Geçtiğimiz günlerde işadamı Reza Zarrab’ı, “İran’a yapılan ambargoyu delmek” suçlamasıyla tutuklayan Amerikan yargısı, Amerika’da faaliyet gösteren Bunge ve Cargill adlı iki firmanın 36 yıl boyunca İran üzerinden ticaret yapmasına ise göz yumdu. Yargı bu iki firma hakkında işlem dahi yapmadı.
HARUN SEKMEN / İSTANBUL - Geçtiğimiz günlerde işadamı Reza Zarrab’ı, “İran’a yapılan ambargoyu delmek” suçlamasıyla tutuklayan Amerikan yargısının, Amerika’da faaliyet gösteren Bunge ve Cargill adlı iki firmanın 36 yıldır boyunca İran üzerinden ticaret yaparak ambargoyu delmesine göz yumduğu bildirildi. Reza Zarrab’ın tutuklanmasını talep eden New York Güney Bölge Başsavcısı Preet Bharara, 36 yıl boyunca İran’a yönelik ambargoyu delen Amerikan şirketleri Bunge ve Cargill’in yöneticileri hakkında işlem dahi yapmadı.
ABD VE AVRUPA ÜLKELERİ AMBARGOYU DELMEDİ Mİ?
Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa ülkeleri bir dönem çok sıkı ambargo uyguladıkları İran’la, her fırsatta ticaret yapmaktan vazgeçmemişler.
İran’a ekonomik ambargo uygulayan ülkelerin başında gelen Almanya’nın ise 80 firma ve 1000 civarında ticari temsilciliği vasıtasıyla İran’la ticaret yaptığı bildirildi. Fransa’nın ambargodaki yasal boşluklardan yararlanarak İran’ın altyapı çalışması ihalelerini alması, yine Almanya ve Fransa’nın Hazar Gölü’ne kadar gidecek hızlı tren projelerinin yapımını üstlenmesinin görmezden gelinmesi dikkat çekiyor.
HEM AMBARGO UYGULUYOR HEM İRAN’DAN VAZGEÇMİYOR
1979’daki İslam Devrimi’nden sonra Amerika’nın ambargo uyguladığı ülkeler listesinde başı çeken İran, Amerika’nın gizli kapaklı ticaret yaptığı ülkeler sıralamasında da başı çekiyor.
ABD, Türkiye’de kurduğu şirketler üzerinden İran’la ticaret yapıyor. Amerika Cargill ve Bunge adlı iki firma üzerinde 10 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiriyor.
MERKEL’İN UÇAĞI İRAN’A SATILMIŞ
İran’a en sert ambargoyu uygulayan ülkelerden biri Almanya gibi görünse de durum hiç de sanıldığı gibi değil. Almanya İran’la uçak satışı başta olmak üzere nükleer teknoloji parçalarının da içinde bulunduğu çok geniş bir yelpazede ticaret gerçekleştiriyor. Bir dönem Almanya Başbakanı Angela Merkel’in de kullandığı, “Theodor Heuss” adlı Airbus A310 tipi uçağın, dolaylı yollardan İran’a satıldığı ortaya çıkmıştı.
İRAN’IN NÜKLEER TEKNOLOJİSİ ALMANYA’DAN
İran’a uygulanan ambargonun ana nedenlerinden biri olan nükleer enerji üretiminin parçalarının da Almanya tarafından gönderildiği gündeme gelmişti. Parçaların milyon dolarlık bir ticaret hacmi oluşturduğu, Türkiye ve Azerbaycan’da kurulan paravan şirketler üzerinden de İran’a ulaştırıldığı bildirilmişti.
KİM BU CARGİLL İLE BUNGE
¥Amerika’nın İran’la ticaretinde kilit rol oynayan firmalardan birisi Cargill. 1960 yılında Türkiye’deki faaliyetlerine yerli ortakları ile başlayan Cargill 1986 yılından sonra tek başına faaliyetlerine devam etti. 280 kişiden fazla çalışanı ile İstanbul - Bağlarbaşı, Bursa - Orhangazi, Adana ve Ankara’da faaliyet gösteren Cargill, nişasta, hububat ve yağlı tohum ticareti, endüstriyel ürünler, finansal yatırımlar alanında ticaret yapıyor. Amerika’nın İran’a uyguladığı ambargoyu bizzat Amerika eliyle delen bir diğer firma 2000 yılı itibariyle Türkiye’de faaliyete geçen Bunge. Şirket gerek iç piyasadan, gerek ithal olarak tedarik ettiği yağlı tohumları işliyor ve dağıtımını gerçekleştiriyor. İki şirket de gıda alanında boy gösteriyor. Her ikisi de Amerikan şirketi. Şirketler yasal boşluktan nemalanarak 10 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiriyor. Ambargoyu koyan Amerika’nın şirketleri İran’daki iştah açıcı pazara girmek için Türkiye’de şirket kurup, pazardan aslan payını alıyor.
