THY - Yeni Havalimanı Promosyon - Antalya İzmir

İspanyol Yahudileri ve Osmanlı Devleti

03 Eylül 2018 Pazartesi

Soru şöyle: “İspanya’dan kovulan Yahudileri Osmanlı Devleti’ne kabul edip başımıza dert eden padişah hangisidir?”

 Bu soruya kalıcı ve anlaşılabilir cevap verebilmek için, önce Endülüs’ü, sonra da Endülüs’te olup bitenleri anlamamız lâzım…

Endülüs, Müslüman fatihlerin İspanya’ya verdikleri isimdir. İspanya, 711’den itibaren Müslümanların hakimiyetine girmiş, zaman içinde coğrafi sınırları daralmakla birlikte, sekiz asır boyunca İslam ülkesi olarak kalmış, bu süreçte tüm Avrupa’ya ilmin ışığını saçmıştır. O kadar ki, Avrupalı kralların çocukları Endülüs üniversitelerinde eğitim görürdü.

Avrupa’da papazlar dışında okuma yazma bilen insan bulmak neredeyse imkânsızken, Endülüs’te eğitim faaliyetleri en üst noktaya çıkıyor, halkın neredeyse tümü okuma-yazma biliyordu.

Ekonomisi mükemmeldi. Mimarisi örnek alınacak üstünlükteydi. Ayrıca devletin başkenti Kurtuba (Cordova) bir diplomasi merkezi haline gelmiş, sağlanan hoşgörü ortamı sayesinde cami, kilise ve havra kavgasız-gürültüsüz biçimde yan yana yaşamaya başlamıştı. 

Özet olarak Endülüs, Avrupa’nın en güçlü, en seçkin, en zengin devletiydi. Fakat zamanla zayıfladı. Dış saldırılara eklenen iç ihtilaflar yüzünden kendi içine büzüldü. Sonra da çözülüp dağılma sürecine girdi.

“Tevaif-i Mülük Dönemi” (1031-1090), “Murabıtlar ve Muvahhidler Dönemi” (1090 - 1228) derken, Hıristiyan İspanya, Endülüs toprakları üzerinde hızlı bir işgal hareketi başlattı. Kendilerini savunacak gücü kaybeden Endülüs güneydeki Gırnata, Malaga ve Meriyye dışındaki toprakları kaybetti. 1231 yılında Nasriler Sülalesi elde kalan topraklarda bağımsızlıklarını ilan ettiler. Böylece “Gırnata Sultanlığı”, (1231-1492) doğdu ve yürüttüğü usta siyaset sayesinde iki buçuk asır ayakta kalmayı başardı. Gerek İslam gerekse dünya mimarisinin en gözde eserlerinden biri olan Elhamra Sarayı işte bu dönemde inşa edildi. 

1490 senesinde Hıristiyan orduları tarafından kuşatılan Gırnata, 1492’de yapılan bir anlaşma ile Müslümanların dini ve medeni hakları garanti altına alınması şartı ile teslim oldu. Böylece, İspanya’da sekiz asırdır devam eden İslam hakimiyeti son buldu.

Basiretsiz yönetimi yüzünden ülkesini İspanyollara teslim etmek zorunda kalan son Gırnata Sultanı Ebu Abdullah, gözyaşları arasında İspanya’dan uzaklaşırken ağlıyordu. Bunu gören annesi şöyle azarlamaktan kendini alamadı:

“Ağla alçak ağla! Erkek gibi vatanını savunamayana kadın gibi ağlamak yaraşır.”

Sonuç olarak Gırnata Sultanlığı yıkıldı. İspanya’nın Katolik KralıFerdinand ile Kraliçeİzabella, Müslümanlarla daha önce yapmış oldukları anlaşmayı hiçe sayarak Müslümanların zorla Hıristiyanlaştırılmasına karar verdiler. Bir cinnet dönemi açılmıştı: Müslümanları kapalı mekânlara doldurarak üzerlerine vaftiz suyu serpiyor, sonra da Hıristiyan oldukları ilan ediliyordu. 

Kur’an-ı Kerim ve diğer Arapça eserler toplatıldı, kütüphaneler boşaltıldı, yahut yakıldı, Müslümanların öteden beri giydiğigeleneksel kıyafetler yasaklandı. Çocuklarına Arapça öğreten herkes cezalandırıldı. Camiler kiliseye çevrildi. Karşı gelenler Engizisyon Mahkemeleri’ne sevkedildiler. (Kimi İspanyol kaynaklarına göre, Engizisyon, en az üç bin Müslümanın kazığa oturtularak, ya da yakılarak öldürülmesine hükmetti) Kalanını da 1609 yılı itibariyle sınır dışına çıkardı.

