“Osmanlı Müslümanı” ve “Modern Müslüman” -1-

27 Ağustos 2019 Salı

İzninizle “Osmanlı Müslümanı” ile “Modern Müslüman”ı kısaca ve kabaca karşılaştırmak istiyorum. Bakalım “eski insan”ımızla yenisi arasında ne fark var?

Öncelikle belirteyim ki, Osmanlı insanının hayata bakışı şimdiki gibi “çıkar eksenli” değil, tümüyle “tevekkül”, “tefekkür” ve “sabır” eksenlidir.

Bu bakış açısı beş maddede incelenebilir:

1. Errizku Alellah! 

Rızkın mutlak mânâda Allah tarafından “ihsan” edildiğine, kulların sadece bu “ihsan”ın aracı olduğuna inanılırdı. Bu yüzden yürekler “fail-i hakiki” olan Allah’a yönelirdi. Kula kul olmak, makam-mevki sahipleri, güçlüler ve zenginler karşısında kendini âciz ve miskin hissetmek gibi sakat alışkanlıklar yoktu: Bu yüzden Osmanlı insanının başı dik, alnı açıktı.

“Modern Müslüman”ın sorunlarının başında bu bakış açısından uzaklaşması geliyor. Çünkü bu “İn’am-i hakiki”den kopuş anlamındadır. Dolayısıyla “esbap” (sebepler) “fail” (esas) gibi gözüküyor. Bu yüzden güven sarsılıyor, huzur bozuluyor, yalnızlaşılıyor, korkuya düşülüyor... Bu durum, geçimini sağlama uğruna ruhen köleleşmeye kadar varan bir sürecin başlangıcıdır.

2. Tevekkeltü Alellah!

Sebeplere tevessül ettikten, yani elden gelen her türlü tedbiri aldıktan sonra, neticeyi Allah’ın takdirine bırakmak ve Allah’tan gelene razı olmak şeklinde özetlenebilecek bu bakış açısı, Osmanlı insanının hem maddi, hem de mânevi hayatına hâkimdi. En önemli dinamiğini de bu teşkil ediyordu.

Ayrıca Osmanlı insanının hayatla ve ölümle barışık yaşamasının en önemli sebeplerinden biri de budur. İlham kaynağı ise âyet ve hâdislerdir. Bediüzzaman’ın ifadesiyle “İman tevhidi, tevhid teslimi, teslim tevekkülü, tevekkül saadet-i dâreyni (dünya ve ahret saadetini) iktiza eder”; dolayısıyla huzur ve mutluluğun kapıları iman anahtarıyla açılırdı.

3. Hüvelbaki!

Allah’tan başka hiçbir şeyin ve hiç kimsenin ebedi olmadığı inancı, Osmanlı insanının ruhunu dinlendirir, hayatını düzenler, dayanma gücünü artırırdı. 

Ne zaman bir haksızlığa uğrasa, dünyanın ölümlü olduğunu, haksızlıkların mahşerde giderileceğini düşünür, teselli bulurdu.

Tabiatıyla ezilmişlik-yenilmişlik duygusuna kapılmaz, çözülmez, çökmezdi. 

“Modern Müslüman” bu düşüncede değil. Gerçi buna inandığını hâlâ söylüyor, söylemde hiçbir fark yok; ancak söylemle eylem arasında dünyalar kadar fark var: Osmanlı insanı o an ölebilirmiş gibi yaşarken, Modern Müslüman, “hiç ölmeyecekmiş gibi”, kimseye hesap vermeyecekmiş gibi yaşıyor. Dolayısıyla tüm enerjisini mal-mülk biriktirmeye harcıyor. Çoğunlukla da biriktirdiklerini yiyemeden ölüyor. Yaşam biçimi olarak göremediği o muhteşem kavram, en sonunda mezar taşına yazılıyor: “Hüvelbaki!”

4. Hasbünallah!

“Bana Allah yeter, Allah kâfidir” anlamına gelen bu inanç, Osmanlı insanında manevi güç olarak tecelli etmişti. Bu güç onu sağlam ve minnetsiz yaptı. İntikam alma güdüsünden korudu. Dolayısıyla kavgasız-nizasız bir toplum haline getirdi. 

Aynı dönemlerde tüm Avrupa’da cinayete “meşruiyet” kazandıran “düello” gibi “kendi adaletini kendi oluşturma” esasına dayalı uygulamalar geçerli iken, Osmanlı toplumu “Hasbünallah” diyerek, uğradığı tüm haksızlıklar için Allah’a sığınıyor, böylece kanlı hesaplaşmalardan uzak duruyor, psikolojik olarak da rahatlıyordu.

