İktidarın aradığı beş Ömer değil, Ömer’in adaletidir
Bir iktidarın gerçek gücü, kaç yıl yönetimde kaldığıyla mı ölçülür, yoksa milletin gönlünde ne kadar güven, adalet ve umut oluşturabildiğiyle mi?
Devlet yönetmek yalnızca makam sahibi olmak, karar almak ve hizmet üretmek değildir. Asıl mesele, millete verilen emaneti hakkıyla taşımak, adaleti ayakta tutmak ve toplumun geleceğine güven verebilmektir.
Bugün Türkiye'nin önündeki temel sorulardan biri de budur: Yıllardır konuştuğumuz adalet, liyakat, emanet ve kardeşlik ilkeleri neden hayatın her alanında yeterince karşılık bulamıyor?
Şevki Yılmaz'ın iktidara yönelik kaleme aldığı; emanet, ehliyet, meşveret, uhuvvet ve sadakat ilkelerini öne çıkardığı uyarıları, bu bakımdan üzerinde durulması gereken önemli bir çağrıdır.
Ancak mesele, bu beş kavramı yeniden sıralamaktan ibaret değildir. Asıl mesele, onları devlet yönetiminde ve toplumsal hayatta işler hâle getirmektir.
Çünkü millet artık yalnızca güzel sözler değil, adaletin uygulandığını, emeğin karşılığını bulduğunu, ehil insanların göreve getirildiğini ve devletin herkese eşit mesafede durduğunu görmek istiyor.
Türkiye'nin ihtiyacı yalnızca yeni ekonomik tedbirler veya yeni kadrolar değildir. İhtiyaç duyulan şey, yönetim anlayışından toplumsal ilişkilere kadar uzanan kapsamlı bir zihniyet yenilenmesidir.
EKONOMİK SIKINTININ ARDINDA GÜVEN MESELESİ DE VAR
Bugün emeklinin pazarda filesini dolduramaması, asgari ücretlinin ay sonunu getirememesi, esnafın artan maliyetler karşısında ayakta kalma mücadelesi vermesi, gençlerin geleceklerini başka ülkelerde araması yalnızca ekonomik göstergelerle açıklanabilecek meseleler değildir.
Bunlar aynı zamanda insanların devlete, geleceğe ve toplumsal adalete duyduğu güveni etkileyen sorunlardır.
TÜİK'in Ekim 2026 verilerine göre yıllık enflasyon yüzde 29,77 olarak açıklanmıştır. Gıda fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 27,73, konut grubundaki artış ise yüzde 40,24 olmuştur.
Bu rakamların gerisinde her gün mutfak hesabı yapan, kirasını nasıl ödeyeceğini düşünen, çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamaya çalışan milyonlarca insan vardır.
Ekonomik başarının ölçüsü yalnızca büyüme rakamları değildir. Üretilen refahın toplumun bütün kesimlerine ne ölçüde ulaştığı da önemlidir.
Dar gelirlinin korunması, emeklinin insanca yaşayabilmesi, küçük esnafın ayakta kalması, üretimin ve istihdamın desteklenmesi devletin öncelikleri arasında bulunmalıdır.
Burada mesele yalnızca kaynakların miktarı değil, mevcut imkânların hangi önceliklerle ve kimlerin yararına kullanıldığıdır.
Çünkü ekonomik adaletin zedelendiği yerde toplumsal güven de zedelenir. İnsanlar emeklerinin karşılığını alamadıklarını, fırsatların herkese eşit sunulmadığını düşündüklerinde yalnızca bugüne değil, yarına olan umutlarını da kaybetmeye başlarlar.
LİYAKAT YOKSA ADALET, ADALET YOKSA GÜVEN OLMAZ
Beş temel ilkenin başında emanet ve ehliyet gelmektedir. Bunlar birbirinden ayrı düşünülemeyecek iki önemli sorumluluktur.
Kamu görevi bir ayrıcalık değil, millete karşı üstlenilmiş bir emanettir. Bu emaneti taşıyacak kişinin bilgi, tecrübe, ahlâk ve sorumluluk bakımından göreve uygun olması gerekir.
