BİAT NEDİR KİME YAPILIR?

Son günlerde bazı kelimeler insanlarımızın dilinde çokça dolaşır oldu. “Bana biat ettiler.”, “Bana biat etmeniz lazım.”, “Biat olunacak kişi benim.”, “Ben biat ettim.”, “Bizler biat ettik.”, “O kişi biata layık değil.”, “Biat bizim hakkımız.”, “Bize biat edenler hem dünyada hem de ahirette kurtulur.”, “Bize biat edenlerin Sırat'ta ellerinden tutarız.”, “Bizler falan kişiye biat etmişiz.”, “Bize biat etmeyenler dünyada ve ahirette kaybeder.”, “Bize biat edenlere kabirde yardımcı oluruz.” gibi çok değişik ifadelerle, bazen de “akla ziyan” bir şekilde, tarikat ehli ve sokaktaki, manasını bilen veya bilmeyen birçok insan tarafından “BİAT” kelimesi kullanılmaktadır. “Biat ettim.”, “Biat aldım.”, “Bana biat edildi.”, vb. gibi. Fıkhi ve İtikadi Açıdan (Genel İslami Hüküm): İslam dininin inanç (akide) ve amel (fıkıh) esasları açısından bakıldığında, bir şeyhe veya mürşide bağlanmak (tasavvufi anlamda biat etmek) farz veya dinî bir mecburiyet değildir. Bir Müslümanın kurtuluşa ermesi için Allah'a iman etmesi, farzları yerine getirmesi (namaz, oruç, zekât, hac vb.) ve haramlardan kaçınması yeterlidir. Kur'an ve Sünnet'e uygun bir hayat yaşayan, helal ve haramlara dikkat eden bir kimse, herhangi bir tarikata veya şeyhe bağlı olmasa da dinen tam bir Müslümandır. Tasavvufi Hüküm: Manevi Bir İhtiyaç ve Tavsiye: Tasavvuf ehli (mutasavvıflar), bir mürşide biat etmeyi şer'i bir mecburiyet olarak değil, nefsin terbiyesi ve ahlakın güzelleşmesi için kuvvetli bir tavsiye (müstehap/sünnet) olarak görmüşlerdir. İnsanın kendi kusurlarını görmesi ve nefsin tuzaklarından kurtulması zordur. Nasıl ki bir ilmi öğrenmek için öğretmene, bir hastalığı iyileştirmek için doktora gidiliyorsa ruhani hastalıkları (kibir, haset, riya) tedavi etmek için de manevi bir rehbere (mürşid-i kâmil) ihtiyaç duyulduğu ifade edilir. (Tabii herkes “Ben mürşidim, mürşid-i kâmilim, biata layık insanım.” demekle de olmaz.) O hâlde biat nedir? Kimlere yapılır? Biat ne zamandan beri var? Biat kelimesinin sözlük ve ıstılahî manası nedir? Biat (Bey'at): Ulu'l-emre bağlılık sözü vermenin adıdır. Resulullah, önemli dinî-siyasi olaylar arefesinde veya İslamiyet'i kabul eden kimselerle ilk defa görüştüğünde biat almıştır. Peygamber Efendimizin (s.a.s.) iki önemli biatı vardır: 1- Akabe biatları. 2- Rıdvan biatı. Biat, genelde el sıkışma şeklinde olmuştur. Biatta asıl olan, meşru devlet başkanını tanımak, kendini ona bağlı hissetmek ve bu hissi hayatının sonuna kadar korumaktır. Yoksa milletin her ferdinin devlet başkanı ile biata fiilen katılması şart değildir. Biat, Hz. Peygamber'in vefatından sonra daha çok siyasi bir karakter kazanmıştır. Biat, “İslam devletinde idare edenle idare edilenler arasında yapılan; seçim veya bağlılık karakteri taşıyan sosyo-politik akit” anlamında kullanılmıştır. (T.D.V. İslam Ans. “Biat” md. VI, 120-122.) Biat kelimesinin kökü ve ne anlama geldiği: BİAT KELİMESİ: “B-y-a”, “satmak” kökünden türeyen biat, sözlükte “sözleşme imzalamak, birisini lider/başkan kabul ettiğini açıklamak” anlamına geliyor. Kavram olarak “görüşülüp konuşulan, üzerinde anlaşmaya varılan bir hususta el sıkışmak suretiyle, konuşulan hususların yerine getirileceğine dair karşılıklı taahhütte bulunmak” anlamında kullanılıyor. İslami literatürde “Müslümanların Allah'ın hükmüyle hükmetmesi