İhmalin freni yoktur! “Bir ay daha idare eder…” Ya sonra?
İhmalin freni yoktur! “Bir ay daha idare eder…” Ya sonra?
ONUR YILMAZ
Eskiden insanlar otomobil galerilerinin önünde durur, fiyat etiketlerine bakar, “Bir gün bizim de olur” diye hayal kurardı. Bugün ise aynı insanlar servis kapısından içeri girerken dua ediyor. Çünkü artık mesele otomobil satın almak değil; mevcut otomobili ayakta tutabilmek. Direksiyon başına geçmek kolay, asıl zor olan bakım faturasını ödeyebilmek.
Türkiye’de milyonlarca aile için otomobil artık lüks değil, ihtiyaç. Çocuğunu okula götüren, işe giden, yaşlı anne babasını hastaneye ulaştıran vatandaş için araç hayatın bir parçası. Ancak bu ihtiyacın görünmeyen yüzü her geçen gün ağırlaşıyor. Çünkü otomobilin yakıtı kadar, hatta bazen yakıtından daha fazla konuşulması gereken bir gider kalemi var; bakım ve servis masrafları.
Bugün yetkili servislerde sıradan bir periyodik bakımın bedeli birçok marka ve modelde 10 bin ila 20 bin lira arasında değişiyor. Orta sınıf SUV veya dizel araçlarda bu rakam 20 bin liranın da üzerine çıkabiliyor. Özel servislerde aynı bakım çoğu zaman 5 bin ila 10 bin lira arasında yapılabiliyor. Aradaki fark bazı modellerde iki katına ulaşıyor. Üstelik sadece yağ ve filtre değişiminden söz ediyoruz.
Asıl tablo ise ağır bakımlarda ortaya çıkıyor. Dört kaliteli lastiğin değişimi artık 30-35 bin lirayı buluyor. Ön fren disk ve balata değişimi 10-20 bin lira arasında değişirken, amortisör değişimi birçok araçta 15 bin liradan başlayıp çok daha yukarı çıkabiliyor. Buna bir de saatlik işçilik ücretleri ekleniyor. Yetkili servislerde işçilik saat bedelleri 3 bin liranın üzerine çıkmış durumda. Birkaç saat süren bir işlemde yalnızca işçilik için ödenen rakam, geçmişte bir otomobilin yıllık bakım maliyetine denk geliyor.
Hal böyle olunca vatandaşın ilk yaptığı şey bakımı ertelemek oluyor.
İşte tehlike de burada başlıyor.
Ekonomik şartlar yalnızca Türkiye’de değil, dünyanın birçok ülkesinde sürücüleri aynı tercihle karşı karşıya bırakıyor. Son dönemde yayınlanan sektör araştırmaları, artan hayat pahalılığı nedeniyle araç sahiplerinin zorunlu bakımları geciktirdiğini, güvenlik açısından kritik parçaların değişimini ötelediğini ortaya koyuyor. Çünkü insanlar artık otomobillerini değil, aile bütçelerini kurtarmaya çalışıyor.
Fakat otomobil ihmali affetmez.
Bugün değiştirilmeyen bir fren balatası yarın sadece daha pahalı bir tamir anlamına gelmez; Allah korusun, telafisi mümkün olmayan kazalara da kapı aralayabilir. Diş derinliği azalmış lastikler, görevini yapamayan amortisörler, zamanı geçmiş motor yağı veya ihmal edilen triger bakımı yalnızca aracın ömrünü değil, içindeki insanların canını da riske atar.
Peki vatandaş ne yapsın?
Bir tarafta kira, mutfak masrafı, çocukların eğitim giderleri... Diğer tarafta servisten gelen on binlerce liralık teklifler... İnsanlar doğal olarak önceliği evine veriyor. Otomobil ise “bir ay daha idare eder” denilerek erteleniyor. Fakat mekanik sistemlerin takvimi, insanın bütçesine göre işlemiyor.
Yetkili servis ile özel servis arasındaki fiyat makasının bu kadar açılması da ayrıca üzerinde durulması gereken bir mesele. Elbette orijinal parça, garanti şartları ve üretici standartlarının bir maliyeti var. Ancak vatandaşın cebi bu maliyetleri taşımakta zorlanıyorsa, sistemin sürdürülebilirliği de tartışılmalıdır. Çünkü bakım yaptırabilen sürücü değil, bakım yaptırmaktan vazgeçen sürücü çoğaldığında bunun bedelini sadece o araç sahibi değil, trafikteki herkes öder.
Otomobil sahibi olmak artık yalnızca satın alma gücüyle ölçülmüyor. Asıl mesele onu güvenli şekilde yolda tutabilmek. Ne yazık ki bugün birçok aile için otomobil, kredi taksidinden sonra ikinci bir kira yüküne dönüşmüş durumda.
Unutulmamalıdır ki bakım masrafı pahalı olabilir; ama ihmalin faturası her zaman daha ağırdır. Temennimiz odur ki hem sektör hem de ilgili kurumlar, araç bakımını vatandaş için daha ulaşılabilir hâle getirecek adımlar atsın. Çünkü güvenli trafik, yalnızca yeni otomobillerle değil; bakımı zamanında yapılmış otomobillerle mümkündür.
Bugün vatandaş otomobil almaktan korkmuyor. Asıl korkusu, kontağı çevirdikten sonra servisten gelecek telefon...