Akıllı telefonlarımızda ve sosyal medyada gördüğümüz fotoğraf ve videoların gerçek olup olmadığını anlamak artık neredeyse imkansız hale geldi. Elon Musk’ın yapay zekasındaki "frensiz" üretim özelliği ve Instagram yönetiminin "biz artık sahteyi ayırt edemiyoruz" itirafı, internet kullanıcılarını savunmasız bıraktı. Uzmanlar uyarıyor: "Artık gördüğünüz hiçbir görüntüye, kanıtlanmadıkça inanmayın."
Akıllı telefonlarımızda ve sosyal medyada gördüğümüz fotoğraf ve videoların gerçek olup olmadığını anlamak artık neredeyse imkansız hale geldi. Elon Musk’ın yapay zekasındaki "frensiz" üretim özelliği ve Instagram yönetiminin "biz artık sahteyi ayırt edemiyoruz" itirafı, internet kullanıcılarını savunmasız bıraktı. Uzmanlar uyarıyor: "Artık gördüğünüz hiçbir görüntüye, kanıtlanmadıkça inanmayın."
Elon Musk’ın sahibi olduğu X (eski adıyla Twitter) platformunda kullanıma sunulan yeni yapay zeka aracı Grok, tartışmaların fitilini ateşledi. Diğer şirketler (Google, Microsoft gibi) yapay zekaya "kötü amaçlı görüntü üretmesin" diye kısıtlamalar koyarken, Musk’ın yapay zekası bu kısıtlamaları neredeyse tamamen kaldırdı.
Artık herhangi biri, hiçbir bilgisayar bilgisine sahip olmadan, sadece bir tuşa basarak başkasının fotoğrafını değiştirebiliyor.
Özellikle kadın kullanıcıların sosyal medyaya koyduğu normal fotoğraflar, kötü niyetli kişilerce saniyeler içinde çıplak veya uygunsuz hale getirilip internete yayılabiliyor.
Ülke liderlerinin veya ünlülerin hiç yapmadıkları şeyleri yapıyormuş gibi gösteren sahte fotoğraflar, "gerçekmiş gibi" servis ediliyor.
Instagram: "Biz Pes Ettik, Ayırt Edemiyoruz"
Milyarlarca kullanıcısı olan Instagram’ın başındaki isim Adam Mosseri’den gelen itiraf ise durumu özetledi. Mosseri, yapay zekanın o kadar gerçekçi videolar ve fotoğraflar ürettiğini söyledi ki, "Artık bizim sistemlerimiz bile neyin gerçek, neyin sahte olduğunu anlayamıyor" dedi.
Instagram, "sahte olanı yakalamaya çalışmak" yerine strateji değiştirdi. Artık sahteyi bulmakla uğraşmayacaklar, çünkü baş edemiyorlar.
Bunun yerine, gerçekten kamerayla çekilmiş görüntülere "Bu gerçektir" damgası (dijital imza) vurmaya çalışacaklar. Yani üzerinde "gerçektir" yazmayan her şeye şüpheyle bakmamız gerekecek.
Gerçek Artık "Varsayılan" Değil, "İstisna"
Bu tablo, sadece teknolojik bir yenilgi değil, insanlık tarihi için çok keskin bir virajı ifade ediyor. Yüzyıllardır "görmek, inanmaktır" diyerek yaşadık. Bir fotoğraf, bir olayın en büyük delili, tartışılmaz tanığıydı. Ancak bugün geldiğimiz noktada, o eski güven anlaşması tek taraflı olarak feshedildi.
Eskiden yalanın kanıtlanması gerekirdi, şimdi ise gerçeğin ispatlanması gerekiyor. Instagram'ın "gerçeklik damgası" kararı, aslında sessizce şunu ilan ediyor: "İnternet artık varsayılan olarak koca bir kurgu dünyasıdır; gerçek ise arada sırada rastlanan nadir bir istisnadır."
Bu durum, toplumsal hafızamızda onarılması zor bir "hakikat yitimi" yaratıyor. Çünkü tehlike sadece kandırılmak değil; tehlike, bir süre sonra gerçeğin ne olduğunun önemini yitirmesi. Gözümüzün önündeki her şeye "acaba?" diye bakmaya başladığımızda, ortak zeminimiz kayboluyor. Herkesin kendi inandığı, kendi "kurguladığı" gerçeklik adacıklarında yaşadığı, ortak bir doğrudan söz etmenin imkansızlaştığı bir çağa giriyoruz.
Artık dijital dünyada gördüğümüz bir görüntü, yaşanmış bir anın kaydı değil; sadece piksellerden oluşan bir iddiadan ibaret. Gözlerimiz hala görüyor ama zihnimiz artık o gördüğüne güvenemiyor. Bu şüphe tohumu, insanı sadece ekrana karşı değil, birbirine karşı da güvensizleştiriyor. Kısacası, gerçeği kaybetmedik; onu şüpheli hale getirdik. Ve şüphe, gerçeğin en büyük düşmanıdır.