için gerekli vasıflara sahip birine itaat edeceklerine dair söz vermeleri, muhatabın da sorumluluklarını eksiksiz yerine getireceğine dair topluluğa söz vermesi” anlamında temel bir kavram olarak kullanılagelmiştir. PEYGAMBER EFENDİMİZE (s.a.s.) İLK BİAT: Hz. Peygamber (a.s.m.), her vesileyle Allah'ın dinini anlatmaya gayret etmiştir. Hz. İbrahim'in dininden arta kalan ve bir örf şeklinde devam eden hac mevsimi, Resulullah için iyi bir fırsattır. Engellemelere rağmen hac mevsiminde civardan gelenlere dinî tebliğde bulunur, onları tevhide çağırır. İşte böyle bir hac mevsiminde Medine'den gelen on iki kişi Allah'ın dinini kabul ederler. “Allah'a şirk koşmamak, hırsızlık ve zina yapmamak, çocuklarını öldürmemek, namus iftirasında bulunmamak, maruf şeylerde Peygamber'e isyan etmemek” üzere biat ederler. (İbnu Hişam II/75.) Diğer yıl daha kalabalık bir grup hâlinde gelirler. Resulullah'la buluşurlar. Şu biatı yaparlar: - Gerekirse savaşacağız. - Hem dar günümüzde hem rahat günümüzde, hem hoşumuza giden hem de gitmeyen hâlde seni dinleyeceğiz ve itaat edeceğiz. - Seni kendimize tercih edeceğiz. - Komutanlarımıza muhalefet etmeyeceğiz. - Nerede olursak olalım hakkı söyleyeceğiz. - Allah yolunda kimsenin ayıplamasından korkmayacağız. (İbn Mâce, Cihad, 41.) Akabe, Mekke ile Mina arasında dağlarla çevrili koridorun sol cenahında, 40-50 kişinin başkasının dikkatini çekmeden toplanabileceği büyüklükte, dağların içine kıvrılan kavis şeklinde bir yerin adıdır. Risaletin 11. yılında Hz. Peygamber burada, annesi Amine'nin de mensubu olduğu Hazrec kabilesinden Yesribli (Medine) altı kişiyle karşılaşır. Aralarında geçen uzun konuşmalardan sonra bu altı kişi Resul (s.a.s.)'den etkilenerek Müslüman olurlar. Ertesi yıl altı kişi, Evs ve Hazrec'ten müteşekkil on iki kişi olarak Müslümanlıklarını bildirmek, Resul'e sadakat ve biatlarını sunmak üzere geri dönerler. Mümtehine Suresi'nin 12. ayetinde bahsedilen “Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmamak, hırsızlık etmemek, çocukları öldürmemek, elleriyle ayakları arasında bir iftira uydurup getirmemek ve iyi bir işte Resul'e karşı gelmemek” hususlarında Peygamber'e söz verir/biat ederler. Kur'an-ı Kerim'de Cenab-ı Hak şöyle buyuruyor: “Sana biat edenler gerçekte Allah'a biat etmektedirler. Allah'ın eli onların eli üzerindedir. Kim ahdini bozarsa kendi aleyhine bozmuş olur. Ve kim Allah'a vermiş olduğu sözü tutarsa Allah ona büyük bir mükâfat verecektir.” (Fetih, 10.) (Ayette geçen Allah'ın eli, Cenab-ı Hakk'ın kudretini ifade eder. Yoksa Hz. Allah'a (c.c.) şekil, suret isnat etmek kesinlikle doğru değildir. Bunun Arapça olarak tefsiri (Kudretullahı fevka ekdarihim)dir.) “Allah şu müminlerden razı olmuştur ki onlar ağacın altında sana biat ediyorlardı. Allah onların gönüllerinden geçeni bildiği için onlar üzerine huzur ve güven indirdi ve onlara yakın bir fetih verdi.” (Fetih, 18.) Ayetlerinde zikredilen, müminlerin Resul'le yaptığı, Allah'ın da “Allah'ın eli onların ellerinin üzerindedir.” ifadesiyle onayladığı biat, somut bir olay için akdedilen biattir. “Rıdvan Biatı” diye bilinen bu biat, Hudeybiye Anlaşması öncesi hac için Mekke'ye giden Müslümanları engelleyen müşriklerle anlaşmaya gönderilen Osman bin Affan'ın öldürüldüğü şayiasının yayılması üzerine müminlerin kanlarının son damlasına kadar savaşacaklarına