Bir insanın hangi çevreden geldiği, kimin yakını olduğu veya hangi siyasi gruba mensup bulunduğu değil; ne bildiği, ne ürettiği ve kendisine verilen görevi ne ölçüde hakkıyla yerine getirebildiği belirleyici olmalıdır.
Kamu yönetiminde liyakat zedelendiğinde yalnızca ehil insanlar görev dışında kalmaz. Çalışanların gayreti, gençlerin umudu ve toplumun adalet duygusu da zarar görür.
Devlet kurumlarında yükselmenin ölçüsü yakınlık değil yeterlilik, sadakat gösterisi değil sorumluluk olmalıdır.
İktidarın çevresinde yalnızca alkışlayanların değil, yanlış gördüğünde çekinmeden uyarabilen insanların bulunması gerekir. Çünkü gerçek sadakat, kişilere kayıtsız şartsız bağlılık değildir. Millete, hukuka, hakikate ve adalete bağlılıktır.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın geçmişte dile getirdiği, "Etrafımda Ömerleri arıyorum" sözü de bu açıdan anlamlıdır.
Ancak burada asıl mesele Ömer adını taşıyan insanları bulmak değildir. Hz. Ömer'in adaletini, kamu malına gösterdiği hassasiyeti, hesap verme sorumluluğunu ve hak karşısındaki tavizsiz duruşunu yönetim anlayışına taşımaktır.
Çünkü iktidarın ihtiyacı, kendisini sürekli haklı bulan insanlar değil; yanlışını gösterebilen, gerektiğinde itiraz edebilen ve adaletten ayrılmayan insanlardır.
MEŞVERET YOKSA DOĞRU KARAR DA ZORLAŞIR
Beş ilke içinde üzerinde özellikle durulması gereken konulardan biri meşverettir. Yani danışmak, farklı görüşleri dinlemek ve ortak akılla karar vermek.
Bir yönetimin gücü, çevresindeki herkesin aynı düşünceyi taşımasından değil, farklı düşünceleri değerlendirebilmesinden gelir.
Yöneticinin her şeyi bildiğini düşünmesi, eleştiriyi hoş karşılamaması ve yalnızca kendi görüşünü destekleyen insanlarla çalışması zamanla ciddi yönetim yanlışlarına yol açabilir.
Danışma mekanizmasının işlemediği yerde yanlış kararların fark edilmesi güçleşir. Eleştirenlerin dışlandığı, sorunları dile getirenlerin susturulduğu bir ortamda gerçekler yönetime zamanında ulaşamaz.
Oysa istişare, yönetimin zayıflığı değil, gücüdür.
Kur'an-ı Kerim'de müminlerin işlerini aralarında danışarak yürüttükleri bildirilir (Şûrâ, 42/38). Bu ilke, yalnızca bireysel ilişkilerde değil, toplumsal ve yönetsel sorumluluklarda da önemli bir ölçü sunar.
Devlet yönetiminde farklı görüşlere yer açmak, eleştiriyi düşmanlık saymamak ve kararları ortak akılla değerlendirmek gerekir.
Unutulmamalıdır ki yöneticiyi güçlendiren, çevresindeki insanların susması değil, doğruyu söyleyebilmesidir.
GENÇLERİMİZİ KAYBEDERSEK GELECEĞİMİZİ DE KAYBEDERİZ
Bugün Türkiye'nin üzerinde en fazla düşünmesi gereken konulardan biri de gençlerin yaşadığı gelecek kaygısıdır.
Gençlerimize sürekli tarihimizden, medeniyetimizden ve geçmişteki büyük başarılarımızdan söz ediyoruz. Bunlar elbette kıymetlidir. Ancak genç bir insanın zihninde şu sorular cevapsız kalıyorsa anlatılanların etkisi sınırlı olacaktır:
Bu ülkede çalışırsam emeğimin karşılığını alabilecek miyim? Hak ettiğim yere gelebilecek miyim? Torpil olmadan yükselebilecek miyim? Geleceğimi güven içinde kurabilecek miyim?
TÜİK'in 2025 verilerine göre 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 23,3'ü ne eğitimde ne de istihdamdadır. Bu oran, üzerinde siyasi tartışmalar yapmaktan çok, ortak sorumlulukla çözüm aranması gereken ciddi bir toplumsal soruna işaret etmektedir.
