• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Yavuz Bahadıroğlu
Yavuz Bahadıroğlu
TÜM YAZILARI
27 Ağustos 2019

“Osmanlı Müslümanı” ve “Modern Müslüman” -1-

İzninizle “Osmanlı Müslümanı” ile “Modern Müslüman”ı kısaca ve kabaca karşılaştırmak istiyorum. Bakalım “eski insan”ımızla yenisi arasında ne fark var?

Öncelikle belirteyim ki, Osmanlı insanının hayata bakışı şimdiki gibi “çıkar eksenli” değil, tümüyle “tevekkül”, “tefekkür” ve “sabır” eksenlidir.

Bu bakış açısı beş maddede incelenebilir:

1. Errizku Alellah! 

Rızkın mutlak mânâda Allah tarafından “ihsan” edildiğine, kulların sadece bu “ihsan”ın aracı olduğuna inanılırdı. Bu yüzden yürekler “fail-i hakiki” olan Allah’a yönelirdi. Kula kul olmak, makam-mevki sahipleri, güçlüler ve zenginler karşısında kendini âciz ve miskin hissetmek gibi sakat alışkanlıklar yoktu: Bu yüzden Osmanlı insanının başı dik, alnı açıktı.

“Modern Müslüman”ın sorunlarının başında bu bakış açısından uzaklaşması geliyor. Çünkü bu “İn’am-i hakiki”den kopuş anlamındadır. Dolayısıyla “esbap” (sebepler) “fail” (esas) gibi gözüküyor. Bu yüzden güven sarsılıyor, huzur bozuluyor, yalnızlaşılıyor, korkuya düşülüyor... Bu durum, geçimini sağlama uğruna ruhen köleleşmeye kadar varan bir sürecin başlangıcıdır.

2. Tevekkeltü Alellah!

Sebeplere tevessül ettikten, yani elden gelen her türlü tedbiri aldıktan sonra, neticeyi Allah’ın takdirine bırakmak ve Allah’tan gelene razı olmak şeklinde özetlenebilecek bu bakış açısı, Osmanlı insanının hem maddi, hem de mânevi hayatına hâkimdi. En önemli dinamiğini de bu teşkil ediyordu.

Ayrıca Osmanlı insanının hayatla ve ölümle barışık yaşamasının en önemli sebeplerinden biri de budur. İlham kaynağı ise âyet ve hâdislerdir. Bediüzzaman’ın ifadesiyle “İman tevhidi, tevhid teslimi, teslim tevekkülü, tevekkül saadet-i dâreyni (dünya ve ahret saadetini) iktiza eder”; dolayısıyla huzur ve mutluluğun kapıları iman anahtarıyla açılırdı.

3. Hüvelbaki!

Allah’tan başka hiçbir şeyin ve hiç kimsenin ebedi olmadığı inancı, Osmanlı insanının ruhunu dinlendirir, hayatını düzenler, dayanma gücünü artırırdı. 

Ne zaman bir haksızlığa uğrasa, dünyanın ölümlü olduğunu, haksızlıkların mahşerde giderileceğini düşünür, teselli bulurdu.

Tabiatıyla ezilmişlik-yenilmişlik duygusuna kapılmaz, çözülmez, çökmezdi. 

“Modern Müslüman” bu düşüncede değil. Gerçi buna inandığını hâlâ söylüyor, söylemde hiçbir fark yok; ancak söylemle eylem arasında dünyalar kadar fark var: Osmanlı insanı o an ölebilirmiş gibi yaşarken, Modern Müslüman, “hiç ölmeyecekmiş gibi”, kimseye hesap vermeyecekmiş gibi yaşıyor. Dolayısıyla tüm enerjisini mal-mülk biriktirmeye harcıyor. Çoğunlukla da biriktirdiklerini yiyemeden ölüyor. Yaşam biçimi olarak göremediği o muhteşem kavram, en sonunda mezar taşına yazılıyor: “Hüvelbaki!”

4. Hasbünallah!

“Bana Allah yeter, Allah kâfidir” anlamına gelen bu inanç, Osmanlı insanında manevi güç olarak tecelli etmişti. Bu güç onu sağlam ve minnetsiz yaptı. İntikam alma güdüsünden korudu. Dolayısıyla kavgasız-nizasız bir toplum haline getirdi. 

Aynı dönemlerde tüm Avrupa’da cinayete “meşruiyet” kazandıran “düello” gibi “kendi adaletini kendi oluşturma” esasına dayalı uygulamalar geçerli iken, Osmanlı toplumu “Hasbünallah” diyerek, uğradığı tüm haksızlıklar için Allah’a sığınıyor, böylece kanlı hesaplaşmalardan uzak duruyor, psikolojik olarak da rahatlıyordu.

Yarın devam edelim inşallah... 

 

Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

Yorumlar

aynı tas aynı hamam

Osmanlı müslümanı, dinini yaşasaydı... mesela Jön Türkler olmazdı. Yönetime baş kaldırılar olmazdı. Veya hali vakti iyi olan Avrupa'ya eğitime gitmezdi. İktidar İngiltere'den faizli kredi almazdı. Sonunda Kemalistlerde olmazdı. Fuzuli Osmanlı'nın hastalanma aşamasını ve Mehmet Akif Ersoy hastanın son dönemini şiirlerinde anlatıyorlar. Bugün sözde İslami iktidar zamanında müslüman gözüken ailelerde bir evrim sözkonusu. Başı kapalı annenin yanında açık saçık kızı. Selfie tesettürlüler. Peygamber sünneti değilde, sözde Türk tarihini anlatan dizilerden esinlenerek sakallı gençler. Faizi bile haramlıktan çıkaran, paraya tapan bir nesil var ortada. Uzun lafın kısası. Kimlikdeki "din İslam" kalksa, Amerikalısından, Almanından, Fransızından, Yahudisinden ne farkımız kalır. İçki, fuhuş, zina, kumar, dolandırıcılık, yalan, öldürme, yozlaşma, din istismarı ve birçok başka kötülükler olan bir toplum nasıl müslüman olabilir?
  • Yanıtla

meleknur

BİZE KULA KUL OLMA TARZI KİM TARAFINDAN SUNULDUYSA BİZDE HİÇ İTİRAZ ETMEDEN KABUL ETMİŞ VE BİRÇOK GRUPLARIN KALKINMASINA FARKINDA OLMADAN DESTEK OLMAKLA BERABER ONLARDAN DEFALARCADA ÜLKE OLARAK ZARAR GÇRMÜŞTÜR
  • Yanıtla

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı