Gönenli Mehmed Efendi

Gönenli Mehmed Efendi

Hüseyin Öztürk

Gönenli Mehmed hocamız, Türkiye’nin zor zamanlarının âlimlerindendir.

Tam iman etmiş olması hasebiyle amentüsünün gereğini yapmış ve talebe yetiştirmekten asla vazgeçmemiş bir ilim erbabı âlimimizdir.

Hakkında yazılmış yazılar ve eserler vardır. Bunlardan biri de Mustafa Özdamar’ın, hoca hakkında yaptığı röportajlardan oluşan kitabıdır.

Önce hocamızın hayatını İslam Ansiklopedisinden özetleyelim:

“Aslen Kırımlı bir çiftçi ailesinin çocuğu olarak Gönen’de doğdu. Babası Osman Efendi, annesi Fatma Hanım’dır.

İlköğrenimini ve hıfzını tamamladıktan sonra 1920’li yıllarda İstanbul’a gitti. Serezli Ahmed Şükrü Efendi’nin ders halkasına devam ederek 1925’te kıraat ilminden icazet aldı.

Bu arada Medresetü’l-irşâd’a kaydoldu. Medreselerin kapatılması üzerine (1924) yeni açılan İmam-Hatip Mektebi’nin son sınıfına kabul edildi. 1927 yılında mezun oldu.

Soyadı kanunu çıktıktan sonra Öğütçü soyadını aldı. Halk arasında daha çok Gönenli Hoca olarak tanınmıştır.

İlk görevine Gönen Merkez Camii imam-hatibi olarak başlayan (1930) Mehmet Efendi üç yıl sonra askerliğini yapmak üzere buradan ayrıldı.

Dönüşte İstanbul’da Hacı Kaftanî, Dülgerzâde ve Hacı Hasan Camileriyle Sultan Ahmed Camii’nde imamlık yaptı.

En uzun görevi Sultan Ahmed Camii imamlığıdır (1954-1982). Bu sırada Üsküdarlı Ali Efendi’nin vefatıyla (1976) boşalan reîsülkurrâlığı da üstlendi.

Resmî görevinin yanında Gönenli Hoca’nın örgün ve yaygın eğitim hizmetleri Kur’an kurslarında fahrî öğretmenlik ve fahrî vaizlik olmak üzere iki grupta ele alınabilir.

İmam-Hatip okulları açılmadan veya yeterli sayıda mezun vermeden önce Gönenli Hoca, Türkiye’de din görevlilerine karşı duyulan ihtiyacı göz önüne alarak kendi gayretiyle öğrenci yetiştirirken, sonraları bu faaliyeti her türlü sorumluluğunu üstlendiği Kur’an kurslarında sürdürmüştür.

Kur’an-ı Kerîm ve dinî bilgiler öğrenmek üzere Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden İstanbul’a gelen fakir öğrencilerin ihtiyaçlarını halktan topladığı yardımlarla karşılayarak önemli hizmetlerde bulunmuş ve 1940-1980 yılları arasında binlerce talebe yetiştirmiştir.

Onun ilgilendiği kursların hepsi de Fatih semtindeydi. Bunlardan başka İstanbul’un muhtelif semtlerindeki birçok caminin müştemilâtında veya apartman dairelerinde barınan yüzlerce öğrencinin masrafı da yine Gönenli Hoca tarafından karşılanmaktaydı.

•

Gönenli Mehmet Efendi, fahrî vaiz olarak kadınların ihmal edilen din ve ahlâk eğitimine daha çok önem vermekteydi.

Haftanın hemen her gününde İstanbul’un çeşitli yerlerindeki camilerde kadınlara vaaz verirdi. Vaazlarında öğretmekten çok eğitme, irşad etme ve dinî hayatı canlı tutma onun başlıca hedefi olmuştur.

İrşad konusunda Hz. Peygamber’in ‘Kolaylaştırınız, güçleştirmeyiniz; müjdeleyiniz, ürkütmeyiniz’ mealindeki hadisinin emrini hayatı boyunca titizlikle uygulamaya çalışmıştır.

Başarısı, coşkun imanı ve ihlâsı yanında, uyguladığı hoşgörüye dayanan bu yöntemden kaynaklanmaktaydı”.

•

Ezcümle:

Hocamızın hayatı elbet bu kadar değil. İlim adına yaşadığı yıllara dair zorlukları var. O günleri bilmezsek bugünleri heba ederiz. Ona da yarına diyelim.