Büyük Şeytan’ın bitmeyen oyunları…
Büyük Şeytan’ın bitmeyen oyunları…
MEHMET KOÇAK
Büyük Şeytan ABD ile Siyonist İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla savaşa dönüşen süreçte açılan parantez, arabulucuların desteğiyle ABD ve İran arasında başkanlar düzeyinde uzaktan atılan imzalarla kapanmış değildir. Başka bir ifadeyle, imzalanan ‘mutabakat zaptı’ kalıcı bir barış değil, ‘büyük hesaplaşma’ savaşının ertelenmesidir.
Dikkat çekici olan husus ise her iki tarafın da bu mutabakata isteyerek değil, mevcut şartların zorlamasıyla imza atmış olmasıdır.
Ancak bugün itibarıyla tarafların yeniden savaş seçeneğine yönelmekten kaçınmaları, yarın aynı noktaya dönmeyecekleri anlamına gelmemektedir.
İsviçre’de başlayan müzakerelerde ciddi krizlerin yaşanacağını anlamak için kahin olmaya gerek yoktur. Çünkü mutabakat zaptında yalnızca genel çerçeve üzerinde uzlaşılmış, tarafları karşı karşıya getiren asıl anlaşmazlıklar ise müzakere masasına bırakılmıştır.
Dahası, ABD’nin mutabakat sürecinde İran’a vermek zorunda kaldığı tavizleri ilerleyen müzakerelerde geri almayı hedefliyor.
•
Mutabakat ve Müzakere Tiyatrosu
Washington yönetimi nükleer kapasitenin sınırlandırılması, balistik füze programının daraltılması ve Tahran destekli Direniş Ekseni’nin tasfiyesi gibi uzun vadeli stratejik hedeflerinden vazgeçmiş değildir.
Aynı şekilde, İran da ‘Mutabakat Zaptında’ yer alan 14 madde ile elde ettiği kazanımlarından ve rejim adına belirlenen kırmızı çizgilerden taviz vermemekte ısrarlı.
Nitekim görüşmeler başlamadan önce ve görüşmelerdeki ilk temaslar sırasında yaşanan gelişmeler bu değerlendirmeyi doğrulamıştır.
İran, ortak basın toplantısını ve birlikte fotoğraf verilmesini reddetti. Böylece “müzakereye katılmamız bize yapılan ihanet saldırılarını, İran lider ve liderlik kadrosu ile askeri komutanların şehit edilişi ile masum sivillerin ve öğrencilerimizin katledilişi ayrıca o büyük yıkımı unutacağız veya kabulleneceğiz anlamına gelmez” mesajı vermiş oldu.
ABD heyetinin, ‘Nükleer programın’ müzakere edilmesi teklifini reddeden İran’ın, öncelik dondurulan mali kaynakların serbest bırakılması ve İran petrolü için yaptırım muafiyetlerine odaklanmasında ısrarcı olmasıyla görüşmeler kopma noktasına geldi.
Görüşmelerin tıkandığını gören ABD Başkanı Trump’ın, “İran dikkat etse iyi olur, yoksa ülkenin geri kalanını da ele geçiririz” şeklindeki tehdidine Tahran, aynı sertlikte karşılık vermesiyle karşılıklı restleşmeye yol açtı.
İran heyetinin protesto amacıyla görüşmeleri terk etmeyi gündeme getirmesi ve İranlı yetkililerin İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarının sona ereceğine dair somut güvence verilmedikçe müzakerelerin ilerlemeyeceği yönündeki uyarısı ABD’yi tehditler yerine uzlaşı dilini kullanmaya ve bazı yeni tavizlere mecbur etti.
İran, ABD ile yürütülen müzakereler kapsamında dondurulmuş fonlarından 12 milyar doların serbest bırakılması ve İran petrolünün üretimine ve satışına önümüzdeki 21 Ağustos’a kadar izin veren 60 günlük geçici bir genel lisans yayınladı.
Washington ile Tahran arasında imzalanan mutabakat zaptı ve verilen ilave bazı tavizler, nihai bir anlaşmadan ziyade tarafların birbirine kurduğu siyasi ve diplomatik tuzaklarla şekillenen bir müzakere tiyatrosu olduğu giderek daha açık biçimde ortaya çıkmaktadır.
Daha müzakerelerin başlangıç aşamasında karşılıklı suçlamaların ve tehditlerin yeniden gündeme gelmesi, güven krizinin ne kadar derin olduğunu göstermeye yetmektedir.
Bu nedenle önümüzdeki süreçte asıl soru, tarafların anlaşmaya varıp varamayacağı değil; ertelenen bu hesaplaşmanın ne zaman ve hangi şartlarda yeniden gündeme geleceği olacaktır.
Bekleyelim görelim…