Kalamar caiz midir? sorusu vatandaşlar tarafından araştırılan bir sorudur. Deniz ürünlerinden kalamar modern mutfaklarda yaygın olarak kullanılıyor. Birçok kimse de gittiği restorantta kalamar ile yapılan tariflerle karşılaşınca kalamarın dinen caiz olup olmadığını araştırıyor. Peki, kalamar ile yemekleri tüketmek caiz midir? Kalamar helal mi, haram mıdır? İşte Diyanet işleri Başkanlığı tarafından kalamar ile ilgili yayınlanan fetva...
Bazı mezheplere göre denizden çıkan her ürünün yenilebildiği gibi bazı mezheplerce de denizden çıkan bazı canlıların yenmesi helal görülmemiştir. Peki, profesyonel mutfaklarda çokça pişirilen kalamar caiz midir? Kalamar yemek helal mi yoksa haram mı?
Kalamar caiz midir?
İlahiyat Profesörü Nihat Hatipoğlu konuyla ilgili şöyle demiştir:
Denizden çıkan, denizden çıktıktan sonra ölen her türlü mahlukatı balık türüne benzetirler bazı din alimleri. Bazıları ise kabuklu olduğu için balıktan saymazlar midyeyi. Midyeyi balıktan saymayanlardan biri de Hanefilerdir. Hanefiler balığın yenmesi helaldir diyor. Midye gibi, ıstakoz, yengeç gibi benzer hayvanları ise caiz görmüyorlar.
Ama İmam-ı Şafii denizden çıkan bütün mahlukatı, eğer sağlığımıza aykırı değilse ve haram olan bir görüntü içinde değilse yenmesi caizdir diyor. Kabukluları mekruh gören var, haram gören var, ama balık türünden hepsi helaldir. Bunların haram olması, Kur'an'da açıkça ilan edilmiş olan Domuz'un haram olması gibi değildir tabii ki. Domuz yemek haramdır diye açıkça yazılmıştır. Midye gibi kabuklular ile ilgili bu konu içtihati bir konu olduğu için alimlerin bir kısmı caiz demiş, bir kısmı caiz değildir demiştir.
Diyanet İşleri'nin kalamar hakkında açıklaması
Kur’an-ı Kerim’de, denizden elde edilen yiyeceklerin helal olduğu bildirilmiştir (Mâide, 5/96; Fâtır, 35/12). Hz. Peygamber de (s.a.s.), “Denizin suyu temiz, ölüsü helaldir.” (Ebû Dâvud, Tahâret 41) buyurmuştur.
Hanefi mezhebi, zikredilen naslarda helal olduğu belirtilen “deniz hayvanları” ifadesiyle balık türünün kastedildiği, dolayısıyla balık sınıfına girmeyen midye, kalamar, yengeç, ıstakoz, karides gibi deniz hayvanlarının helal olmadığı görüşünü benimsemiştir (Kâsânî, Bedâi’, V, 35).
Şafii mezhebinde konuyla ilgili şöyle bir ayrım yapılmıştır: Deniz canlıları sadece suda yaşayabiliyor ve sudan çıktığında boğazlanmış hayvan gibi kısa sürede ölüyorsa, şekline ve ölüm durumuna bakılmaksızın yenmesi helaldir. Ancak aslen suda yaşayan fakat karada da yaşayabilme özelliğine sahip olan hayvanlara gelince bunlardan eti yenen kara hayvanlarına benzeyenlerin yenmesi, boğazlanması şartıyla helal, eti yenmeyenlere benzeyenlerin yenmesi ise haramdır. Buna göre kurbağa, yengeç, kaplumbağa ve su yılanının yenmesi helal değildir (Remlî Nihayetu’l-Muhtac, VIII, 113,150-152.).
