“Hukuk önünde herkes eşittir”

08 Temmuz 2019 Pazartesi

Osmanlı Devleti, kuruluş aşamasından itibaren adalet ve hukuka sarıldı; bu kavramları baş tacı edip hayata geçirdi…

Bu yüzden de gelişti, zenginleşti, güçlendi…

Adaletle dengelenmeyen güç hızla zulme kayar: Osmanlı, gücünü adaletle dengelediği için hiçbir döneminde sistematik zulme kaymadı. 

Zaman zaman elbette hukuk dışına çıkan yöneticiler de olmuştur, ancak bu çok nadirdir. Genel olarak Osmanlı yönetimi, hukukun üstünlüğü prensibine sadık, adalete içtenlikle bağlı bir yönetimdi. Tüm asırlara hakim olan ruh, bir hadis-i şerifte buyurulan ruhtur: “Bir saat adaletle hükmetmek, altmış sene nafile ibadetten daha hayırlıdır.”

Hz. Ömer işte buna dayanarak, “Adalet mülkün temelidir” demiş, bunlara dayanan Şeyh Edebali (Osman Gazi’nin maneviyat önderi ve kaimpederi) ise “Her şey insan için” idrakini öne çıkaran veciz prensibini devletin temel taşı yapmıştır: “Oğul Osman, insanı yaşat ki, devlet yaşasın!” 

Osmanlı Devleti’nin başarı kaynağı bu temeller üzerine inşa edilmesidir.

Adalet konusunda Osmanlı’nın kuruluş günlerinden bir örnek verelim…

Bir gün Osman Bey’in huzuruna bir adam çıktı. Devrin en iyi iş gören pazarlarından Karacahisar Pazarı’nın vergi gelirlerini büyük para karşılığında kendisine satmasını teklif etti. Osman Bey şaşırmıştı:

“Bu ne demektir?” diye sordu.

“Pazara mal getiren ahâliden bir miktar akçe alınır, bu tahsilatı ben yapayım, size de peşin para vereyim” cevabını alınca, yerinden fırladı.

“Ahâlinin pazara getirdiği mal senin midir ki, ondan ücret alasın? Bu nasıl tekliftir?”

“Ama Beyim, beyliğin akçeye ihtiyacı var.”

Adama kapıyı gösterdi: 

“Zulümle abad olan akıbet berbat olur. Benim beyliğimin böyle uygunsuz gelirlere ihtiyacı yok!”

Her halde Osman Bey’in modern iktisat ilminden haberi olamazdı. Ancak devletlerin halka fazla vergi yükü yüklemekle değil, daha az vergi sayesinde zenginleşeceğini, ileri görüşlülüğü ve ferâseti sayesinde biliyordu. Bir miktar vergi almak mecburiyetinde kaldığı zaman bile, şimdiki gibi, pazara mal getiren herkesten bunu almak yoluna gitmemiş; vergi için pazara getirilen malın satılmasını şart koşmuştu. Malını satan da bunu seve seve ödüyor, bu yüzden Karacahisar Pazarı her ırktan, her dinden tüccarla dolup taşıyordu. 

İşte bu sırada, Karacahisar Pazarı’nda, Germeyan beyliğinden bir Müslüman tüccarla, bir Hıristiyan alıcı arasında ihtilâf çıktı. Devlet müesseseleri henüz oluşmadığı için konu Osman Gazi’ye yansıdı. Osman Gazi tarafları dinledikten sonra, Hıristiyanın lehine karar verdi. Bunu garip karşılayanlara, “Hıristiyan olmanın her konuda haksız olma anlamına gelmediğini” söyledi ve Hz. Ömer’in, “Adalet mülkün temelidir” sözünü hatırlattı.

 

