Oryantalizm’den intihâl
“Küreselleşme nedir?” sorusuna iktisadî, siyasî, kültürel ve teknolojik perspektiflerden verilmiş farklı gözükse de aslında birbirini tamamlayan cevaplar vardır. Bunlardan birisi de internet üzerinden bilgi paylaşımının hızlı yapılması ve sınır tanımamasıdır.
Batı’da üretilen bilgiye Doğu, Doğu’da üretilene de Batı hızla ulaşabilmektedir. Teoride böyle olsa da, bilgi asıl itibarıyla Batı’dan Doğu’ya doğru akmaktadır. Doğu’da üretilen de zaten Batı bilgi teorisine göre üretilmektedir.
Bizim dünyaya Batı’dan akan bilgi bir yere kadar objektif bilgi transferi olsa da bir yerden sonra subjektif ve dolayısıyla Batılı dünya görüşünün lehine kurgulanmış bir kıvamda seyretmektedir.
Bu subjektif bilgi transferi İslâmiyat sahasında da kendisini fazlasıyla hissettirir. Bugün İslâm’ın modern ve postmoden yorumları daha çok Batılı üniversitelerin şarkiyat bölümlerinde, think thank kurumlarında üretilmekte ve aynı hızla Müslüman dünyaya aktarılmaktadır. Eskiden bu bilgi akışı onlarca yıl sonra tercüme yoluyla gecikerek gerçekleşiyordu ama bugün durum çok farklı. Ne de olsa küreselleşme çağında yaşıyoruz..
Bugün, Batı üniversitelerinin Doğu Çalışmaları / Oriental Studies bölümlerinde iki sınıf “İslâm bilgini” görev yapmaktadır. Bunlar; Müslüman olan ve Müslüman olmayan (non Muslim scholars) İslâm bilginleri. Gayrimüslim İslâm bilginleri (oryantalistler) tefsir, hadis, fıkıh, kelam, tarih, dil, siyaset, kültür ve aklınıza gelebilecek bize dair her sahada çalışmaktalar.
Bunların çok az kısmı Doğuya ait olanı ilim aşkına çalışmaktadır. Kahir ekseriyeti ise İslâm’ı siyasî, iktisadî, kültürel sahalarda manipülatif amaçlarla çalışmaktadır. Edward Said’in deyimiyle “sömürgeciliğin keşif kolu” olarak hizmet vermekteler. Yaptıkları çalışmalarda İslâm’ı ve merkezi kriterlerini ülkelerinin bize yönelik stratejilerine uygun bir formatta yapıbozuma uğratma gayretindeler.
İslâm’ın genetik yapısını değiştirmeye matuf bu tarz mühendislik çalışmalarını hızla Müslüman dünyaya orijinal fikirler, tecdid, içtihat, öze dönüş gibi albenili ambalajlarla sunmaktalar. Temel karakteristiği ise anakronik ve tarihten kopuk olmasıdır.
Meselenin trajikomik yanı ise, kimi akademisyenler, kanaat önderleri ve köşe yazarları bu oryantalist yorumları kaynak göstermeden sanki kendi gayretlerinin ürünü gibi bazen bize has bir dille bazen de pespâye bozuk bir Türkçe’yle (ve diğer Müslüman dillerine) aktarırlar. Aktarılan yorumun fâili meçhul tutularak orijinal fikir üretmenin kredisini kendi hanelerine yazmayı da ihmal etmezler.
Hâlbuki bir taraftan kelimenin tam manasıyla intihâl (plagarism / bilgi hırsızlığı) yapmaktalar, diğer taraftan da kaynaklarının ve ortaya sürdükleri yorumların asıl sahiplerinin bilinmesini gizleyerek Müslümanların bunları kolay kabul etmelerinin önünü açmaktalar.
Müslüman coğrafyanın kendi dertleri yetmiyormuş gibi fikir terörizmi estirirler. Oysa ileriye sürdükleri yorumların aslî kaynakları bilinse Müslümanlar en azından ortaya sürülen “orijinal fikirlere” şüpheyle yaklaşacaklardır. Sözün özü, dürüst davranmıyorlar.
Oryantalist çalışmalara vâkıf az sayıdaki insan da piyasaya sürülen bu türden sözde orijinal yorumlara bıyık altından tebessüm etmekteler. Bunlar öyle pişkinler ki, yaptıkları bilgi hırsızlığı sebebiyle yüzleri kızaracağına büyük mütefekkir edasıyla meydanda caka satabilmekteler. Orijinal ve üretken olmanın prestijini de tekellerine alarak..
Dikkati câlib bir husus da, intihâl meselesinde çok hassas olan ve sınırları aşanlar aleyhinde anında kanunî yaptırımlar uygulayan Batı, bu meselede pek de oralı olmamakta, fazlasıyla hoşgörülü davranmaktadır. Nedendir acaba?
Velhâsıl, Türkiye, İslâm dünyasında devlet eliyle dinî modernleşme projesinin pilot ülkesi seçilmişti. Önemli ölçüde başarılı da oldular. Yeni dönemde de daha farklı yollarla aynı durumu sürdürme çabasındalar.
