18 yaş öncesi başlayan sigortalığın emeklilik yaşına etkisi
İlk defa 18 yaşından önce sigortalı olanlar için sigortalılık süresinin başlangıcının 18 yaşın tamamlandığı tarihte başlatılacağı uygulaması, sigortalılar yanında zaman zaman uygulayıcıları da tereddüde düşürmektedir. Bu nedenle sigortalılık başlangıcının 18 yaşından önce olmasının emeklilik yaşına etkisinin bulunup bulunmadığını açıklayacağız.
5510 sayılı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortaları Kanunu’na göre, sigortalılara emekli aylığı bağlanabilmesi için, belirli bir yaşın tamamlanmış olması, belirli bir süre sigorta primi ödenmiş olması, belirli bir süre sigortalı olunması, emeklilik müracaat tarihinde işten ayrılmış olunması ve Sosyal Güvenlik Kurumuna yazılı olarak emekli aylığı talebinde bulunulması gerekir.
EMEKLİLİĞİ KAZANMANIN ŞARTLARI
Emekli aylığına hak kazanabilmek için gerekli olan sigortalının işten ayrılması ve Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yazılı müracaatta bulunulması herkes için geçerli olan ortak koşullardandır.
Kanunda öngörülen belirli bir yaşa ulaşmak, prim ödeme gün sayısını ve sigortalılık süresini tamamlamak ise her sigortalı için, ilk defa sigortalı olunan tarihe bağlı olarak farklılık gösterir.
1999 yılına kadar emeklilikte bir yaş sınırı bulunmamakta idi. İlk defa sigortalı olunan tarihin üzerinden, erkekler için 25 yıl geçmişse, kadınlar için 20 yıl geçmişse ve toplamda 5000 gün SSK primi ödenmiş ise sigortalı yaşı beklemeden emekli olurdu.
Ancak ilk defa sigortalı olunan tarihte 18 yaş tamamlanmamışsa ve bu tarih de 1 Nisan 1981 tarihi öncesi değilse bu kez erkekler 43 kadınlar ise 38 yaşını tamamlamadan emekli olamazdı.
Zira kadınlar için 20 yıl sigortalılık süresinin, erkekler için 25 yıl sigortalılık süresinin başlangıcı olarak 18 yaşın tamamlanma tarihi alınmakta idi. Dolayısıyla sigortalılık süresinin hesabı açısından 18 yaş uygulamasının, kadınların 38, erkeklerin 43 yaşından önce emekli olmalarının önüne geçen bir düzenleme olduğunu söyleyebiliriz.
EMEKLİLİK YAŞININ KADEMELENDİRİLMESİ 18 YAŞ UYGULAMASINI İŞLEVSİZ YAPTI
Sigortalılık süresinin başlangıç tarihi olarak 18 yaşın tamamlandığı tarihin dikkate alınması esas olarak kademeli emeklilik yaşı uygulamasıyla fiili olarak anlamını yitirmiştir. Çünkü kanunda düzenlenen emeklilikte yaş kademesi erkekler için 44, kadınlar için 40 yaşından önce emekli olmayı imkânsız hale getirmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan ve 18 yaş öncesi başlayan sigortalılığın emeklilik yaşına etkisini irdeleyen 2011-58 sayılı Genelgede; 18 yaş ile ilgili sınırlamanın kademeli emeklilik yaşı uygulaması ile önemini yitirdiği, bu nedenle emekli aylığına hak kazanma koşullarının belirlenmesinde 18 yaş uygulamasına bakılmayacağı özellikle vurgulanmıştır.
Örneğin; 1 Ocak 1975 doğumlu erkek sigortalı 12 yaşında iken 1 Şubat 1987 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya başlamış ise sigortalının emekliliğe hak kazanma koşulları, 18 yaş uygulamasına bakılmaksızın 1 Şubat 1987 tarihindeki girişine göre, 25 yıl sigorta, 50 yaş ve 5375 gün prim ödeme olacaktır.
Sigortalının yaşını tamamladığı tarihte 25 yıl sigortalılık süresi de tamamlanmış olacak prim gün sayısı en az 5375 gün olması koşuluyla emekliliğe hak kazanacaktır.
Emeklilik yaşını belirleyen temel unsurun ilk defa sigortalı olunan tarih olduğunu ve ilk defa sigortalı olunan tarihin 18 yaşın öncesinde olmasının emeklilik yaşını etkilemediğini söyleyebiliriz.