dair Resul'e söz vermeleri olayıdır. (Sorularla İslamiyet.) KİMLERE BİAT EDİLİR? Peki o hâlde her önümüze çıkan, “Ben falan sülaledenim.”, “Ben falancanın oğluyum.”, “Ben falancanın torunuyum.”, “Ben falancanın kardeşiyim.”, “Ben falancadan icazetliyim.”, “Şu insanla benim kan bağım vardır.”, “Ben falancanın soyundanım.”, “Öyle ise manen kurtulmanız için mutlaka ama mutlaka bana biat etmeniz lazımdır. Falanlar, falanlar bana biat ettiler.” gibi sözlerle karşımıza çıkanlara gerçekten biat etmemiz gerekir mi? Müslümanların gerçekten böyle çağrı yapanlara koşup hemen biat etmesi mi lazım? Birlikte okuyalım. Okuduğumuz üzerine düşünelim. İnşallah hep birlikte okuduklarımızı anlayalım. Yalancılara, din ve tarikat istismarcılarına kesinlikle kanmayalım. Burada kısa bir Karadeniz hikâyesi anlatmak isterim: Papazın birisi Trabzon'a gelir. Yolda rastladığı bir çocuğa kilisenin yolunu sorar ve der ki: “Sen bana kilisenin yolunu gösterirsen ben de sana cennetin yolunu gösteririm.” Karadenizli çocuk hemen cevabı yapıştırır: “Sen daha kilisenin yolunu bilmiyorsun, bana nasıl cennetin yolunu göstereceksin?” Aynen bu hikâye gibi bugün ülkemiz genelinde o cemaatin lideri, bu cemaatin lideri, o tarikata mensup, bu tarikata mensup birçok insan dış güçlerin tesiri ile birbirlerine düşürülmüş, düşman edilmiş, bölünmüş, parçalanmışlar. Her önüne gelen soyunu, sopunu, kan bağını ileri sürerek lider olmak istiyor. Biat talebinde bulunuyor. (Hepsini kastetmiyorum.) Bunların çoğu ehlinin önünde bir “Fâtiha-i Şerife” veya bir “Sübhaneke” okumaktan aciz, cahil, zavallı insanlardır. Onların dertleri hiçbir zaman İslam'a hizmet olmadı ve olmamıştır. Onların sevdası: baş olmak, altın ve dolar kuleleri yapmak, paralar yığmak, hazineler doldurmaktır. Dine hizmet ifadesi sadece istismar ve Müslümanları kandırmak içindir. Bana biat ediniz talebinde bulunan öyleleri var ki Allahu a'lem, beş vakit namazlarını doğru dürüst kılmıyorlardır bile. Tasavvufi tabirle bunlar “kuttâ-ı tarîklerdir.” Yol kesen eşkıyalardır. Kesinlikle itibar etmeyelim, prim vermeyelim. Kanmayalım ve onlara inanmayalım. Tasavvuf geleneğinde kişi, bir şeyhe veya mürşide dinin eğitimi, manevi terbiye ve nefis terbiyesi gayesi ile bağlılık sözü verebilir. Bir tarikata girmek veya şeyhe biat etmek her Müslümana farz değildir. Hiçbir insana Allah'a isyan anlamına gelen bir konuda itaat edilmez. Peygamber Efendimiz (s.a.s.) bir hadis-i şerifinde şöyle buyuruyor: “Allah'a isyan konusunda kula itaat yoktur. İtaat ancak meşru ve iyi olan şeydedir.” (Buhari ve Müslim.) İslam dininde her Müslümanın bir tarikata girmesi, şeyh edinmesi veya bir mürşide biat etmesi mecburi ve zorunlu değildir. Pek tabii, bir mürşide bağlanmak, ondan dinî ve ahlaki eğitim almak mümkündür; fakat o kişiyi hatasız görmek, sorgulamadan her dediğini yapmak veya dinin ve şeriatın hükümlerinin üzerinde, Ashab-ı Kiram'dan daha üstün tutmak kesinlikle doğru değildir. Şunu hiçbir zaman unutmayalım: İslam'da biat edilen kişi, Allah'ın ve Peygamber'in hükümlerinin üzerinde değildir. Biat hiçbir insana sınırsız yetki vermez. Biat ve biatın kısımları ile alakalı dinî kitaplarda, ansiklopedilerde ve internette çok geniş malumatlar vardır. İsteyenler daha geniş çaplı araştırabilirler. Fazla uzatmamak için bu kadarla iktifa ettim. Cümleniz Mevla'ya emanet olunuz.