Washington-Moskova arasında yeni ilişkiler ve Zelenski’nin geleceği…
Washington-Moskova arasında yeni ilişkiler ve Zelenski’nin geleceği…
MEHMET KOÇAK
ABD başkanı Trump’ın dengeleri sarsan ve ittifakların bozulmasına sebep olan ani ve şaşırtıcı kararlarıyla dünya siyasetinde yaşanan türbülans devam ediyor.
Dünyada hızla değişen ve dönüşen şartlara paralel olarak yaşanan siyasi, ekonomik ve stratejik yeni ilişkiler, bundan sonra hiçbir şeyin eskisi gibi devam etmeyeceği gerçeğini gösteriyor.
Dünyada yaşanan değişim ve yeni yapılanmalarda Trump başkanlığındaki ABD yönetimi tarafından Ukrayna, dışlandığı bir gerçektir.
ABD ile Avrupa arasında da bir ayrışma yaşanırken, Washington ile Moskova arasında ise karşılıklı restleşme ve meydan okumalar bir kenara itilerek bir yakınlaşma yaşandığı dikkat çekmektedir.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un Riyad’da görüşme gerçekleştirdiği esnada Ankara’da Başkan Erdoğan ile bir araya gelen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’ye Riyad görüşmesine ilişkin bir soru üzerine; Rus-Amerikan görüşmesine davet edilmediklerini ifade ederek, ‘Ukrayna’sız barış görüşmelerinin bir yere varmayacağı’ şeklindeki cevabı, aslında hem bir sitem hem de kendilerinin içinde olmadığı Trump ile Putin arasında başlatılan gizli ve kirli bir pazarlığı ifşa niteliğindeydi.
Zelenski’nin “Ukrayna’sız yapılacak görüşmelerle barışa varılamaz” ifadesi bir gerçek olduğu gibi ‘Ukrayna’nın da kendi başına Rusya ile savaşma gücüne sahip olmadığı’ ise diğer bir gerçektir.
Ayrıca Zelenski’nin bu saatten sonra söylediklerinin bir kıymet-i harbiyesi yok…
Çünkü Zelenski, şimdi hem sahipsiz, hem de Trump, tarafından “Seçimsiz diktatör, hırsız ve dolandırıcı bir komedyen”şeklindeki ağırsözlerle azarlanmış ve de küçük düşürülmüştür.
Zira Riyad zirvesinde kabul edilen 3 aşamalı çözüm planının ikinci aşaması olan ‘Ukrayna’da seçimlerin yapılması’ gerçekleşmesi halinde Zelenski yönetiminin sonlanacağına herkes kesin gözüyle bakıyor.
ABD ve İngiltere ile AB’nin vaatleriyle gazına gelen Zelenski, Rusya ile savaşa girmekten çekinmedi. Ülkesi harap oldu, binlerce insan boş yere öldü ve de binlercesi mağdur oldu. Ayrıca büyük maddi kayıplarla ülkesinin ekonomisi çökme noktasına geldi. Zelenski, büyük bir oyunun içine sürüklendiğinin acı gerçeği ile şimdi karşı karşıya gelmiş durumdadır.
Her ne kadar İngiltere ve Almanya ile Fransa gibi Avrupa ülkeleri Zelenski’ye sahip çıksa da bunun yeterli olmayacağı açıktır.
Kısacası, yanlışlarının ağır bedelini ödeyen Zelenski’nin sadece iktidarı değil, aynı zamanda can güvenliği de tehlikededir.
ABD’nin arkasında saf tutan Avrupa ise Amerika’ya sonsuz güven ve teslimiyetin bedelini ödüyor.
*
Avrupa ve Ukrayna’nın dışlandığı Riyad Zirvesinde elbette görüşmenin ana konusu ‘Ukrayna krizi’ olacak, ancak ABD ile Rusya arasında gerçekleşen görüşmede bölgesel ve küresel düzeyde siyasi, ekonomik ve stratejik konuların da ele alınmış olması bazı çevrelerde bu zirvenin yeni bir dünya düzenini şekillendirecek ‘yeni bir Yalta Zirvesi’ mi olacak? Yoksa Ukrayna savaşının bir Avrupa-Rusya-ABD savaşına dönüşmesini ve taşıdığı nükleer tehlikeleri sona erdirmeyi mi hedefliyor? Sorularına cevap arıyor.
Riyad Zirvesinde taraflar arasında başlatılan müzakerelerde diplomatik misyon mekanizmalarının faaliyete geçirilmesi için öncelikle karşılıklı Büyükelçilerin yeniden atanması, karşılıklı olarak ayrıca ekonomik ilişkilerin kurulması ve güçlendirilmesi adına görevli teknik ekiplerin gerekli adımların atılması konusunda heyetler ve mekanizmaların oluşturulmasına karar verilmiş olması bu zirvenin öncelikli olarak tarihe yön veren yeni bir dünya düzeninin oluşturulmasından ziyade Ukrayna üzerinden bozulan ABD-Rusya ilişkilerinin yeniden düzeltilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Tüm bu gelişmelerin nereye doğru evrileceğini elbette zaman gösterecektir. Ancak gelişmelerin hangi yönde ilerleyeceğini daha iyi anlamak için Trump-Putin görüşmesini ve onların önerecekleri yeni dünya düzenini belirleyen yol haritasını görmeliyiz.