YETERİNCE FARKINA VARILAMAYAN TEHLİKE (ELEKTRONİK SİGARA) (4)
ELEKTRONİK SİGARA NEDEN TERCİH EDİLİYOR?
*Sigara ithalat vergilerinin artırılması ve sigara zamları gibi hükümetlerin sigara karşıtı politikaları ve sigaranın zararlarının toplum tarafından anlaşılmaya başlanması sebebiyle, sigara şirketleri fazla kâr edemeyince e-sigaraya yöneldiler. E-sigarada, geleneksel sigara gibi sigara firmaları tarafından pazarlanıyor. E-sigara firmaları, sigara tiryakilerine’ sigarayı bırakmak için size bir fırsat’ diyerek, sigara içmeyi denemek isteyenlere de ‘fazla zararlı değil’ diyerek bol bol reklamlarla algı operasyonları yapıyorlar. Normal sigara içicileri sağlıklarında bir rahatsızlık hissetmeye başlayınca, reklamların da tesirinde kalarak e-sigarayı denemek istiyorlar. Özellikle sigaranın kokusundan, külünün çevreyi kirletmesinden rahatsız olanlar; e-sigaranın tatlı, meyveli ve çeşitli aromalı ve de modern, şık görünümü sebebiyle insanlar tercih ediyorlar. Bu sebeplerden dolayı e-sigara, özellikle gençler ve yeni başlayan içicilerde daha popüler olmaya başlıyor. Ayrıca Türkiye’de mevcut kanunlara göre;18 yaşından küçüklere tütün ürünleri ve sigara tüketimi yasaktır.
Reşit olmayan (18 yaşını doldurmamış) hiçbir kimse yasal olarak sigara satın alamaz. 18 yaşından küçük olanlara sigara satanlar hakkında 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası uygulanır hükmü kanunda vardır (4207 sayılı tütün ürünlerinin zararlarının önlenmesi ve kontrolü hak. kanun). Türkiye’de e-sigara ithalatı ve üretimi yasaktır (4207 ve 4733 sayılı kanunlar). Ancak yasak olmasına rağmen e-sigaraya ulaşmak çok kolaydır. E-sigara ürünleri; facebook, telegram, instağram gibi sosyal ağlardan ve internet sitelerinden ve hatta elden satılıyor. Kredi kartı ile online ödeme, kapıda ödeme vb. ödeme alternatifleri sunuluyor. Her ne kadar satan siteler kapatılsa da, başka isimler altında yeniden açılıyor.
ELEKTRONİK SİGARA, SİGARAYI BIRAKTIRIR MI?
*Sigarada ve e-sigaradaki Nikotin miktarı çok önemlidir. Geleneksel bir sigara ortalama 1-2 mg (miligram) nikotin ihtiva ederken, e-sigaranın 1 ml’lik sıvısında yaklaşık 6-10 mg Nikotin vardır. E-sigaralarda; kullanım sıklığı ve tank kapasitesine göre Nikotin alımı değişebilir. Puff (tek kullanımlık) veya tanklı e-sigaralar cihazın sıvı kapasitesine bağlı olarak toplamda bir paket sigaranın ihtiva ettiği Nikotinden daha fazla Nikotin ihtiva edebilir. E-sigaralarla Nikotin alımı devam ettiği için Nikotine karşı gelişen fiziksel ve psikolojik bağımlılık ortadan kalkmaz ve sadece şekil değiştirmiş olur. E-sigaralar güvenli ürünler değildir. Sadece e-sigaradaki Nikotin zararlı olmayıp, aynı zamanda e-sigaraya katılan tatlandırıcılar ve çeşitli aromalar da zararlıdır.
Bunların solunum sistemine olan zararları çeşitli tıbbi çalışmalarla gösterilmiştir. E-sigaraların geleneksel tütün ihtiva eden sigarayı bıraktırdığına dair bilimsel kanıt yoktur. Aksine halk sağlığı üzerindeki menfi etkilerine dair endişe verici kanıtlar giderek artmaktadır. E-sigaranın toplum sağlığı açısından olumlu bir yanı yoktur. Sadece e-sigara şirketlerinin algı oluşturan reklamları vardır. E-sigara içen kişilerin Nikotin bağımlılığına uğraması kaçınılmazdır. Nikotin bağımlılığı da eninde sonunda normal sigara içiciliğine götürür. Sigarayı emniyetli bir şekilde bırakmak için; psikoterapi, onaylanmış ilaç tedavileri ve tıbbi destek alınması takip edilecek yol olmalıdır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Sağlık otoriteleri ve FDA gibi kurumlar, e-sigaranın sigarayı bırakma aracı olarak kullanılmasını onaylamamaktadırlar. Amerikan Tıp Cemiyeti Dergisi (JAMA) e-sigaraların sigarayı bırakmadaki rolüyle ilgili olarak bir karar destek algoritması (izlenecek sıralı, sonlu adımlar) yayımlamıştır.
JAMA algoritmasında; yetişkinlerde sigarayı bırakma sürecinde yegane önceliğin FDA(ABD Food and Drug Administration-Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) onaylı farmakolojik tedaviler (ilaçlı tedaviler) ve davranışsal destek tedavileri olduğu belirtilmiştir. Yani sigarayı bırakmada ‘altın standart’ Tıbbi tedavidir. Tedaviler genel olarak hastanelerin Göğüs Hastalıkları Poliklinikleri bünyesindeki ‘Sigara Bırakma Merkezlerinde’ yapılır. Tedaviler doktor kontrolünde yapılır ve genel olarak ortalama 2-3 ay sürer. Gerekirse süre uzatılabilir.’ Tıbbi tedavinin asıl amacı; ilaçlarla beyindeki Nikotin bağlayıcılarını düzenleyerek yoksunluk (Nikotin yoksunluğu) belirtilerinin (huzursuzluk, asabilik, şiddetli sigara içme arzusu vb.) hafifletilmesidir. Bunun için; kanserojen duman ve katran olmadan vücuttaki Nikotin eksikliğini, düşük dozda Nikotin vererek gidermektir (Nikotini yerine koyma tedavisi-NYKT). Nikotini yerine koyma tedavisinde; Nikotin bandı (cilt yoluyla vücuda kontrollü Nikotin verme.), Nikotin sakızı, Nikotin pastili kullanılır. Ayrıca ağızdan alınan çeşitli tıbbi ilaçlar kullanılır. Tedavinin nihai hedefi, içicinin sigarayı tamamen bırakmasıdır. Hastaların düştüğü yanılgı ve bir başka tehlike de; sigarayı azaltıp, arada da e–sigara tüketmesidir. Bu durum sigara tehlikesini azaltmadığı gibi aksine tehlikeyi daha da artırır. Sigarayı bırakmaya karar veren içicilerin e-sigara şirketlerinin algı reklamlarını değil, resmi sağlık kuruluşlarının tavsiyelerine uyarak bir sigarayı bırakma merkezine başvurmaları yapacakları en akıllıca bir iş olur. Gelecek yazı e-sigara gençleri daha çok cezbediyor.
