Kadınlara seçme-seçilme hakkı vermişiz
CHP’nin ve CHP’lilerin öteden beri dillendirip, ders kitaplarına da geçirdikleri ve yıllardır övündükleri bir konu var: Kadına seçme-seçilme hakkı konusu. Derler ki, “5 Aralık 1934’de, birçok dünya devletinden önce, kadınlara seçme-seçilme hakkı verdik”.
Bu iddia iki bakımdan doğru değildir:
Çünkü “seçilme hakkı”nın kadınlar tarafından kullanılabilmesi, adayın CHP ilkelerini sorgusuz sualsiz benimsemesine ve “baş açma” şartına bağlıydı (Daha düne kadar başı kapalı hiçbir kadın Meclis’e alınmıyor, cebren ve hile ile kovuluyordu [Merve Kavakçı olayı]).
“Seçme hakkı” ise 1946’ya kadar fiilen mevcut değildi. Zira seçim bir “tercih”tir. Tercihin kullanılabilmesi için alternatiflerin olması gerekmekteder. Oysa CHP Türkiye’sinde böyle bir alternatif yoktur. Tek partili sistemde “seçme hakkı”ndan değil, sadece “tasdik hakkı”ndan söz edilebilir! Bu da belirleyici olmadığı için varlığı yokluğuna eşittir. Gerçek anlamda “seçme hakkı”nı kadınımızla, erkeğimizle 1950’de söke söke aldık ve CHP’yi devirdik. Bir daha da iktidar yüzü göstermedik!
Kâğıt üzerinde de olsa, “birçok dünya devletinden önce, kadınlara seçme-seçilme hakkı” verildiği iddiası da demagojiden ibarettir. Çünkü 1934’de gelene kadar Yeni Zelanda (1893), Avustralya (1902), Finlandiya (1906), Norveç(1913), Danimarka-İzlanda (1915), Kanada (1917), Litvanya (1919), Azerbaycan-Estonya (1918), Macaristan(1918), Kırgızistan-Letonya-Polonya-Avusturya- Almanya-Gürcistan-İrlanda-Birleşik Krallık (1918), Beyaz Rusya-Ukrayna-Lüksemburg-Hollanda-İsveç-Belçika-Zimbabve-Kenya (1919), Arnavutluk-ABD-Çek Cumhuriyeti-Slovakya (1920), Ermenistan (1921), Tacikistan-Moğolistan-Kazakistan (1924), Türkmenistan (1927), Romanya-Ekvator (1929), İspanya-Sri Lanka-Portekiz-Şili (1931), Brezilya-Tayland-Uruguay-Maldivler (1932), Küba (1934) gibi pek çok devlet kadınlara seçme seçilme hakkı vermişti.
CHP Türkiyesi ancak Küba ile birlikte bu hakkı tanıdı, ama o da yukarıda andığım sebeplerden dolayı kâğıt üzerinde kaldı (20 Mart 1930’da belediye seçimlerinde seçme hakkı, 1933’te Köy Kanunu’nda muhtar seçme ve köy heyetine seçilme hakkı, 1934’te milletvekili seçilme hakkı tanındı).
Kaldı ki, “Kadınlar askerlik yapmadıkları için, seçme-seçilme hakkı verilmesinin doğru olmayacağını” söyleyen bizzat Atatürk’tü ve bu görüşünü uzun süre korumuştu. Hatta bu konuda kendisine soru soran bir kız öğrenciye de bu mealde bir cevap vermişti.
Hattâ, 9 Eylül 1923’te Mustafa Kemal Paşa tarafından kurulan “Halk Fırkası”ndan üç ay kadar önce, 16 Haziran 1923’te, Nezihe Muhiddin Hanım’ın kurmak istediği “Kadınlar Halk Fırkası”nın kuruluş dilekçesi yırtılıp çöpe atılmış, kendisine “Siyaset erkek işidir, siz kadınlar elinizin hamriyla erkek işine karışmayın, hayır işleriyle meşgul olun” tavsiyesinde bulunulmuştu.
Başta Cumhuriyet Gazetesi olmak üzere, tek partinin basındaki “hık” deyicileri Nezihe Muhiddin (Tepedelengil) ve arkadaşlarıyla öyle bir dalga geçtiler ki, Nezihe Hanım en sonundaaklını kaçırıp tımarhanelik oldu ve mücadele ile geçen hayatı 10 Şubat 1958’de, İstanbul’da bir akıl hastanesinde son buldu.
Osmanlı’dan beri kadın hakları mücadelesi vermiş bir kadındı. İyi eğitim görmüş, Farsça, Arapça, Almanca, Fransızca öğrenmiş, 300 kadar hikâye, 20 roman, piyes, senaryo ve operet kaleme almıştı). Cumhuriyete geçildikten sonra “kadın hakları” konusunda daha rahat olunacağını düşünürken duvara toslamıştı.
En sonunda sinirleri harap olup aklını kaçırdı.
Şimdi tutup “CHP işte budur” desem ne olacak, demesem ne olacak? Zaten her şey ortada değil mi?
Yarın inşallah Nezihe Muhiddin’nin dramına bakalım ve CHP’nin “kadın duyarlılığı”nı görelim…
