Tıp dilinde dejeneratif eklem hastalığı, dejeneratif artrit ya da osteoartrit olarak adlandırılan kireçlenme, eklemlerin en sık görülen kronik rahatsızlığıdır. Kireçlenme, her eklemi etkileyebilir ancak çoğunlukla diz, kalça, bel, boyun, başparmak ve diğer parmakların küçük eklemleri ve baş parmağın taban ekleminde görülür. Peki sık görülen eklem kireçlenmesine neler iyi gelir? İşte detaylar...
Halk arasında mafsal kireçlenmesi, tıp dilinde artoz ve osteoartrit (OA) olarak isimlendirilen bu hastalık, eklemlerin en sık görülen kronik rahatsızlığıdır. Klinik olarak eklem hareketlerinde ağrı, bölgesel hassasiyet, hareketlerde kısıtlılık, bazen iltihaplı bazen de iltihapsız seyreden ve kıkırdak dokusunun dejenerasyonu ile karakterize bir tablo söz konusudur. İşte eklem kireçlenmesi ile ilgili bilinmesi gereken her şey...
Eklem yüzeylerini oluşturan kıkırdak dokusunun özellikleri ve yapısı nasıldır?
Kıkırdak dokusu, kalınlığı 5 mm'den az, çok dayanıklı, sinir, atardamar ve lenf damarı ihtiva etmeyen, yapısını bozan bir hastalık veya travma olmadıktan sonra en az 70-80 yıl fonksiyonunu normal bir şekilde sürdürebilen özel bir dokudur. İçinde dolaşım olmadığı için diffüzyon yolu ile beslenir. Normal yapısını sürdürebilmesi için belli oranda yüklenme ve eklemin hareketine ihtiyacı vardır.
Eklem kireçlenmesi kaç çeşittir?
Çeşitli şekillerde sınıflandırılır. Ancak en çok sebebe göre yapılan tasniftir. Buna göre artroz iki çeşittir:
- Pirimer (idiyopatik) Artroz: Nedeni belli değildir. Kendi kendine ortaya çıkar. Kalıtımın rolü vardır. Yaşa bağlı olarak görülen artroz bu gruptandır.
- Sekonder Artroz: Belli bir nedene bağlıdır. Bu nedenler; Anatomik: Doğuştan kalça çıkığı, eklemi yakından ilgilendiren bazı hastalıklar bu gruptadır. Metablolik
Sebepler: Metabolizmayi menfi yönde etkileyen bazı spesifik hastalıklar bu gruptadır.
Kalıtımla kireçlenme arasında ilgi var mı?
Bazı araştırmalar bu ilginin mevcudiyetini göstermiştir. Birinci derecede akrabalar arasında yaygın kireçlenmenin (generalize OA) normalin iki katı olduğu saptanmıştır. İkizler üzerinde yapılan bir çalışmada da kalıtımın etkisi görülmüştür. Elin 1. parmağındaki kireçlenme kadınlarda daha çok görülür. Buda kalıtımsal geçiş için bir delildir.
Kireçlenme sakatlık yapar mı?
Mafsal kireçlenmesi (OA) dünyada en fazla görülen eklem hastalığıdır ve en çok fiziksel sakatlığa yol açan bir hastalıktır. Çok fazla iş kaybına yol açar. A.B.D’de 50 yaşından büyük erkeklerde kalp hastalıklarından sonra en fazla iş kaybına yol açan hastalıktır.
Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Etnik olarak Asyalılar’da ve İspanyol kökenli olanlarda daha az görülür. Eğitim düzeyi düşük olanlarda ve şişmanlarda daha sık görülür. Şişmanlık(obezite) en çok diz eklemleri, daha az olarak da kalça ve el eklemleri için risk oluşturur. Çok ağırlık kaldıranlarda (hamal v.s.) ve çok fazla spor yapanlarda diz ve kalça kireçlenmesi daha çok görülür. Kireçlenmenin cinsiyete göre dağılımı şöyledir: %25.7 yetişkin erkeklerde, %52.3 yetişkin kadınlarda, %22 diğer yaş gruplarında meydana gelir.
