Eskiden kindar değil dindardık

17 Temmuz 2019 Çarşamba

Fransız yazar du Loir (Sör Clausier du Loir), Sultan IV. Murad’ın padişahlığı döneminde İstanbul’a gelmiş, Osmanlı devlet teşkilatı, saray hayatı, Türklerin hayat tarzı, ibadet hayatları, yemekleri konusunda ilginç gözlemler yapmıştır.

Gördüklerinden o kadar etkilenmiştir ki, Osmanlı Türk toplumunun bazı kötülüklerden haberdar olmadığını düşünmekten kendini alamamıştır. Yayınlanan hatıralarında: “Türkler herhangi bir intikam hissi beslemekten son derece çekinirler” diyor, “Dinlerinin bu husûsa âit bir hükmü gereğince cuma namazına başlamadan önce düşmanlarını affettiklerini âdetâ îlân etmek durumundadırlar. Aksi halde namazlarının kabul edilmeyeceğine inanırlar. Ayrıca her bayramın birinci günü onlar için umumi bir barış günüdür. Birbirlerine rastladıklarında el sıkışırlar. Küçükler büyüklerin elini öptükten sonra başına koyup, ‘Bayramın mübârek olsun!’ derler.” 

Ninelerimiz, dedelerimiz böyleydi, çünkü kişisel ve toplumsal ilişkilere henüz “menfaat” hükmetmiyordu. “Kardeşlik” en belirleyici unsurdu. Bu yüzden insanlar arasında kıyasıya bir rekabet oluşmaz, en azından rekabet, kırıcı ve incitici boyutlara ulaşmazdı.

Osmanlı edebi ve nezaketi dünyaca meşhurdur. İslâm’la yoğrulan yürekler bugünkü halimizle mukayese edilemeyecek kadar duyarlıydı. 

“Tevazu” ve “doğallık” sıradan meziyetler sayılırdı. Hayata “Alçakgönüllülük” ve “yardımseverlik” hâkimdi.  

“Küstahlık” nedir bilinmez, büyüklerin sözü kesilmez, bilgiçlik taslanmaz, ar, namus ve hayâ gibi kutsallar es geçilmezdi.

Kadınlara karşı dinamiklerini imandan alan derin bir hürmet beslenirdi. Erkek ve kadın arasında mutlak surette bir mesafe vardı. 

Bunun belirleyicisi “Zinaya yaklaşmayın” mealindeki âyetti. 

Sokakta karşılaşılan kadına asla dik dik bakılmaz, derhal başlar öne inerdi. Kadının sokakta rahatça yürümesi için, erkekler kendilerini hafif alargaya çekerler, kadına yol verirlerdi (Sonra nasıl olduysa bu durum tersine döndü: Köylerde kadınlar erkeklere yol vermek için kenara çekilip çömelmeye başladılar).

Her kadın toplumsal edebin bir gereği olarak anne, teyze, hala ve bacı gibi görülürdü. Onları rahatsız edecek en küçük davranışta bile bulunulmaz, bulunanı toplum müthiş yadırgar, büyükler derhal müdahale ederlerdi.

Türkiye’yi keşfe gelen ilk Avrupalı kadın gezginlerden Lady Craven, erkeklerin kadınlara karşı saygısını “aşırı” bile bulduğunu itiraf ettikten sonra, Osmanlı Devleti’inin kadınlara karşı tavrını hayretler içinde şöyle dile getiriyor: 

“Türklerin kadınlara karşı olan muameleleri bütün milletlere örnek olmalıdır. Meselâ bir erkek ağır bir suçtan dolayı idam edilip bütün mal varlığına el konsa bile karısına ve çocuklarına gayet iyi muamele edilir. Kadınların mücevherlerine dokunulmaz. Çocuklar devlet himayesine alınıp bırakılır.” (Zamanın Avrupa’sında idam edilen erkeğin tüm mal varlığı ile birlikte yakınlarının takılarına da el konulurdu).

Osmanlı toplumunda “Nemelazımcılık” yoktu. En azından bu kadar yaygın bir hastalık değildi. Tüm toplum, kaynağı din olan geleneklerin bekçisiydi…

Bunların bozulmaması için herkes üzerine düşeni yapar, bir bakıma her vatandaş “gönüllü polis” gibi çalışır, herkes “vatandaşlık” sorumluluğunu yerine getirirdi.

O kadar ki, mahalle kabadayıları bile, toplumsal düzene ve mahalle namusuna bekçilik ederler, mahalledeki kadına kıza yan gözle bakmazlar, baktırmazlardı.

Şimdiki halimizle bir karşılaştırın ve şu soruyu sorun: “Nerede hata ettik?” 

