İş kazasından ölenin ailesine gelir bağlanır
Her insan için mukadderat olan ölüm nedeniyle sigortalının geride kalan yakınları sürekli bir gelir kaybına uğrar. Bunun sonucunda ölenin geride kalanları açısından sosyo-ekonomik bir tehlikenin başladığı söylenebilir. Sigortalının ölümü sonrası geçim sıkıntısı çekmesi muhtemel olan geride kalan eş, çalışma yaşına erişmemiş erkek çocuklarla evlenmemiş kız çocukları, sigortalının desteğiyle yaşamını sürdüren anne ve baba kesilen maddi desteğin yerini alacak bir sosyal yardıma gereksinim duyar.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, sigortalının ölümü sonrası geride kalanlardan geçimi sigortalı tarafından sağlanan aile bireylerinin geleceklerini güvence altına alma amacıyla iki ayrı sigorta kolunda düzenleme yapmıştır. Aile bireylerine ölüm sigorta kolundan yapılan ödemeye “ölüm aylığı” denirken, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan ölümler nedeniyle bağlanan maaşa “ölüm geliri” denir.
Sigortalının ölümü, iş kazası nedeniyle anlık olabildiği gibi sigortalı kaza anında ölmemiş olsa dahi kendisine gelir bağlanmadan hayatını kaybetmiş olabilir. Yine sigortalının ölümü, iş kazası geçirdiği veya meslek hastalığına yakalandığı tarihten sonra kendisine gelir bağlanmış iken gerçekleşebildiği gibi ölümün nedeni doğal seyrinde ortaya çıkmış veya iş kazası veya meslek hastalığının bir uzantısı olarak meydana gelmiş olabilir.
SON ÜÇ AYLIK KAZANÇ
ORTALAMASI ÖNEMLİ
Ölüm geliri hesaplama yöntemi, ölümün, sigortalıya iş göremezlik geliri bağlanmadan önce gerçekleşmesi veya sigortalıya iş göremezlik geliri bağlandıktan sonra ölümün gerçekleşmesi halinde ölüm nedeninin iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olup olmaması ve sigortalının gelir bağlanmasına esas sürekli iş göremezlik derecesine göre farklılık gösterir. Buna göre;
- İş kazası ve meslek hastalığı sonucu kendisine sürekli iş göremezlik geliri bağlanmadan ölen,
- Meslekte kazanma gücünü yüzde 50 ve üzerinde kaybetmesi nedeniyle kendisine iş göremezlik geliri bağlandıktan sonra ölen,
- Meslekte kazanma gücünü yüzde 50’den daha az oranda kaybetmesi nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri almakta iken ölen ve ölüm nedeni geçirdiği iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanmış olan sigortalının, kazanın meydana geldiği tarihten önceki son üç aylık prime esas kazançlar toplamının prim gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunan ortalama günlük kazancının 21 katı, hak sahiplerine hisseleri oranında, ölüm geliri olarak ödenir. İş kazası veya meslek hastalığına bağlı olarak meslekte kazanma gücünü yüzde 10 ile 49 arası kaybetmiş olan ve kendisine gelir bağlanan sigortalının ölümü normal seyrine gerçekleşmiş ise bu kez aile bireylerine paylaştırılacak olan gelir sigortalının almakta olduğu geliri üzerinden hisse oranında yapılır. Örneğin; 2016-Ekim ayında iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının son üç aya ait ortalama günlük kazancı 150 TL ise, bu tutarın 21 katı olan 3.150 TL tutara 100 TL seyyanen zam eklenip bulunan 3.250 TL tutara 2016-Temmuz emekli zam oranı olan yüzde 3,63 yansıtılarak 3.368 TL tutarındaki gelir hesaplanır. Sigortalının dul eşi ve iki çocuğu varsa eşe yüzde 50 oranında 1.684 TL, çocukların her birine de 842 TL ölüm geliri bağlanır. Bağlanan gelir her sene Ocak ve Temmuz ayında emekli zam artışlarına tabi tutulur.
EN AZ 1800 GÜN PRİM VARSA
İKİ MAAŞ ÖDENİR
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının en az 1800 gün prim ödemesinin bulunması veya ölen sigortalı 4/a yani eski adıyla SSK kapsamında ise her türlü borçlanma hariç en az 5 yıl sigortalılık süresi ve en az 900 gün prim ödemesinin olması halinde hak sahiplerine iş kazası gelirinden başka bir de ölüm aylığı bağlanır. Aile bireylerine iş kazası ve meslek hastalığı sigorta kolundan ölüm geliri, ölüm sigorta kolundan ölüm aylığı bağlanması halinde, gelir ve aylık tutarları mukayese edilir, yüksek olan tam az olan ise yarım ödenir.