Yarın devam edelim inşallah... 

 

Günün Özeti

YORUM YAZ

  • Tarık GünerselTarık Günersel19 gün önce
    Sağ olun, Yavuz Bey. Kapitalizmin gelişmesi ile bu değişiklikler arasında neden-sonuç ilişkisi var, sanımca. Kapitalizmi aşma çabası o bakımdan tüm gezegen ve insanlık -ve tüketiciliğin tüketmekte olduğu biosfer- için anlamlı, değerli. En iyi dileklerimle.
  • elyunusielyunusi20 gün önce
    Fakirlik müsibetine karşı sabırla mücadele edersen sabırlı bir fakir olarak yaşamaya devam edersin.Dünya işleri maddidir, maddi sonuçlar elde etmek için gereken özeni göstermek başarı şansını belirler. sonucun başarı yada başarısızlık olması durumunda ister kabul et ister etme yapacak bir şey yoktur. kula kul olmak yoktu dediğin osmanlı devlet a.q. farkında mısın ? Hiç bir şeyin ebedi olmadığını bilmekrahatlama bir yana insanı geriyor. Şu zamanda senin müslüman diye gördüğün cahil ve beyinsizler sürüsüdür dünde böyleydi bugünde böyle, mantık öğrenip kritik düşünme becerisini geliştirdikten sonra dini objektif biçimde ele alacak bir nesil gelmediği sürece sizden bir yol olmaaaaaaaaz.
  • VatandaşVatandaş21 gün önce
    Osmanlı dönemi fatura elektrik doğalgaz su telefon aprtmn aidatı okul servisi okul masrafı market alış verişi giyim araç masrafı ev kirası daha saymadığımız bir sürü gider yoktu sayn yazar amenna rıskı veren ALLAH eyvallah bir ay bunları ödemeyin bakın bakalım ne oluyor
  • hercaihercai21 gün önce
    @hercai. Allah sana akıl fikir versin. Kötü söz sahibinindir. Osmanlı kimmiş? Avrupa'dan başlayarak Sırp, Boşnak, Arnavut, Macar, Bulgar, Romen, Gagavuz, Yunan, Gürcü, Ermeni, Yahudi, Süryani, Kürt, Arap, Çerkez, Türkmen... Osmanlı'da Türkler azınlıktı! Sen en iyisi DNA testi yaptırma.
  • Karamanlı Karamanlı 21 gün önce
    Errizku Alellah“ ....ulu büyüğümüz diyor ki; “'Karnını doyuruyorsunuz, her türlü ihtiyacını karşılıyorsunuz yine de oy vermiyor'söyleyen sıradan biri değil hocam. Önce o na anlat.. millete bir de islam öğretiyor. Rızkı kim veriyormuş? ( tabi yine yancı editör kardeşim yayınlayamayacak, doğruları pek sevmez)
  • hercaihercai21 gün önce
    TurkISIMLI YORUMCU,Osmanli turktur, hemde SAOINA KADAR. SEN AMA NE TURKSUN NE DE KURT, SEN ERMENI TOHUMU FITNECISIN! YAZARIN YAZDIGI YAZIYI DA FITNELIYORSUN! FESATLIK YAPMA!
  • M. BeşirM. Beşir21 gün önce
    Vallahi, bu Osmanlı tarihi bize gına getirdi! Ömür boyu okuduk, duyduk, konuştuk bunları! Bu kadar mübarekti de niye battı bu Osmanlı?Kuran'a göre Allah batılı batırıyormuş! Kim itiraz edebilir bu ayete?Allah'ın batırdığından keramet, mucize umuyorsan yanılıyorsun!Defter kapanmış. Sen hala daha eski defterleri karıştırıp içinden altın çıkardığını sanıyorsun.Saltanat, cihangirlik veya güya din uğruna pisi pisine nice yiğitler ölmüş. Fethedilen yerler de elimizden gitmiş.Osmanlnın bize faydası yok artık.Öğrenmek isteyene İnternette her konuda bilgi çok. Gece gündüz okuyup Osmanlı tarihini hatmetsin!Ne Osmanlı ne de Cumhuriyet tarihi okutulsun, müfredattan çıkartılıp ögrencilerin kafaları şişirilmesin! Tarih dersi toplumda fitne uyandırıyor. Herkes kendi kökenini kutsayıp başkasınınkini yeriyor. Geçmişe sövmek gibi bir niyetim yok!
  • KorkusuzKorkusuz21 gün önce
