Balon söndü, otomobil tekrar asli kimliğine geri döndü!
Geçmiş yılların getirdiği finansal ezberler, suni rüzgârlar ve küresel salgının tedarik zincirinde açtığı derin yaralar, otomobili bir binek vasıta olmaktan çıkarıp spekülatif bir kazanç kapısına dönüştürmüştü.
Sokak aralarından büyük plazalara kadar her köşede fısıldanan fahiş kâr hırsları, piyasanın üzerine adeta kara bir bulut gibi çökmüştü. Alın teriyle helal kazanç peşinde koşan samimi vatandaşımızın ihtiyacına erişmesini zorlaştıran bu haksız rantiye dönemi, nihayet yerini hakikatin soğuk ama şifalı rüzgârlarına bırakıyor.
Piyasada uzun süredir hüküm süren köpük dalgası, ekonomi yönetiminin kararlı adımları ve finansal piyasalardaki likidite gelişmeleriyle hızla sönümleniyor.
Akıp giden eylül günlerinde otomotiv dünyası çok farklı bir imtihanla karşı karşıyadır. Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) fon piyasasındaki manipülasyonları engellemek ve tasarrufları korumak adına attığı kararlı adımlar; likidite krizi yaşayan fırsatçı odakları, ellerindeki finansal varlıkları ve stokladıkları malları hızla elden çıkarmaya zorladı.
Yatırım fonlarında bekleyen likiditeye erişimin gecikmesi veya rantiye alanlarının daralması, otomobili bir yatırım sığınağı olarak görenlerin iştahını kesti. Nakit ihtiyacını karşılamak isteyen aktörler, otoparklarda sakladıkları araçları hızla ikinci el piyasasına sürmeye başladı. Aylardır suni fiyat artışlarıyla şişirilen sanal kaleler, piyasaya giren yoğun araç arzıyla sarsılıyor.
Rakamların dili bizlere bu dönüşümün seyrini çok net göstermektedir. Otomotiv pazarında daralma her geçen ay belirginleşirken, eylül verileri ilk sekiz aylık toplam pazarın geçen yıla oranla yüzde 11,9 düşüşle 719 bin 996 adet seviyesine gerilediğini ortaya koyuyor. Özellikle ağustos ayında binek araç satışlarındaki yüzde 25,16 seviyesindeki sert daralma, tüketim çılgınlığının yerini ihtiyatlı bir bekleyişe bıraktığının en somut delilidir.
İkinci el piyasasında ise ağustos ayında gerçekleşen 751 bin 295 adetlik hacim, geçmiş yılların aynı döneminin yüzde 7,73 altında kalarak durgunluğun boyutunu tescilliyor.
Şişirilmiş fiyatlarla ilan sitelerini işgal eden araçların ortalama vitrinde kalma süresi 22,9 güne ulaştı. Bu veri, piyasaya sürülen araçların yarısından fazlasının alıcı bulamadan beklediğini doğruluyor.
Sektör temsilcilerinin analizlerine göre, nominal fiyatların son 19 ayda reel olarak yüzde 36 değer kaybetmesi, haksız kazanç kapısı arayanların uğradığı hüsranın açık bir göstergesidir. Yüksek taşıt kredisi faizlerinin yıllık maliyet bazında yüzde 50 sınırına dayanması da vadeli alım kapılarını kapatınca, piyasa tamamen nakit gücü olan gerçek ihtiyaç sahibinin iradesine teslim oldu.
Otomobil, medeniyetin insanlığa sunduğu bir refah ve kolaylık vasıtasıdır. Onu fıtratından koparıp bir borsa kâğıdı gibi spekülasyon malzemesi yapmak, toplumsal adaleti zedeleyen sakat bir anlayıştır. Şimdi sıfır araç satan markaların stok eritmek adına yüzde sıfır faizli kampanyalara yönelmesi, ikinci eldeki fiyat baskısını daha da artıracaktır.
Nominal bazda yıl sonuna kadar beklenen yüzde 12 civarındaki ek gerileme öngörüsü, bu arınma sürecinin devam edeceğine işaret ediyor.
Piyasadaki bu temizlik, dürüst tüccarın ve helal lokma peşindeki vatandaşın hakkını koruyan hayırlı bir normalleşmedir. Yapay yükselişlerle milletin sırtına yük olanların devri kapanırken, otomobil asli kimliğine, yani sadece bir ihtiyaç vasıtası olma konumuna geri dönmektedir.
Sektörün geleceği, rantiye oyunlarıyla değil, yerli üretim bilinci ve dengeli ticaret ahlakıyla şekillenecektir.
