“Haram yiyen haramî olur!”
Tarihçi Âşık Paşazade anlatıyor: Sultan İkinci Murad’a, artan savaş masraflarını karşılamak üzere, âcil para lâzım olmuş. Varlıklı büyük bir aileden gelen Çandarlı Halil Paşa’yı huzuruna çağırmış. Borç istemiş.
Çandarlı Halil Paşa: “Tedarük içün biraz mühlet lâzım, bugün, yarun arz iderum” (Parayı toparlamak için biraz zaman lâzım) diyerek huzurdan ayrılmış.
Fazlullah Paşa, Padişah’ın Çandarlı’dan borç istediğini duyar duymaz huzura koşmuş:
“Kul kısmından borç alınmaz!” diye âdeta çıkışmış Padişah’a, “şevketlü Hünkârım, padişahlar borç almazlar.”
“Lâzım oldukta başkaca çare kalur mi ki, vezirum?”
“Padişahlara hazine gerektür Hünkârım! Müsaade buyrulursa size hazine toplayalum.”
Sultan İkinci Murad sakin sakin sormuş:
“Nasıl toplayacaksun ey benum vezirum?”
Fazlullah Paşa cevap vermiş:
“Ahali (halk) sayenüzde zengincedur, malları-mülkleri çokçadur. Bir yolunu bulup ellerunden almak münasiptur. Böylece hazine tedariki yapmış oluruz. Leşker gazadan geru kalmaz.” (Halk zenginleşti, bir şekilde servetlerini ellerinden alıp devlete geçirelim)
Sultan İkinci Murad öfkeyle yerinden fırlamış:
“Bre Fazlullah!..” diye gürlemiş, “bu nasıl söz söylemektur? Bilmez misun kim bizum mülkümüzde üç helâl lokma var: Bunlardan birincisi madenlerumuzdur, ikincisi vergilerdur, üçüncüsü harp ganimetleridur. Bizum leşkerumuz gaziler leşkeridur kim kursaklaruna haram lokma girmez. Şol padişah kim leşkerine haram lokma yedurur, ol leşker harami olur. Haraminin sebati yoktur. Bir küçük zorluk gördükte firara kadem basar. Biz leşkerumuze haram lokma yedurmezuz. Söyledüklerun duymaz olam.” (Öyle şey olmaz! Devletin helal geliri madenler, vergiler, bir de fethedilen bölgelerden elde edilen zenginliklerdir. Bunların dışındaki gelir helal olmaz. Bizim ordumuz gaziler ordusudur, ordumuza asla haram lokma yedirmeyiz. Çünkü haram yiyen ordu haramî, yani eşkıya olur. Eşkıya yüreksizdir. Zorluk görür görmez kaçar. Sözlerini duymamış olayım).
İşte böyle: Osmanlı Padişahı ile vatandaşı, aynı duyarlılık içinde hayatın “helal” ile çerçevelenmesine dikkat ederlerdi. “Haram yiyen haramî olur” anlayışıyla “Haram”a yaklaşmazlardı. Belki bu yüzden hayatlarında kriz olmaz, darlık olmaz, geçim sıkıntısı olmazdı.
Biz, çoktandır, “Haram yiyen haramî olur” anlayışından kopup, vaktiyle rahmetli Alipaşa Dayı’dan duyduğum tekerlemeye geldik: “Helâl-haram ver Allah, rezil kulun yer Allah!..”
Reziller tüyü bitmemiş yetim hakkı yiyor, ellerine fırsat geçerse milletin kanını emiyorlar.
Ortalığı “kırk haramiler” götürüyor!
•
Bu durumda en önemli ihtiyacımız “dürüst insan”dır…
Dürüst insanınız yoksa…
Yahut dürüst insanınız var, ama yiyiciler öne çıkmasını engelliyor, kadrolar haramilerle dolduruluyorsa…
İki yakamız bir araya gelmez!