Günün Özeti

YORUM YAZ

  • FeritFerit1 ay önce
     Sokollu'nun yıllık geliri ordunun yıllık masrafından yüksekmiş. Nasıl kazanmış bu serveti? Ne üretmiş?
  • DevamıDevamı1 ay önce
    Okur rumuzlu şahıs, elimde Osmanlıyle ilgili sayısız yerli vesikalar mevcut. Onlara dayanarak yorumda bulundum. Elimde tarihi konularla ilgili Osmanlıca ve iki yabancı dilde arşiv bilgileri ver. Önceliğim yerli kaynak. Yabancı kaynaklara bin şüpheyle bakar ve sonuç çıkarırım. Bana da yıllarca parlatılmış Osmanlı Devlet masalları telkin edilip, hafızama yerleştirilmisti. Ben de sefih ve ahmaklığa doymayan biri olarak benimsemiştim. Gerçeklerle karşılaştıkca uyuşturulduğumu fark ettim.Uyuşturucu makaleler ruhuna şarapzevki veriyorsa, yüksek dozda alabilirsin. Osmanlı'ya sövüp, başkalarını seviyor değilim. Tarih çoğunlukla meddahların ve kurgucuların eseridir, ve yalnız kronolojisi doğrudur. Cumhuriyet tarihindeki başarılı işler ise çoğunlukla hayal mahsuludur.
  • okurokur1 ay önce
    abdulmuhsin yorumcu,osmanlı hakkındaki zırvalamaların iğrenç.elbetteki 600 yıllık bir hükümdarlığın hatasıda olur yanlışıda,lakin bütünüyle karalamak senin haddine mikalmış.haddiz adam,hangi bilgi hangi kültürle bu saçma tesbitlerde bulunuyorsun.elin araştırmacı gavuru osmanlı yı araştırınca hayranlığını gizleyemiyor,bunları kitaplarına kaydediyorlar.biraz araştır osmanlının ne olduğunu oradan öğren.aynı gavurların müslümanları seks düşkünü göstererek aşağılaması gibi eleştiriyorsun.senin milletin ve dinin nedir?
  • ademadem1 ay önce
    Her sorunu çözecek, Türkiye'yi uçuracak denilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (CHS) 24 Haziran 2018 seçimleriyle resmen ve fiilen uygulamaya girdi. Geçen bir yılda görüldü ki Türkiye'nin bırakın uçmasını yürüyecek hali yok. Çünkü görecek, duyacak, anlayacak, çözüm üretecek, uygulayacak kurumları ve karar mekanizmaları devre dışı bırakıldı, Türk devletinin binlerce yıllık bilgi birikimi yok sayılıp unutulmaya terk edildi. CHS denilen altı ve içi boş sistem fiilen uygulamaya geçirilişinin birinci yılı sonunda tartışmaya açıldı. Hem de bizzat sistemi yönetenler tarafından.Halbuki bizler hem 16 Nisan anayasa referandumu öncesi ve sonrası hem de 24 Haziran seçimleri öncesi ve sonrasında defalarca uyardık. Bu sistem devleti yönetilemez hale getirir, devlet içinde ayrı yönetim yapıları oluşturur, hatta paralel devletçikler ortaya çıkarır, ısrar edilirse başarısız devlete (failed state) dönüştürür dedik.En son CHS'nin uygulamasının üçüncü ayında 01 Ekim 2018'deki köşe yazımızda uyarmışız. Halen geçerli olan ve derinleşerek süren kötüleşmeye ilişkin tespitlerimizi şöyle sıralamışız.Bir; içi boşaltılmış bürokratik devlet yapısı oluştu. Bakanlıklar dahil devlet kurum ve kuruluşlarının sorumluluk ve yetkileri alındı, içi boşaltıldı. Karar alma, inisiyatif kullanma yetkisi olmayan, sonuç alamayan bürokrasisi daha da artmış, işlemez hale gelmiş devlet yapısı oluştu.Bir konuda Cumhurbaşkanı tek kelime söylemeden açıklama yorum yapabilen değerlendirme sunabilen Bakan seviyesinde bile kimseyi göremiyoruz.
  • Karamanlı Karamanlı 1 ay önce
    Hocam bana Karacahisar pazarını anlatma.. bunu gazete olarak şakşakçılığını yaptıklarınıza anlat. Baklavacı yaptıklarına rağmen istediği zaman ifade vermeye gidiyor. Geçen dolandırıcı taksiciler kaçmadığı halde, etrafı sarılıp Taksiden indirilip üç kişi çöküyor ters kelepçe ile alınıp gidiyor. Hangi doğru baklavacıya yapılan mı, diğerimi? Bugünbaklavacıyı polisler kapıda karşılıyor. Okuyucu olarak bana adalet mülk hz Ömer falan bahsetme... onu yönetenlere anlat, tabi eleştirebilirsen.
  • AbdulmuhsinAbdulmuhsin1 ay önce
    Yavuz Hoca,2.Abdulhamid'in on sekiz karısından birinin devlete senelik masrafı iki milyon altındı. Padişahlar adalete hürmet etselerdi, karı sayısını dörtle sınırlandırırlardı,müsrif de olmazlardı. Osmanlı'da bir kutsallık yok, melek de değil, aklını başına devşir. Osmanlı sadece Avrupaki zorba ve papazlarından daha yumuşak siyaset izlediğindan belli bir zamana kadar parladı ve gelişti. Islam kültürlü milletimizin başına Hz. Omar Efendimiz gibi birinin geçmesi temennisiyle!
