İran ve İranlılar, aşılması çok zor bir sürecin içindedir...

İran ve İranlılar, aşılması çok zor bir sürecin içindedir...

MEHMET KOÇAK

İran’da yapılan barışçıl veya rejim karşıtı geniş çaplı protesto gösterileri ilk değil. 

Dünya başkentlerindeki siyasi kulislerde çeşitli senaryolar ve bazı komplo teorileri üzerinde tartışmalar devam etse de, İran’daki protestolar, doğrudan ve belirleyici bir tehdit seviyesine de henüz ulaşmış değil.

Ancak, İran’daki mevcut yönetim bugün 1979 Humeyni devriminden sonra rejimi sarsan en büyük, en etkili ve de en tehlikeli protesto gösterileriyle karşı karşıyadır.

Rejimden hoşnutsuz olan kitlelerin başlattığı protestoları fırsat bilen ABD Başkanı Trump’ın kışkırtmaları ise çeşitli halk katmanlarında karşı tepkilere sebep oldu.

Mevcut yönetimin destek çağrısı ise çeşitli halk katmanlarında kitlesel karşılık bulmasıyla sokak ve meydanlara inen önemli bir halk kesimi, rejim karşıtları ile İran yönetimine tehditlerini ısrarla tekrarlayan ABD Başkanı Trump’a uyarı niteliğinde bir cevap vermiş oldu.

Ancak şimdi asıl soru şu:

Rejim taraftarlarının geniş kapsamlı  katılımla gerçekleşen karşı gösterileri, rejim karşıtlarını durduracak mı? 

Yoksa rejim karşıtlarıyla rejim taraftarları sokak ve meydanlarda karşı karşıya mı gelecek?

Ayrıca, ABD Başkanı Trump bu geniş katılımlı gösterilerden sonra geri adım atar mı? İran’a askeri saldırı veya farklı bir müdahale fikrinden vazgeçer mi? 

Herkesin merak ettiği bu soruların cevapları bugünden sonra ortaya çıkacaktır. Ancak şu bir gerçek: İran ve İranlılar, içinden çıkılması çok zor bir sürecin içindedir.

* 

Rejime taraf, yönetime karşı bir diğer kesim.

Bugün İran’da rejime taraftar olduğu halde ekonominin çökme noktasına gelmesi, halkın yoksullaşması ve işsizlik oranındaki yükseliş ile mevcut yönetimin yanlış bazı uygulamalarından rahatsız olan bir diğer kesim var.

Ülke gelirlerinin eşit paylaşımdaki adaletsizlik ile İran dışındaki Şii silahlı örgüt yapılanmalarının mevcut yönetim tarafından finanse edilmesi gibi yanlış politikaları eleştiren bu kesime göre; İran ekonomisinin çökme noktasına gelmesinin iki önemli sebebi var. Biri, mevcut yönetimin yanlış politikaları, diğeri ise  1979’dan beri ABD’nin öncülüğündeki batılı emperyalistlerin İran’a uyguladığı yaptırımlardır. 

Yine bu kesim: İran’a ABD veya İsrail gibi düşman ülkelerin müdahalesine veya onların desteğiyle ülkeden kaçmaya mecbur edilen ‘Şahlık’ kalıntılarının ülkeye getirilmesine de şiddetle karşıdır.

Bu kesim, mevcut yönetime karşı ciddi eleştiriler hatta suçlamalarda bulunsa da dış mihrakların beklentilerine destek olmama ve rejim karşıtlarıyla aynı safta bulunmama adına gösterilere katılmıyor.

Şehirlerdeki, mahallelerde ve sokaklarda, sessiz ama hem toplumsal hem elit hem de siyasi açıdan geniş bir kitleyi temsil eden bu kesim, geri durma ya da tarafsız kalma biçimlerinde kendini gösteriyor.

Zira bu kesim, rejimin bir şekilde korunması şartıyla bir yönetim değişikliğini arzu etmektedirler.

Bugün gösterilerin rejim değişikliğine sebep olacak seviyeye gelmemesi bu kesimlerin gösterilere destek vermiyor olmasındandır.

Çünkü bu kesim, rejimin devrilmesinin büyük kayıplara sebep olacağı endişesi taşıyor.

Diğer bir önemli sebep ise mevcut rejimin devrilmesi sonrasında nasıl bir rejimin getirileceği ve yeni yönetimin kimlerden oluşacağı konusundaki belirsizliklerdir.

Nitekim, halen devam eden protestolara öncülük eden ne bir lider ne de bir siyasi kadro mevcut. Ayrıca önerilen bir rejim veya bir hükümet modeli de yok.

Asıl düşündüren ve korkutan ise mevcut rejim taraftarlarının rejim karşıtları arasında başlaması muhtemel olan iç çatışmalardır. 

Kısacası; İran rejimi yanlış politikalarının bir sonucu olarak tarihinin en zor dönemlerini yaşıyor. 

Dileğimiz, İran’da bir iç savaşın çıkmaması ve dış müdahalelerin olmamasıdır.