Herkesin emekli maaşı farklı

Okurlarımızdan gelen soruların büyük çoğunluğu emekli maaşları ile ilgili. Özellikle aynı prim günü üzerinden emekli olmalarına karşın farklı miktarda maaş ödenmesi hususu kafaları karıştırıyor.

Emekli maaş hesap yöntemi ilk olarak 2000 yılında daha sonra da 2008 yılında yasayla değişikti. Bu değişiklikler sonucu aynı prim günü üzerinden emekli olanların, primin ödendiği dönemler ve prim matrahları ile emeklilik yılı farklı ise aynı maaşı almaları söz konusu olamıyor.

Esasında bu farklılık 2000 yılındaki yasa değişikliği ile oldu. 2000 yılı öncesinde prim günü aynı olan ve aynı yaşta emekli olan ayrıca aynı prim matrahlarına sahip bulunanların emekli maaşı aynı olmaktaydı. Bu dönemde yani 2000 yılı öncesinde emekli olma tarihinin de önemi yoktu. Örneğin; 9000 gün tavandan ödenmiş primle 1993 yılında 55 yaşına gelmeden emekli olan erkek bir sigortalı ile aynı şartlara sahip bulunan ve 1998 yılında emekli olanın emekli maaşı aynıdır. Hatta örneklendirdiğimiz bu iki kişinin şu an yaşadığını düşünürsek aylık maaşları ek ödeme dâhil 2.833 TL’dir.

2000 yılında yapılan yasal değişiklik sonrasında emeklilik 2000 yılı ve sonrasında gerçekleşmişse prim günleri ve prim matrahları aynı olsa bile emekli olunan yıl farklı ise maaşlar farklı oluyor.

Bunun üç nedeni var. Yıllara göre ödenen prim matrah farklılığı ilk neden. Çünkü 2000 yılından itibaren prim matrah tavanları da farklılaştı. Örneğin 1999 yılındaki asgari ve azamı prim oranı farkı iki kat bile değilken 2000 yılında üç kat 2017 yılında yedi buçuk kat oldu. Yani tavandan prim ödense bile prim ödeme yılı farklı ise aynı matrah seviyesinde prim ödenmiyor. Bu da emekli maaşını değiştiriyor.

İkinci neden ise ödenen primlerin güncellenmesi. 2000 yılından sonra yatırılan her yılın primi emekli olunan yıla getirilirken yıllık enflasyon oranları ve yıllık büyüme hızı dikkate alınarak artırılıyor. Her bir yılın enflasyonu ve her bir yılın büyüme hızı da farklı olunca bağlanan maaşlar da farklılaşıyor.

Emekli maaş miktarını farklılaştıran bir diğer neden ise emeklinin zammının enflasyon kadar artırılması. Ayrıca kimi dönemlerde de seyyanen zam ödenmesi. Oysa emekli olmayanın primi artırılırken hem enflasyon oranı hem de büyüme hızı gözetiliyor.

İşte bu üç neden emekli maaş miktarlarını farklılaştırıyor. Konuyu daha iyi anlatma adına sizlere asgariden 7200 gün prim ödemiş ve tavandan 9000 gün prim ödemiş ancak 1999-2005-2015-2019 yıllarında ocak aylarında emekli olmuş 55 yaşından küçük sekiz farklı emekliye şu an ödenen maaş miktarını söyleyeyim.

1999 yılında asgariden 7200 günle emekli olan şu an 1.982 TL, tavandan 9000 günle emekli olan ise 2.833  TL maaş alıyor.

2005 yılında asgariden 7200 günle emekli olan şu an 1.982 TL, tavandan 9000 günle emekli olan ise 3.405 TL maaş alıyor.

2015 yılında asgariden 7200 günle emekli olan şu an 1.800 TL, tavandan 9000 günle emekli olan ise 5.714 TL maaş alıyor.

2019 yılında asgariden 7200 günle emekli olan şu an 1.426 TL, tavandan 9000 günle emekli olan ise 7.065 TL maaş alıyor.

Burada bir hususu da paylaşmamız isabetli olacak. Emekli yılı farklı olmasına rağmen prim günü aynı diye emsali zannettiği tanıdığının maaşıyla kendi maaşını mukayese edip iş mahkemesine dava açanları görüyoruz. Bunlar davayı kaybediyorlar. Çünkü SGK’nın sigortalılara bağladığı emekli maaşları yasaya uygun. Davayı kaybeden emekli mahkeme masrafı, bilirkişi ücreti ve vekalet ücreti olmak üzere yaklaşık 5.000 TL tutarında bir külfete de girmiş oluyor.