ABD karşıtı Çin öncülüğünde yeni ittifaklar…
ABD karşıtı Çin öncülüğünde yeni ittifaklar…
MEHMET KOÇAK
Çin, bir yandan Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) liderler zirvesine ev sahipliği yaparken, diğer yandan İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin 80. yıldönümü vesilesiyle düzenlenen askeri geçit töreninde, en modern silah sistemleri ve 12 bin askerle yaptığı gövde gösterisi, ABD ve müttefiklerini ciddi anlamda rahatsız etti.
ABD Başkanı Donald Trump, Pekin’de düzenlenen büyük askeri geçit törenine katılan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kuzey Kore lideri Kim Jong ile Hindistan Başbakanı Narendra Modi’yi ülkesine karşı “komplo kurmakla” suçlaması bu rahatsızlığın en bariz örneğidir.
Trump’ı asıl endişelendiren ise bu üç ülkenin nükleer güce sahip olmalarıdır.
Nitekim, zirvenin sonuç bildirisinde, istikrarlı uluslararası ilişkiler ve sürdürülebilir kalkınmanın temeli olan devletlerin iç işlerine karışmama ve güç kullanmama ilkelerine bağlı kalınması çağrısı aslında ABD ve müttefiklerine uyarı niteliğindeydi.
Çin’den dengeleri sarsacak hamleler
Çin’in ev sahipliği yaptığı Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi, Çin’in liderliğinde yeni dünya düzenini şekillendirmeye evrilme niyeti göstermesi dengeleri sarsacak derin bir mesajdır.
Çin öncülüğünde Rusya ve Kuzey Kore’nin desteklediği ‘Batı Karşıtı Bloğa’ Hindistan’ın geçişi ise zirvede en dikkat çeken olay oldu.
Çünkü ABD öncülüğündeki ‘Batı Bloğu’ Hindistan’ın bu girişimiyle zayıflarken, Çin öncülüğündeki cephe Hindistan’ın katılımıyla güç kazanmış olacak.
Böylece, Hindistan, Çin ile arasındaki geleneksel gerilimleri geride bırakmaya yönelik adımlar atması ve karşı cepheye geçişi “Güç bende dünyayı ben istediğim gibi yönetirim” anlayışı içinde çete lideri tavrıyla hareket eden Trump’a ağır bir darbe oldu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük vergileri ve tutarsız politikaları Washington’un müttefikleri ve düşmanlarıyla ilişkilerini gerginleştirmesi ABD’ye karşı yeni ittifaklara yol açtı ve de açmaya devam ediyor.
Pekin’deki güç gösterisi
Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi›nden hemen sonra Çin’in başkenti Pekin’de İkinci Dünya Savaşı›nın sona ermesi ve Japonya’nın yenilgiye uğratılmasının 80. yıldönümü vesilesiyle düzenlenen askeri geçit töreni aslında ABD öncülüğündeki Batı’ya bir meydan okumaydı.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in daveti üzerine Asya, Ortadoğu, Afrika ve Latin Amerika’dan yaklaşık 26 devlet ve hükümet başkanı bu gösteriye tanıklık etmek için Pekin’e akın etmesi anma töreninden ziyada bir güç gösterisiydi.
Zira, tören Çin›e hem en gelişmiş silahlarıyla askeri gücünü sergileme hem de dünyaya en yakın müttefikleri gösterme fırsatı sunmuş oldu.
Türkiye’nin denge politikası
Zirveye katılarak Çin, Rusya başta olmak üzere çeşitli ülke devlet başkanlarıyla ikili görüşmeler gerçekleştiren Başkan Sayın R. Tayyip Erdoğan, Pekin’deki askeri geçit töreninden hemen önce Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi’ne katılmış, ancak zirvenin bitiminden sonra Türkiye’ye dönüşü farklı yorumlara sebep oldu.
Diğer bir ifadeyle Türkiye, Washington ve Brüksel’e “stratejik seçeneklerimiz arasında artık Pekin ve Moskova da var” uyarısında bulunmuş oldu.
Ancak Başkan Erdoğan’ı Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, askeri geçit töreninde temsil etmesi ise dikkat çekti.
Başkan Erdoğan bu tavrıyla aslında bir denge politikası izlediği anlaşılmaktadır.
Son söz olarak hatırlatmak isterim ki,
BRICS’den sonra Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) bünyesinde ABD’ye karşı başlatılan yeni ittifak arayışları ve ‘Yeni Dünya Düzeni’ ABD’nin ve işbirlikçisi İsrail ve AB’nin de desteklediği insanlık onurunu ayaklar altına alan despotik tavırlarla dünyayı kasıp kavuran zulümlere karşı daha adil ve çok kutuplu bir dünya düzeni arayışının sonucudur.
Hem zirve hem de Pekin’deki devasa askeri merasimle ABD ve müttefiklerine “böyle geldi ama böyle devam etmeyecek” anlamında derin mesaj verilmiş oldu.
Çin’in öncülüğünde ABD karşıtı bu yeni oluşumlar ve ittifak ilişkileri, ABD’nin dünya liderliği döneminin sona ermekte olduğunu ve çok kutuplu yeni bir dünya nizamının habercisidir.
Bekleyelim görelim.