Kireçlenmede yaşın risk faktörleri arasındaki yeri nedir?
Kireçlenme 45-65 yaşları arasında artış gösterir. 45 yaşın altındakilerde düşük oranda görülür. 65 yaşından sonra kas gücünün ve kıkırdak dokusununun beslenmesinin azalması sonucu kireçlenme ile ilgili şikayetler daha belirgin hale gelir.
Şişmanlığın kireçlenmedeki yeri nedir?
Diz kireçlenmesi olanların çok büyük bir kısmı fazla kiloludur. Fazla kilolu erkeklerde normale oranla 4.5 kat, kadınlarda ise 9 kat daha fazla diz kireçlenmesi görülür. Tedavi esnasında fazla kilolar verilince kireçlenmenin gelişimi önlenebilmekte ve şikayetler büyük oranda azalmaktadır. Şişmanlık yük taşıyan eklemlerin yüzeylerini örten kıkırdak dokusunu baskı altında tutarak dejenere olmasına sebep olur. Aynı zamanda eklemde biyomekanik değişikliklere yol açar, bu da kireçlenmeye ikinci defa zemin hazırlar.
Kireçlenmede başlıca tedavi yöntemleri nelerdir?
Medikal(ilaç), fizik tedavi ve rehabilitasyon, cerrahi yöntemler olarak üç gruba ayırmak mümkündür.
Medikal tedavi şöyle yapılmaktadır:
- Sistematik Tedavi: Ağızdan, damardan ve fitil şeklinde çeşitli ilaçların kullanılması
- Topikal Tedavi: Lokal olarak kullanılan çeşitli pomad, jel, krem ve spreyler bu gruptandır. Ayrıca eklem içine yapılan enjeksiyonlar da bu gruba dahildir.
- Yeni Tedavi Seçenekleri: Strüktürü modifiye edici ilaçlar olup son yıllarda kullanılmaya başlanmıştır.
- Eklem kıkırdağının tamiri: Hücre ve doku greftleri (yamaları) bu gruptandır.
- Deneysel Tedaviler: Bazı biyolojik ajanlar ve gen tedavileri bu gruptandır.
- Mezoterapi: Bugün Fransa’da takriben 12.000 hekim tarafından ve Avrupa’nın birçok ülkesinde ve Türkiye’de de 1987 yılından beri uygulanan mezoterapi yöntemi, hastalığa yönelik olarak verilmesi gereken ilaçların hasta olan ve/veya ağrıların olduğu bölgeye küçük özel (2 ve 4 mm uzunluğunda ve çok ince ) iğnelerle verilmesidir. Vücuda az miktarda ilaç verilmektedir ancak hasta olan bölgede geniş çaplı ilaç potansiyeli oluşturulmaktadır. İlaca bağlı yan etki yok denecek kadar azdır. Ağızdan ilaç alınmadığı için mide ve bağırsaklarda ilaca bağlı yan etki söz konusu değildir. Ameliyat gerektirmeyen kireçlenmelerde çok yararlı bir tedavi yöntemidir. Kortizon diye bilinen ilaçların bu tedavide yeri yoktur.
İşte kireçlenmeye birebir gelecek bitkisel öneriler...
- Yarım fincan doğranmış havuç, 3 gram tarçın, 1 gram kara biber ve 3 gram kuru zencefil 2 fincan suyun içinde kaynatılır. Elde edilen karışım 1 ay boyunca günde 2 defa içilir.
- Çeyrek fincan doğranmış yeşil soğan 2 fincan su içinde kaynatılarak günde 3 kez içilir. Aynı yöntem ve miktarla elde edilecek maydonoz çayı da kireçlenmeye iyi gelebilir.
- 1/3 fincan taze fasülye içi, arpa ve barbunya 4 fincan su ile pişirilir ve 1 ay boyunca günder bir kez yenir.
- 1 fincan karahindiba ve nane 4 fincan su içinde kaynatılır ve bu karışık günde 3 kere içilir. Ayrıca pişirilerek lapa haline getirilmiş hindiba‘yı kireçlenme olan eklemlerinize 2 saatte bir yenileyerek uygulayabilirsiniz.
