Müslüman Bireyi ve Toplumu İnşa Eden Bazı İlkeler

12 Şubat 2019 Salı

Önceki yazımızda, İslâm’ın insan hayatını üzerine bina etmeyi amaçladığı ilkelerin başlıcalarının (“On İki Emir”in) yer aldığı İsra/22-39. âyetlerin ilk bölümündeki iki ana ilkeyi görmüştük. 

Bugün ise İsra/26-32. âyetlerde buyurulan dört ilahî emri görelim:

26. Akrabaya, yoksula ve yolcuya hakkını ver. Gereksiz yere saçıp savurma! 27. Çünkü savurganlar şeytanların dostlarıdır. Şeytan da Rabbine karşı çok nankördür. 28. Eğer sen kendin dahi rabbinden umduğun bir lütfu beklemek durumunda olduğun için onlara ilgi gösteremiyorsan, hiç değilse kendilerine rahatlatıcı bir söz söyle! 29. Eli sıkı olma, ölçüsüzce eli açık da olma; sonra kınanacak, kendi kendine hayıflanacak duruma düşersin! 30. Rabbin rızkı dilediğine bol bol verir de kısar da. Şüphesiz ki O, kullarından haberdardır, onları görmektedir. 31. Fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin! Biz onların da sizin de rızkınızı veririz. Onları öldürmek gerçekten büyük bir günahtır. 32. Zinaya yaklaşmayın! Çünkü o hayâsızlıktır, çok kötü bir yoldur. 

3. emir; akrabaya, yoksullara ve yolcu vb. diğer muhtaç insanlarahaklarınıvermektir (26-28. âyetler). Kişi diğer insanların kendisi ve serveti üzerinde hakları olduğunu kabul ederek, onlara iyilik yaptığını değil, bilakis haklarını verdiğini düşünmelidir.

“Hakkını ver” ifadesi, nafaka borcu ve zekât ibadeti ile birlikte nafile cinsinden hayırları da kapsar. Burada yoksulların da zikredilmesi, yardımın özellikle malî olanının söz konusu edildiğini gösterir.

“Savurganlar şeytanların dostlarıdır” ifadesindeki “kefûr”; şeytanın varlığını isyana adaması, yeryüzünde bozgunculuk yapıp insanları yoldan saptırmasıdır. Allah’ın kendisine mal ve mevki lütfettiği kimse de bunu Allah rızasına aykırı yollarda kullanırsa, şeytanın niteliği olan kefûr sıfatıyla nitelenir. 

Kişi, yardım isteyen birine olumlu cevap verme imkânına sahip değilse ümit verici, yatıştırıcı, güzel sözler söylemeli; onu kırmamaya, gönlünü incitmemeye çalışmalı, tatlı dille mazeretini açıklamalıdır.

4. emir; cimriliktenve israftan sakınmaktır (29. âyet). Cimrilik de savurganlık da aşırılıktır, bu sebeple haramdır. İkisinin ortası cömertliktir. Savurganlık ifrat, cimrilik tefrittir. İfrat, aklın ve dinin uygun gördüğü ölçünün ilerisinde veya uygun bulmadığı yollarda harcamayı; tefrit de gerekli yerlere gerektiği ölçüde harcamaktan kaçınmayı ifade eder. İsraf ve cimrilik erdemsizlik, itidal ise cömertliktir.

“Elini boynuna bağlı olarak asma” deyimi ‘cimri olma’, “Onu büsbütün açıp saçma” ise, ‘savurgan ve müsrif olma’ anlamına gelir. 27 ve 29. âyetler birlikte okunursa Kur’an’ın insanlardan orta yolu izlemelerini yani cimri ve savurgan olmamalarını istediği anlaşılır. Gerçekte parayı insanın gerçek ihtiyacı olmayan faydasız yerlere yani gösteriş, lüks, günah fiiller vb. yerlere harcamak, Allah’ın verdiği nimete karşı nankörlüktür. Bu iki âyet sadece bireye yapılan ahlâkî tavsiyeden ibaret değildir; İslâm toplumunu ahlâkî eğitim, sosyal baskı ve hukukî sınırlamalarla savurganlıktan korumaya da yöneliktir.