 

Günün Özeti

YORUM YAZ

  • Mehmet KaramanMehmet Karaman1 ay önce
    Biz zannediyoruz ki haçlılar karşımıza çıkacaklar onlarla tekme tokat bıçak değnek kavga edeceğiz zannediyoruzHayır kardeşim öyle değil bazı Amerikan yanlısı satılmış kalemler gazeteciler var bu kalemler bu gazeteciler Vahdettin Atatürk Osmanlı Cumhuriyet diye durmadan yazıp çiziyorlar bizi bunlarla uğraşacağız derken geleceği göremiyoruz Atatürk de bizim ecdadımız Vahdettin de bizim ecdadımız Osmanlıda bizim Cumhuriyet de bizim işte bu Amerika dan İngiltere den nemalanan gazeteciler bizleri böyle işlerle uğraştırıyorlar..Tükiye de oradan buradan nemalanan gazeteciler var bunları onlaryapıyorlar..Dolaysıyla biz kendi ipimizi kendimiz çekiyoruz..
  • put kıranput kıran1 ay önce
    Atatürkçü akşam olmadan bu kadar matiz olacak ne vardı hiç olmazsa uykudan gözünü açsa idin ayıkıncasana osmanlı dönemi eserlerini ayık kafa ile okumanı öneriyorum
  • Nurullah BahadırNurullah Bahadır1 ay önce
    Adem Ademoğlu, iyi özetlemişsiniz...
  • Bagiye Bagiye 1 ay önce
    Chp denen şerefsizler bu hale getirdiler toplumu allah belâlarını versin inşallah
  • neidüzaman hedhöt hzretlerineidüzaman hedhöt hzretleri1 ay önce
    Bak gurbetçi cevap vermiş senin soruna :)))))
  • Adem AdemoğluAdem Ademoğlu1 ay önce
    Sayın yazar nerdemi hata yaptık söyleyeyim ; Ne zaman ki dünyevi maksatlar için manevi değerleri kullanı olduk yani Din ve dine ait değerleri dünyalık şeylere alet ettik işte hata orada başladı. Ve bu atalar günümüzde zirve yaptı. Zat ı aliniz bile bir seçimi harp olarak gördünüz ve 16 nisan refaramdumunda Harp hiledir deyip hileyi meşulaştıdınız. İşte bizulmanın tavan yapmasının temel sebepleri. Hata ve kusuru başka herleden arayacağına herkes kendinde arasa bence akıllica davranılmış olunur. Ne zaman ki Nurcu görünümlü şahsiyetler siyasal islamcıların peşine düştü işte çürüme orada başladı. Ve emin un bu vebalin altında kalkmanız mümkün değildir. Sizki asrın bediisinin ortaya koyduğu prensipleri din tacirlerine feda ettiniz işte bozulma çüme vede tefessüh başladı. Kusuru başka yerlerde aramayın aynaya bakın yeter.
  • Gurbetçi...Gurbetçi...1 ay önce
    Pek saygıdeğer Cumhurbaşkanı'm, 2015 seçim beyânnâmenizde de va'dedilmiş olduğu üzere, YURT DIŞINDAN BORÇLANARAK EMEKLİ olanlara hiç değilse "MİNİJOB" yani "yarı zamanlı" ÇALIŞMA MÜSÂDESİnin bir ân önce verilmesini çok ricâ ediyoruz..! Teşekkürler, vesselâm...
  • haydar keleşhaydar keleş1 ay önce
    nerede hata yapmadık ki
  • ATATURKCUATATURKCU1 ay önce
    YAHU BEN ANADOLUYU GEZIYORUM BIRKAC CAMI DISINDA OSMANLININ ESERI YOK.ANADOLUDAKI KOPRU HAN HAMAM ISLETME TERSANE IMALATHANEKERVANSARAYLAR HEP SELCUKLU BIZANS VE BEYLIKLER DONEMINDEN KALMA.OSMANLI MUSLUMAN TURK HALKINI SADECE SAVAS ZAMANI HATIRLAMIS.ANADOLUNUN KAYMAGINI ECZACISI DOKTORU TERZISI MIMARI MADENCISI ESNAFI HEP ASKERLIK YAPMAYAN RUM ERMENI YAHUDILER YEMIS.HELE OSMANLUNIN SON DONEMLERI HALK AC PERISAN ISSIZ GUCSUZ VERIMSIZ CORAK TOPRAKLARDA BOZKIRDA YA TARIM YADA HAYVANCILIK HELE DOGUDA ASIRET AGA YAPILANMASI MILLETI MAHVETMIS.BALKAN SAVASLARI SARIKAMIS CANAKKALE GALICYA YEMEN FILSTIN KIRIM SAVASLARINIDA KAYBEDINCE MAHVOLMUSUZ.

Günün Özeti