Hamas heyetine başkanlık eden Halil el-Hayye, Şarm eş-Şeyh’te yürüyen ateşkes görüşmelerine “sorumluluk sahibi ve olumlu” yaklaştıklarını söyleyerek üç ana şartı açıkladı.
İsrail'le yapılan müzakerelerde Hamas heyetinin başkanı Siyasi Büro Üyesi Halil el-Hayye, Tel Aviv'in Gazze Şeridi'ndeki saldırıların durdurulması konusunda daha önceki taahhütlerini yerine getirmediğine işaret ederek saldırıların kesin şekilde durması için gerçek manada güvenceler talep ettiklerini belirtti.
Hayye, kalıcı ateşkesin ancak tam ateş durumu, çekilme ve kapsamlı esir takasıyla mümkün olacağını belirtti. Amaçlarının Filistinlilerin istikrar, özgürlük, devletleşme ve kendi kaderini tayin hakkına ulaşması olduğunu söyledi.
İSRAİL’E YÖNELİK ELEŞTİRİ
Hamas, Kasım 2023’teki ilk kısmi anlaşmanın “İsrail tarafından tamamlanmadığını” ve son günlerde de özellikle Gazze’nin kuzeyinde saldırıların sürdüğünü savundu. Hayye, “İsrail’in tarih boyunca sözünde durmadığı” iddiasını yineledi.
ULUSLARARASI GARANTİ TALEBİ
Hamas, ABD Başkanı Donald Trump ve süreçte rol alan ülkelere “gerçek teminatlar” çağrısı yaptı. Bu, imzalanacak herhangi bir anlaşmanın uygulanmasını güvence altına alacak bağlayıcı mekanizmalar talebini ifade ediyor.
MÜZAKERELERİN MEVCUT ÇERÇEVESİ
Trump’ın 29 Eylül’de açıkladığı 20 maddelik plan; ateşkes, esirlerin serbest bırakılması ve sahadaki düzenlemeleri içeriyor. Hamas 3 Ekim’de esir değişimi kısmını kabul etmiş, diğer maddeler için pazarlık istemişti. İsrail tarafı, esirlerin serbest bırakılmasına dönük ilk aşamayı uygulamaya hazırlandığını duyurdu; iki tarafın heyetleri Mısır’da görüşüyor.
NE ANLAMA GELİYOR?
Sahada ateşin düşmesi, ancak güvenlik garantileri ve senkronize takvimlerle mümkün olabilir. Hamas “garanti” vurgusunu artırırken, İsrail kamuoyunda esirlerin dönüşü hükümete siyasi baskı oluşturuyor. Çekilme ve kalıcı ateşkes maddeleri, tarafların en zor başlıkları olmaya devam ediyor.
İLERİDE NE BEKLENEBİLİR?
Kısa vadede müzakerelerde parça parça uzlaşı ihtimali (ateşkes-esir takası gibi “ilk aşama” paketleri) masada duruyor. Uygulamanın ilerleyebilmesi, sahadaki saldırıların fiilen durması ve esir listeleri, takvim, denetim-garanti mekanizmalarında net anlaşmalara bağlı olacak.