    Bu guzel yazilarinia lutfen devam edinBizi bilgilendiriyorsunuz.bazlarinda oyle bir nefret varki Yeni Akitdedigim zaman cildiriyorlar saplantili efendileri belli aciklamak istemiyorum.efendileri ne ufurse alkisliyorlar.malum medya
  • abcabc21 gün önce
    :) müslümanlığı araplardan daha iyi yaşayan yok onlardan daha mı iyi bileceksiniz islamıyok osmanlı şöylemiş biz islamdan koptuk o yüzden böyle :)hadi oradan, bugünkü durumumuz tamamen araplaşma sevgisi ve bunda kaçınmaya çalışanların bu yönde yapıtığı hatalardıraraplara bakın neler yapıyorlar ne durumdalargüney kore ye bakın ne yapıyorlar ne durumdalar
  • TurkTurk21 gün önce
    Yavuz bey osmanli bir irk degil ailedir...
  • TacirTacir21 gün önce
    Demek ki biz Allah la aramızı hoş edersek mesele kalmayacak. Kataloğu okuyup yetkili servisin yaşantısını örnek alsak hayatımızda güzel olacak ahiretimizde. Evimizde kullandığımız teknolojik bir aracı dahi kullanma kılavuzu talimatına göre kullanacağız fakat beni yaratanın gönderdiği kılavuzdan ve yetkili servisin tavsiyelerin den bihaber olacağım. Arkasından huzur ve saadet bekleyeceğiz. NE DERSİNİZ.
  • Mustafa Mustafa 21 gün önce
    İtikad sız lık tevhidsiz lik Kuran'ı Red var kadın cinayetlerinde. İman kadını evinin sultanı yapıyor. yere batsın batılılaşmanız, kadını ekonomiye katkıya cağırıyor. Ekonomi carkı dönmesi için kadın iki karış beze elbise diye para ödeyecek o paraya 4 kişilik aile giyinir. 20 gram kreme bir aylık mutfak parası ödeyecek. Tarlada calışırken köle diye seslenilecek, ucakta hostes olup ne gündüzü nede gecesi olacak 300 kişiye hizmet edip modern kadın olacak. Kadını AB üyeliğiniz batılaştırma enpozeniz, sokağa cağırmanız kapı kapı oy toplatmanız kadını kopardı evinin sultanlığından. Kadını sokak, avm avaresi yaptı. Kadın şartsız şurtsuz altı ay evinden cıkmasın Kuranda ki haklarını okusun vallahi ölüm ve hastalık haric kadını evden çıkaramazsınız
  • meleknurmeleknur21 gün önce
    BİZE KULA KUL OLMA TARZI KİM TARAFINDAN SUNULDUYSA BİZDE HİÇ İTİRAZ ETMEDEN KABUL ETMİŞ VE BİRÇOK GRUPLARIN KALKINMASINA FARKINDA OLMADAN DESTEK OLMAKLA BERABER ONLARDAN DEFALARCADA ÜLKE OLARAK ZARAR GÇRMÜŞTÜR
  • aynı tas aynı hamamaynı tas aynı hamam21 gün önce
    Osmanlı müslümanı, dinini yaşasaydı... mesela Jön Türkler olmazdı. Yönetime baş kaldırılar olmazdı. Veya hali vakti iyi olan Avrupa'ya eğitime gitmezdi. İktidar İngiltere'den faizli kredi almazdı. Sonunda Kemalistlerde olmazdı. Fuzuli Osmanlı'nın hastalanma aşamasını ve Mehmet Akif Ersoy hastanın son dönemini şiirlerinde anlatıyorlar. Bugün sözde İslami iktidar zamanında müslüman gözüken ailelerde bir evrim sözkonusu. Başı kapalı annenin yanında açık saçık kızı. Selfie tesettürlüler. Peygamber sünneti değilde, sözde Türk tarihini anlatan dizilerden esinlenerek sakallı gençler. Faizi bile haramlıktan çıkaran, paraya tapan bir nesil var ortada. Uzun lafın kısası. Kimlikdeki "din İslam" kalksa, Amerikalısından, Almanından, Fransızından, Yahudisinden ne farkımız kalır. İçki, fuhuş, zina, kumar, dolandırıcılık, yalan, öldürme, yozlaşma, din istismarı ve birçok başka kötülükler olan bir toplum nasıl müslüman olabilir?

Günün Özeti