4 Kasım 2019: Muhammed Emin Hararî'nin vefatı (Etiyopyalı Müfessir, Âlim)

Yûsuf b. Hasen el-Hararî el-Etyôbî el-Kerrî elBuveytî 1930’da Zilhicce ayının sonlarında Cuma günü Etiyopya’nın/Habeşistan’ın Herer bölgesindeki Kerr nahiyesinin Buveytî köyünde doğdu. Küçük yaşlarda annesini kaybeden Hararî’nin eğitimine babası özel bir ihtimam göstermiştir. Babasının yönlendirmesiyle dört yaşında iken Kur’ân-ı Kerim’i öğrenen Hararî, daha sonra İslâmi ilimler için medreseye gönderilmiştir. Burada Eş’arî akâidine ve Şâfiî fıkhına dair muhtasar eserleri ezberlemiştir.

Hararî, medresedeki ilk tahsilinden sonra zamanının Sîbeveyh’i olarak kabul edilen Ebû Muhammed Mûsâ b. Muhammed ed-Deylî’ye giderek onunla Celâlüddîn Mahallî’nin (v. 864/1459) Nevevî’nin Şâfiî fıkhına dair meşhur eseri el-Minhâc’a yazdığı Kenzü’r-râğıbîn şerhini okumaya başladı. İlme olan ilgisi ve kabiliyetiyle dikkat çeken Hararî, hocasının yönlendirmesiyle nahiv öğrenmeye başladı. Metnü’l-Acrûmiyye, Mülhatü’l-İ‘râb, Katru’n-nedâ, Elfiyetü İbni Mâlik gibi nahiv eserlerini şerhleriyle birlikte okudu ve ezberledi. Ayrıca sarf, belâgat, arûz ve mantık ilimlerine dair eserler üzerinde çalıştı. Hocası Mûsâ b. Muhammed’in yanında yedi yıl kalan Hararî, hocasından ders alırken bir yandan da onun yanında ders vermeye başladı.



Çocukluk çağında Kur’ân’ı hıfz eden, Şâfiî mezhebinin temel metinlerini ezberleyen ve Harar ulemâsının dizlerinin dibinden kalkmayan Hararî, gençliğinden itibaren talebe yetiştirmeye de girişmiş.

Kendisini yakından tanıyanlar, tüm ömrü boyunca gece uykusunun dört saati hiç geçmediğini anlatıyor. Az uykunun yanında az yemekle de yetinen Hararî, vaktini okumak, yazmak ve ders okutmak arasında başarılı şekilde taksim etmiş. Olgunluk çağında -50 yaşında- yerleştiği Mekke’de, Mescid-i Harâm’da halka açık dersler de vermiş, ancak özellikle kitap telifinden geri kaldığını düşündüğünden, bu dersleri yalnızca üç yıl sürdürmüş. Bıraktığı muhteşem külliyata bakınca –toplam 43 eser, verdiği kararın isabeti anlaşılıyor.