5. emir; çocukların hayatını korumaktır (31. âyet). İslâm öncesinde bazı Araplar geçim korkusuyla çocuklarını öldürürlerdi; zamanla sebebi ve şekli değişse de insanlar, doğrudan ya da dolaylı olarak çocuklarını öldürmeye devam ettiler ve ediyorlar. Âyetin hükmü mutlaktır: “Çocukların öldürülmesi büyük bir günahtır.” Mevdudi, bu ayetin doğumkontrolünü, özellikle de kürtajı kökten yasakladığı görüşündedir: ‘İslâm, açlık korkusu ile insanların suni metotlarla çoğalmayı engellemesini yasaklar ve Allah’ın emrettiği doğal yollarla üremeyi ve çoğalmayı teşvik eder. Açlık ve kaynakların azlığına doğum oranını kontrol etmek gibi bir çözümü öne sürmeleri, insanların en büyük hatasıdır.’

6. emir; zinadan, fuhuştan kaçınmaktır. 32. âyette ‘zina etmeyin’ denilmeyip “Zinaya yaklaşmayın” denilmesi, zinaya götürme tehlikesi olan tutum ve davranışlardan da uzak durmayı ifade eder. “Çünkü o hayâsızlıktır, çok kötü bir yoldur” ifadesi, zinanın insanın temiz fıtratına ve akl-ı selime aykırı olduğuna işaret eder. Bu emir, insanları sadece zinaya ve fuhşa karşı uyarmakla kalmaz, ayrıca ona yönelten sebep ve araçları ortadan kaldırıcı önlemler almayı da gerektirir (Tefsirlerden özetledik). 

On İki Emir içinde yer alan diğer altı emri de haftaya görelim inşallah. 

 

Günün Özeti

YORUM YAZ

  • MustafaMustafa2 gün önce
    Sayın A . Yıldız. Sekiz ayettagutu ve tagutu red etmeyi emrediyor, şirk en büyük zulüm . Sonra amelleri anlatın . Geri kalmışlığınsebebi ameller, imanın yerini almış ameller iman olmuş.
  • MustafaMustafa5 gün önce
    Yazdığınız dört emri , sadece tagutu red eden şirkten beri olanlar hakkını vererek yapar yapmak için gayret sarf eder . Çünkü mümin olan tagutu red eden şirkten beri olandır. Siz ne zaman tagutu red şirkten beri olacaksınız
  • MustafaMustafa8 gün önce
    Eğer Rasulullah sav min mezhebi ise baştacı . Rasulullah sav minhayatı,ahlakı Kur'an, meshebi hurafeleriniz iflas etti. İfla etmeyecek Kur'an'a gelin.
  • MustafaMustafa8 gün önce
    TEVHİDİ mi , tasavvuf i bir Müslümanlık mı
  • Boşbakan Boşbakan 8 gün önce
    Kuran ayetlerini emellerine göre kopyalayıp yapıştıran yazıları okumam ! Kuran din kitabı siyasete alet edilmemelidir! O kitap herhangi bir partiye İnmemiş! Din sömürgesine son !
  • ORHAN İNANORHAN İNAN9 gün önce
    ALLAH(CC)'IN EMİRLERİNİ İZAH ETMENİZ GÜZEL OLMUŞ.İHTİYAÇ DUYDUĞUMUZ BİR ALAN.ÖZELLİKLE AYET İ KERİMELERİN GÜVENİLİR ELLER TARAFINDA İZAH EDİLMESİ ,GÜNÜMÜZDE,ÇOK ÖNEMLİ.ELİNİZE SAĞLIK

Günün Özeti