Öte yandan, aynı topraklarda Yahudiler de kendi dramlarını yaşıyorlardı.  

Egice Başpiskoposu’nun çalışmalarıyla başlatılan Yahudi aleyhtarlığı, (1391) çok sayıda Hıristiyan papazın da destek vermesiyle yayılmıştı. Yahudiler varlıklarını sürdürebilmek için Hıristiyanlığı kabul etmiş görünerek inançlarını gizi yaşıyorlardı. Bir süre sonra papazlar, kendilerine “Marrano” (dönme) dedikleri Yahudi asıllıların Hıristiyanlıklarından şüphe etmeye başladılar. 1464 yılında devlet ile kilise bir araya gelerek Yahudi asıllı Hıristiyanların gerçekten Hıristiyanlığı kabul edip etmediklerini test etmeye karar verdi. Bu amaçla üç kişilik bir engizisyon heyeti oluşturuldu ve mahkemeler kuruldu. Çok sayıda Yahudi ağır şekilde cezalandırıldı. O dönemde baş engizitör olarak tayin edilen Thomas de Toquemada’nın kararıyla pek çok Yahudi yakıldı. En son Kraliçe İsabella’nın kararıyla 31 Mart 1492 tarihinde bütün Yahudilerin İspanya’yı terk etmelerini isteyen bir ferman çıkarıldı. Aynı yılın Mayıs ayında yürürlüğe sokulan ferman ülkedeki bütün Yahudilerin 2 Ağustos 1492 tarihine kadar İspanya’yı terk etmelerini istiyordu. 

İşte bu Yahudiler kendilerine yeni bir yurt bulabilmek için birçok Avrupa ülkesinin kapısını çaldılar, ama kapılar suratlarına kapandı. Sadece Osmanlı Devleti çaresiz kalan Yahudilere kapılarını açtı. İspanya’dan sürgün edilen Yahudilerin 150 bin kadarı ilk etapta Osmanlı Devleti’ne getirildi. Diğerlerinin de önemli bir kısmı Polonya ve Rusya yoluyla Osmanlı topraklarına sığındılar. 

Kendilerine “Sefarad” adı verilen bu Yahudilerin büyük çoğunluğu Selanik ve İstanbul’a yerleştirildiler. Göç olayının yaşandığı sırada Osmanlı Padişahı olan Sultan II. Bayezid Yahudilerin iyi karşılanmaları için bütün illere emirnameler göndermiş, hatta bunlara zarar verenlerin idamla cezalandırılacaklarını duyurmuştu. 

 