  • Hakkı İlhanHakkı İlhan1 ay önce
    Ne demek istiyorsunuz ki sayın yazar? Şimdi o adaletin kalmadığını mı? Eğer öyleyse çok ama çak haklısınız. Ben semt pazarlarında artık taneyle biber, domates, meyve alan insanları gördüm. Bazıları da ağlamaklı hiç bir şey alamadan gidiyorlar. Dile getirdiğiniz için sağ olun. Sağlıkcakla kalın.
  • adalet arayan vatandaşadalet arayan vatandaş1 ay önce
    enginer dünyada her iş böyle borçla yeya konsorsüyomlarla yani ülkeler arası ortaklıklarla yapılır borçlanılır düzen öyle devam eder gider ama adalette aksama ve tıkanma varsa ki var işte o zaman sorun başlar yazmak istediğim buydu
  • müslümmüslüm1 ay önce
    Ama şu anda iktidarda olanlar bu söylediklerinizin tam tersini yapiyorlar. Ne olacak bu memleketin ve milletin hali. Müslümanlar ne zaman akıllarını başkalrına alacak ve İslamı menfaatlerinden üstün tutmaya başlayacak...
  • engineerengineer1 ay önce
    sn adalet arayan vatandaş, bir trilyon dolar borç alarak yapılan hiçbirşey için iyi şeyler yapıldı demek mümkün değil, mesela krediyle ev alıyorsun, ödeyemediğin zaman banka ipoteği olduğu için elinden gitme tehlikesi doğuyor, sonra krediyi ödemek için eşden dosttan para bulmaya uğraşacaksın veya köyde tarlayı satacaksın, veya borcu ödeyemeyeceksin ve aldığın ev duyunu umumiyeye gidecek.
  • AbdulmuhsinAbdulmuhsin1 ay önce
    Başlık kuru bir sözden ibarettir. Gerçek, hukuk önünde itibarlı ve zenginler üstündür. Hukukcuların hepsi önceden peşinen satın alınmış kimselerdir. Dünyanın her yerinde durum böyledir. İnsan çok zalim, kafir ve haindir. Yaptıkları şerli işleri üstün göstermekte çok hünerlidir. Adalet, peygamberler ve gerçek halifeleri zamanında tecelli etmiştir. Devlet; tağut olunca, tüm şerlerin kaynağı olur.Osmanlı'da adalet olsaydı, Allah batırmazdı. Devlet, padişah ve avanelerine hizmet eden bir müesseseydi; cumhuriyette ise başkan ve siyasilere nemaları sunan bir zorbadır. Kısaca, ülkede Tanrılık yapan bir güruh topluluğudur. Devletin, farz ve vacipleri vardır, her zavallı harfiyen yerine getirmek mecburiyetindedir. Çağımızda tüm devletler modern Orta Çağ despotluklarıdır. Gerisi kem kümdür, vesselam!
  • adalet arayan vatandaşadalet arayan vatandaş1 ay önce
    türkiyede 15 senedir çok güzel işler yapıldı yapılıyorda ama kesinlikle ve kesinlikle adalet var demeyin sonra adalet bakanı ile bile papaz olurum
  • İdrisİdris1 ay önce
    Osmanli donemimde sadece Osmanli sinirlarinda degil dunyanin diger yerlerinde de bu kadar savas, olay yoktu. Osmanliyi yikan hacli-siyonistler oldu. Osmanli yikildiktan sonra dunyada huzur kalmadi
  • Secih BAŞARAN Secih BAŞARAN 1 ay önce
    YORUMCULARIN HEPSİ BU ÜLKEDE ADALETİN OLMADIĞINDA HEMFİKİR. GERÇİ 6 YORUMCU VAR AMA ÖNEMLİ OLAN YÜZDEDİR.BENDE ADALET YOK DİYORUM, BİR NOKTAYA ŞERH DÜŞEREK. ADALETSİZLİĞİ BU HÜKÜMETTE BAĞLARSANIZ BUNA KARŞIYIM. BUGÜN YOK, DÜNDE YOKTU VE YARINDA OLMAYACAK. BU BİR SİSTEM SORUNU.
  • AhmetAhmet1 ay önce
    Şu anda hertürlü yemini edebilirim ki hukuk önünde herkes eşit değil. Adliyelerde adil ve vicdanlı hakim bulmak çok zor. Allah kimsenin yolunu adliyelere düşürmesin
  • Tata TongaTata Tonga1 ay önce
    Hukuk mu kaldı adalet mi kaldı... şeffaflığın olmadığı yerde hukuk mu olur adalet mi olur?
  • engineerengineer1 ay önce
    hukuk önünde herkes eşittir ama bazıları, özellikle zenginler ve güçlüler daha bi eşittirler.
  • ali tayyipali tayyip1 ay önce
    turkiyede adalet hukukmu varki herkes eşit olacak
  • ÜstadÜstad1 ay önce
    Bi de şimdiyi düşün
  • Mustafa Mustafa 1 ay önce
    Beşeri hukuk mu güldürmeyin. Şerri hukuk bile sıkıntılı çünki yalanını güzel söyleyen laf cambazlığı yapan hakimi yanıltır.

Günün Özeti