Gençlere yalnızca nasihat değil, fırsat vermeliyiz. Yalnızca sabır değil, adil bir gelecek sunmalıyız.
Bir gencin önünü açmak, ona ayrıcalık sağlamak değil; ayrıcalığa ihtiyaç duymadan ilerleyebileceği bir düzen kurmaktır.
Eğitim sistemimiz de yalnızca diploma veren bir yapı olmaktan çıkarılmalı; düşünen, sorgulayan, araştıran, üreten ve ahlâklı insanlar yetiştirmelidir.
Çünkü bir ülkenin geleceği, yalnızca yetişmiş insan sayısıyla değil, o insanlara ne kadar fırsat sunduğuyla da belirlenir.
KENDİ MEDENİYETİNDEN KOPAN TOPLUM GELECEĞİNİ DE KAYBEDER
Bütün bu sorunların arkasında daha derin bir mesele bulunmaktadır: Kendi değerlerimizle aramızda giderek büyüyen mesafe.
Bizim medeniyet anlayışımızda insan, yalnızca kazanan, tüketen, makam sahibi olan veya kendi çıkarını önceleyen bir varlık değildir. İnsan; adaleti gözeten, merhamet eden, emanete sahip çıkan, kul hakkını koruyan ve yaşadığı dünyayı güzelleştirmekle sorumlu bir şahsiyettir.
Ne var ki bugün toplum olarak gösterişin, servetin, makamın ve tüketim arzusunun etkisi altında kalıyoruz. Başarıyı sahip olduklarımızla, itibarı ulaştığımız makamlarla, mutluluğu tüketebildiklerimizle ölçmeye başladığımızda kendi değerlerimizden de uzaklaşıyoruz.
Elbette çağın biliminden, teknolojisinden ve imkânlarından uzak duramayız. Ancak gelişmeyi yalnızca maddi zenginlik olarak görmemeliyiz.
Bir milletin kalkınması, sadece yollarının genişlemesi, binalarının yükselmesi ve ekonomik göstergelerinin iyileşmesi değildir. Asıl kalkınma; insanının düşüncesinde, ahlâkında, şahsiyetinde ve birbirine karşı sorumluluk duygusunda gerçekleşir.
Diriliş düşüncesi de tam burada anlam kazanır. Diriliş, geçmişe özlem duymakla sınırlı değildir. Kendi medeniyet köklerinden güç alarak bugünü yeniden anlamlandırmak, insanı yeniden merkeze almak ve geleceği adalet üzerine kurmaktır.
Kendi değerleriyle bağını koparan bir toplum, başka toplumların ürettiği imkânları kullanabilir; fakat kendi geleceğine yön verecek düşünceyi ve şahsiyeti geliştirmekte zorlanır.
AİLE VE KARDEŞLİK GÜÇLENMEDEN TOPLUMSAL DİRİLİŞ OLMAZ
Toplumsal dirilişin önemli dayanaklarından biri de ailedir.
Aileyi korumak, yalnızca evlilik ve boşanma hükümleri üzerinde tartışmakla mümkün değildir. Gençlerin aile kurabilmesi, çocuk yetiştirebilmesi ve geleceğe güvenle bakabilmesi için ekonomik ve sosyal şartların da iyileştirilmesi gerekir.
TÜİK'in 2025 verilerinde toplam doğurganlık hızının 1,42 çocuğa gerilemesi, üzerinde ciddi biçimde düşünülmesi gereken bir gelişmedir.
Gençlerin evlenmekte zorlandığı, barınma ve geçim yükünün ağırlaştığı, çocuk yetiştirmenin ekonomik kaygılarla birlikte düşünüldüğü bir ortamda yalnızca nüfus artışını teşvik etmek yeterli olmayacaktır.
Aileyi güçlendirmek istiyorsak gençlerin istihdam, barınma, gelir güvencesi ve gelecek kaygısı gibi sorunlarına da çözüm üretmeliyiz.
Bunun yanında uhuvvet, yani kardeşlik anlayışını da yeniden güçlendirmeliyiz.
Kardeşlik yalnızca aynı siyasi düşünceyi paylaşan insanların birbirine yakın durması değildir. Farklı düşünenin hakkını korumak, haksızlığa uğrayanın yanında durmak, toplumu ayrıştıran dili terk etmek ve herkesi ortak bir gelecek etrafında buluşturabilmektir.
