Doğudaki İsyanları halk değil; toprak ağaları başlatmış olup halkı isyana zorlayan feodal yapı olmuştur
Doğudaki İsyanları halk değil; toprak ağaları başlatmış olup halkı isyana zorlayan feodal yapı olmuştur
RAMAZAN TOPDEMİR
Bilindiği gibi Doğu bölgemizde Cumhuriyet döneminde isyanlar oldu. Ancak bu isyanları çıkaranlar bölge halkı değildi. Bu isyanları çıkaranlar toprak ağaları diğer adıyla feodal yapıydı.
Konu başlığımız ile ilgili Öne Çıkan Bazı Örnekler:
Dersim İsyanı:
Yüzlerce köyü olan Dersimli Seyit Rıza, Dersim’de yani bugünkü adıyla Tunceli’de büyük bir ağalık yapısı kurmuştu. Okuma yazması olmadığı ifade edilen Seyid Rıza’nın İngilizlere mektup yazdırdığı ve kendisini de Dersim Generali olarak takdim ettiği arşivlerde bulunmaktadır. Dersim isyanında, Dış güçler Seyid Rıza’nın yakalandığını görünce desteklerini de çekmişlerdi. Bu taktiği emperyal güçler sıkça kullanmaktadır. (1937 Dersim isyanı sürecinde ülkemiz dış politika bağlamında Hatay meselesi ile uğraşıyordu.)
Şeyh Said İsyanı:
Bu isyan da Musul meselesinin gündeme geldiği tarihlerde yabancı güçlerin desteğiyle çıkarılmıştır. Hamidiye Alaylarından ayrılan Şeyh Said’in kayınbiraderi Albay Cibranlı Halid ve arkadaşlarının organizasyonu ile isyan başlamıştır. Şeyh Said, Doğu bölgesindeki ekonomik gücü ile isyana öncülük etmiştir.
Bediüzzaman Said Nursi, Şeyh Said İsyanına Karşı Gelmiştir:
1925’te İsyan eden Şeyh Said’ten; Bediüzzaman Said Nursi’ye “İsyanımıza destek ver çağrısına, Bediüzzaman Said Nursi kendi el yazısı ile Doğu’da isyan çıkaran Şeyh Said’e şu mektubu yazar: “Yaptığınız mücadele kardeşi kardeşe öldürtmektir ve neticesizdir. Çünkü Türk- Kürt kardeştir ve birdir. “Türk milleti, asırlardan beri İslamiyet’in bayraktarlığını yapmıştır. Çok veliler yetiştirmiş ve çok şehitler vermiştir. Böyle bir milletin torunlarına kılıç çekilmez. Ve ben de çekmem demiş ve isyana tepki göstermiştir. O sıralar Van’da bulunan Bediüzzaman Said Nursi, Doğudaki huzursuzluğu yatıştırmak için birlik ve dayanışma telkinlerinde bulunmuş ve etkili olmuştur.
Sonuç: Doğuda toprak ağalarının ya da feodal yapı adıyla anılan isyanların amacını şöyle ifade etmek mümkündür: İskân Kanunlarına, Feodal yapının ellerindeki imkânlarının gitmesine, vergi toplanmasına, kaçakçılığı kovuşturmak için yapılanlardan dolayı isyanlar çıkmıştır. Yani burada Kürt vatandaşlarımızı ilgilendiren bir durum söz konusu olmamıştır. İsyan adları bir yer ya da şahıs adı olarak nitelendirilmiştir. Kürt vatandaşlarımızın imajını kötü göstermek için de bu isyanlara ne yazık ki “Kürt İsyanları” denilmiştir. Bu isyanlara feodal yapı isyanları demek daha doğru olur.