YORUM YAZ

  • akif erdemakif erdem2 ay önce
    Müslümanlar neden öz elestiriye acik degiller, 1492 den bugüne kadar ben bu konuda hic bir sey duymadim, 40 senedir vaaz dinlerim, hoca efendiler hep, padisahin merhametinden bahsediyorlar. ama bir allahin kuluda sizin anlattiginiz gibi anlatmadi. iste tarih bilmeyen insanlara imamlik görevi verilmemesi gerekiyor. Sayin tayyip erdogana duyuru, imamhatiplere, tarih konusunda cok basarili olanlari imam yapsinlar. bizim sahsiyetsiz kimliksiz, kisiliksiz imamlara ihtiyacimiz yok. unutkan bir millet haline geldik, kimseyi sorgulayamiyoruz. deli oluyorum. herseye kadar deyip isin icinden cikiyorlar.
  • M.AkifM.Akif2 ay önce
    Yazar bey enteresan degilmi !Dünyayı titreyen Osmanlı,...tan İspanyol guruhundan müslüman kardeşlerini koruyamadı.Katluamlarina seyirci kaldı ki Akdeniz iç göldü falan filan o zaman.E nasıl oldu yazar bey.Sitik İspanyollar korkmadimi bizden.Yoksa dış güçler vs.????
  • Süleyman Sırrı DinçerSüleyman Sırrı Dinçer2 ay önce
    Maalesef..selanik..Yahudileri..Müslüman..ismi..alarak..devlete..sızdılar.Örnek...... ismi !!devlete..Orduya..vs..girip..etkili..oldular..fitne..ve..fesatın..her..türlüsünü..yaptılar..Gel.de..hüzünlenme..
  • müslüman uyanık olmalımüslüman uyanık olmalı2 ay önce
    Yahudiler endülüsü fitneleriyle içerden çökerttiler.ispanyollar bu gerçeği bildikleri için endülüsü ele geçirince hem Müslümanları hemde onları kovdular ve süper devlet oldular.nerdeyse dünyanın yarısını ele geçirdiler. daha sonra Yahudiler bize gelince bu sefer bizim yükselme devrimiz sona erdi içerden çürüdük . en son olarakta Selanik teki sabetayik yapı darbeyi bize vurdu ve bu sefer hem selaniği kaybettik hemde Osmanlı yıkıldı. ardından 1. dünya savaşında tam savaşı kazanacakken rusyada ihtilal olmuşken birden bire almanyadakiler ihtilal yaptılar ve almanları içerden çökerttiler. çünkü savaşı kaybetmemeiz gerekiyordu yoksa filistinde İsrail devleti kurulamazdı.
  • HukukçuHukukçu2 ay önce
    Sayın Cumhurbaşkanımız; Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki öğrenci kıyımına müdahale edip, kıyımı durdurmanızı, saygılarımızla, istirham ediyoruz.
  • MardinliMardinli2 ay önce
    O padişah niye o müslümanlara sahib çıkmadı da.Osmanlı devleti başına bela etti ve sonunda selanikten gelen hainlerin hareketi cennet mekân A hamid tahtan indirenlerin ta o hainlerin cocuklarindi besle kargayı oysun güzünü misali
  • Celil YAĞMUROĞLUCelil YAĞMUROĞLU2 ay önce
    Osmanlını Dünyaya yaydığı Adaleti merhameti dönemde Endelüs Kayıp edildi Tabbi bu kaybın en büyük etkeni Emperyalis ve Siyonistler.İslam dinini Ümmetin kalbinden nasıl söküp atacağız çok çalıştılar başta İngilizler bu konuda çok yetenekli.Önce Misyonerler ve casuslar gönderdiler ve saf ve temiz insanları içiki,Afyon erovin.Kız,Fitne fesadı yaydılar Müslüman İnsanları uyuşturdular beynini yıkadılar.Bunda İngiliz Kralının büyük rolü vardı..Bakın İngiliz Kralı Endelüs Emirine bir Mektup yazıyor bu mektupta Emiri Endelüs medeniyetini ve Endelüse yaptıklarından dolayı övüyor.Eğer kabul buyurusanız Kızlarımı ve Ailemi sizin sarayınıza göndereyim sizlerin medeniyetinizde nasıp alsınlar.Bizim Emir Hazretleri kabul ediyor.Kral Ailesi geliyor sarayda olup bitenleri rapor yapıp Krala veriyorlar, Bu arada Emperyalistler İslamı nereden vuracağını çok iyi öğrenmiş oldular.. casus Hamphırın bir sözü var biz Osmanlıyı yıkmak için Endelüsten çok tecrübe kazandık..BİZ TÜRKLER HİÇ BİR ZAMAN TARİHTEN DERS ALAMADIK.HEP TARİH BİZİM İÇİN TEKERRÜR ETTİ..
  • fehmi ceylanfehmi ceylan2 ay önce
    Yavuz bey muhteşem bir uyarı: Ağlamakla yüzyüze kalmayız inşallah.Tavuk gibi yıllarca yaşamaktansa( tüm ürettiği yumurtayı başkası için üreten sonunda kendini de feda eden canlı) horoz gibi yaşayalım.Teşekkürler
  • muhjaiddinmuhjaiddin2 ay önce
    Tarık eregan gelenler osmanlıyı yıktımı??? kardeşim kusura bakma ama osmanlının o kadar yaşamasıın tek sebebi yahudilerdir...yahud düşmanlığı sizin gözünüzü karartmış..siyonistler ile yahudileri karıştırıyorsunuz
  • VatanimVatanim2 ay önce
    Tum soy agaclari cikarilmali ve milletimiz bu insanlari bilmeli, takiyyeci olanlarda dahil!
  • Kenan kalaKenan kala2 ay önce
    Iyiki ismet inönü padisah degildi ozaman. Yoksa hala konusurduk yahudi dostu diye secimlerde
  • Tarık EreganTarık Eregan2 ay önce
    Merhamet maraz doğurur demiş atalarımız..gelenlerde Osmanlıyı hasta edip yıktı...hala çift din taşıyorlar... Müslüman kadın çırılçıplak dolaşıyorsa buşehitler ülkesinde: bu dönmelerin eseri...Ne kadar fuhşiyat varsa bu memlekette muhakkak altında bir İspanyalı vardır!