Murat Özdamar ve Muhammet Resuloğlu sizin için cevaplıyor
Yeni Akit Sigortalının ölümü sonrası geride kalan çocukları bir gelir kaybı yaşar. Bu nedenle ölen sigortalının çocukları açısından bir sosyal tehlikenin başladığı söylenebilir. Sigortalının ölümü sonrası, sosyal tehlikeye uğradığı için geçim sıkıntısı yaşaması muhtemel olan sigortalının çocukları ölüm aylığına ihtiyaç duyar.
Türk sosyal güvenlik sistemi, çocuklara bağlanacak ölüm aylığını belirli koşullara bağlamıştır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanunu bu koşullar medeni durum, cinsiyet ve malul olma haline göre farklı belirlenmiştir. Öncelikle belirtmeliyiz ki; bir yetim çocuğun ölen anne veya babasından veya her ikisinden ölüm aylığı alabilmesi için ölen sigortalının ya emekli olması ya da en az 1800 gün priminin bulunması gerekmekte. 1800 gün primi bulunmasa bile ölenin en son sigorta statüsü SSK ise borçlanma hariç beş yıl sigortalılık süresi ve en az 900 gün prim varsa yine yetim çocuklar ölüm aylığına hak kazanır.
Sigortalının kız veya erkek ya da malul çocuğuna aylık bağlanmasında aranan ortak koşul yetim çocuğun sigortalı çalışmasının olmaması, kendi sigortalığı nedeniyle aylığının bulunmamasıdır. Bu şartın sağlanması halinde malul çocuk için başkaca bir şart aranmaz ve kendisine ölen anne veya baba veya her ikisi üzerinden ölüm aylığı bağlanır. Kız ya da erkek malul çocuk evli olsa bile ölüm aylığına hak kazanır.
Erkek ve kız çocukları, yetim aylığı için aranan bu genel koşul yanında bazı şartlara da haiz olmalıdır ki ölüm aylığına hak kazanabilsin. Yetim erkek çocukların ölüm aylığı alabilmesi için 18 yaşından küçük olması gerekir. Ancak ortaöğrenim görmesi halinde bu yaş sınırı 20, yükseköğrenim görmesi halinde 25 olarak belirlenmiştir.
Erkek çocuğun evli olması ölüm aylığı almasına engel değildir. Yetim aylığı bağlanmasında kız çocukları için yaşına bakılmaz. Yaşları ne olursa olsun, evli olmayan evli olmakla birlikte sonradan boşanan veya dul kalan kız çocukları ölüm aylığına hak kazanacaktır. Hem annenin hem de babanın ölümü halinde prim şartı sağlanması koşuluyla yetim çocuklara anneden ve babadan olmak üzere iki maaş bağlanacak ancak bunlardan yüksek olanı tam, düşük olanı yarım ödenecektir.
Ölüm aylığı için belirttiğimiz bu şartlar ölenin SSK veya Bağ-Kur statüsüne sahip sigortalı olması halinde geçerlidir. Eğer ölen ilk defa 15 Ekim 2008 tarihinden önce memurluğa bağlamış ve daha sonra emekliyken ya da en az 10 yıl sigorta primi ödedikten sonra ölmüşse sigortalının çocuğunun SSK veya Bağ-Kur sigortalısı olarak çalışması veya SSK ya da ya Bağ-Kur maaşının olması ölüm aylığına engel değildir. Yeter ki yetim çocuk memur olmasın veya memur emekli maaşı almasın. Malul erkek çocuğa aylık bağlanması için ayrıca muhtaçlık şartı da aranmaktadır.
