdır. Kız çocuğunun yetim aylığı alabilmesi için sigortalı çalışmaması, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir aylık almaması gerekir.

Beşinci Milat- Sigortalının 30 Eylül 2008 tarihinden sonra ölmesi: Sigortalının ölüm tarihinin 30 Eylül 2008 tarihinden sonra olması halinde yetim kız çocuğuna Bağ-Kur ölüm aylığı bağlanabilmesi için, Türkiye’de veya yurtdışında sigortalı çalışmaması, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almıyor olması gerekir. Ölen eşin sigortalılık statüsünün Bağ-Kur olmaması, kocanın ölüm tarihinin de 1 Ekim 2008 öncesi olması halinde yetim kız çocuğu diğer şartları sağlaması halinde kocadan dul babadan yetim maaşı olmak üzere iki aylık alabilir.