Bir toplumda birlik, herkesin aynı düşünmesiyle değil, farklılıklarına rağmen birbirinin hukukuna saygı göstermesiyle sağlanır.
İşte gerçek kardeşlik ve toplumsal dayanışma budur.
BEŞ İLKE SÖZDE DEĞİL, DEVLET YÖNETİMİNDE YAŞAMALI
Şevki Yılmaz'ın gündeme taşıdığı beş temel ilke, yalnızca siyasi konuşmalarda veya yazılarda tekrarlanmakla kalmamalıdır. Devletin işleyişinde, ekonomik kararlarda, eğitimde, adalet sisteminde ve toplumsal ilişkilerde karşılığını bulmalıdır.
Emanet varsa kamu malı korunmalıdır.
Ehliyet varsa hak eden göreve getirilmelidir.
Meşveret varsa farklı görüşler dinlenmeli, eleştiren susturulmamalıdır.
Uhuvvet varsa ayrıştırıcı dil terk edilmeli, toplumun bütün kesimlerinin hakkı gözetilmelidir.
Sadakat varsa önce millete, devlete, hukuka ve adalete bağlılık gösterilmelidir.
İktidarın yapması gereken en önemli işlerden biri de kendi uygulamalarını samimiyetle gözden geçirmektir. Yanlışları savunmak yerine düzeltmek, eksikleri örtmek yerine gidermek, eleştiriyi düşmanlık olarak görmek yerine bir imkân kabul etmek gerekir.
Çünkü devlet yönetiminde asıl başarı, eleştirileri susturmak değil, eleştiriye konu olan yanlışları ortadan kaldırmaktır.
Bir siyasi hareketin gücü, çevresindeki alkışların çokluğuyla değil, milletin gönlündeki güvenle ölçülür. Bu güven ise ancak adalet, samimiyet ve hakkaniyetle korunabilir.
MİLLETİN BEKLEDİĞİ, ADALETLE YENİDEN DİRİLİŞTİR
Bizim meselemiz yalnızca bir iktidarın güçlenmesi veya zayıflaması değildir. Meselemiz, Türkiye'nin kendi tarihinden, inancından ve medeniyet birikiminden aldığı güçle yeniden adalet üreten, insan yetiştiren ve dünyaya söz söyleyebilen bir ülke hâline gelmesidir.
Milletin beklentisi yalnızca yeni isimler, yeni kadrolar veya yeni vaatler değildir. Millet; hakkının korunduğu, emeğinin karşılığını aldığı, çocuklarının geleceğinden kaygı duymadığı, adaletin herkese eşit uygulandığı bir ülke istemektedir.
İktidarın aradığı beş Ömer, belki de bu beklentinin bir ifadesidir. Ancak asıl ihtiyaç, birkaç kişinin varlığıyla sınırlı değildir. Önemli olan, Hz. Ömer'in adalet anlayışını devletin işleyişine, yöneticilerin sorumluluğuna ve toplumun ahlâkına taşıyabilmektir.
Çünkü adalet birkaç kişinin vicdanına bırakılamayacak kadar büyük bir devlet ve toplum sorumluluğudur. Adalet, kişilere bağlı kalmamalı; kurumlarda, kurallarda ve günlük hayatta güvence altına alınmalıdır.
Beş Ömer aramak yerine Ömer'in adaletini yaşatan bir yönetim anlayışı kurmak zorundayız.
Emanetin korunduğu, ehliyetin esas alındığı, danışmanın işletildiği, kardeşliğin güçlendiği ve sadakatin hakikate yöneldiği bir düzen kurulmadan gerçek diriliş gerçekleşemez.
Unutmayalım: Bir ülke yalnızca güçlü yöneticilerle değil, adil yönetimle büyür. Bir millet yalnızca geçmişiyle övünerek değil, geleceğini ahlâk ve adalet üzerine kurarak yükselir.
Hamdolsun, bir dünya liderimiz var. Ancak milletin bu liderden beklentisi, beş Ömer'in bulunmasından ibaret değildir. Asıl beklenti; adaletin hüküm sürdüğü, güvenin yeniden kurulduğu ve medeniyet iddiamızın hayat bulduğu büyük bir diriliştir.
Selam ve dua ile…
