KHK facia mıdır?
Bülent Arınç tam olarak öyle söylemediğini ifade ediyor ama, sözleri manşetlere “KHK faciadır” şeklinde yerleşti.
KHK, Anayasa’nın revize edilmemiş halinden önce hukuk sistemimizde yer alan yasama araçlarından biriydi. Bülent beyin sözlerinden anlaşılıyor ki, eleştirilerinin konusu KHK’nın kendisi değil, Olağanüstü Hal KHK’sı ile yapılan ihraçlar.
Söz konusu ihraçların gerçekleştiği zaman diliminin kısalığı dikkate alındığında elbette yanlış uygulamalar da olabilir. Ancak herhangi bir uygulama hakkında nihai görüş oluştururken bu uygulamanın hiç yapılmaması halinde ortaya çıkacak riskleri de terazinin öbür kefesine koyarak tartmak ve sonucuna bakmak gerekir.
Dünyanın bütün hukuk sistemlerinde meşru müdafaa hakkı bir hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilmiştir. Buna İslam hukuku da dahildir.
Bir tehlikeye maruz kalan kimse, bu tehlikeyi ortadan kaldırma amacına yönelik olarak hukuka aykırı davranış gösterebilir. Yani tehlike hukuki meşruiyet sınırlarını değiştirir.
Devletler de aynen şahıslar gibidir. Devlet kavramından söz ederken kastettiğim devletin teşkilatı değil anayasal nizamı yani kamu düzenidir.
Eğer bir devletin anayasal nizamı yani kamu düzeni tehlikeye düşmüşse, devletin kamu düzenine yönelik tehlikeyi ortadan kaldıracak tüm araçları kullanması meşru hale gelir.
Tehlikeyi ortadan kaldırmak için olağan yönetim araçları yetersiz kalabilir. Hatta yetersiz olup olmadığına yönelik ayrıntılı bir analiz de gerekmez. Kamu düzenine yönelik tehdit çok küçük bir risk oluştursa bile, devletin sahip olduğu en temel değer olan kamu düzeni açısından bu küçük riski görmezden gelme hakkı yoktur. Devlet anayasal rejimi korumak için gereken inisiyatifi zaman geçirmeden almak zorundadır.
Normal bir hukuk düzeninde iddia savunma ve karar süreçleri izlenerek yapılması gereken işlemler ile ilgili süreçler değiştirilebilir.
Önemli olan bu süreçlerin mekanizmalarının yerinin değiştirilmesi değil, mekanizmaların çalışır durumda tutulmasıdır.
Normal koşullarda bir soruşturma çerçevesinde iddiaları bildirip, ilgilinin savunmasını alıp deliller ve savunma birlikte değerlendirilerek ihraçlar konusunda gerekli idari kararın alınması ve alınan idari kararın yargı denetimine açık olması gerekir.
Kamu görevlileri arasında örgütlenerek devlete sızmış bir çetenin devletin uçağı, helikopteri, silahı, tankı, topu ve tüfeğiyle kendi devletinin anayasal nizamının sembolü Cumhurbaşkanlığı ve parlamento binasına saldırdığı bir ortamda, darbe için ikinci dalga tehditleri devam ederken bir devlet normal hukuki rejimi işleteceğim derse, kamu düzenini tehlikeye atar.
Milletin geleceği için hızlı ve etkin kararlar almak gerekir. Hızlı karar almanın getireceği büyük risk bazı kararların hatalı alınması ihtimalidir.
Devletin kamu düzeni üzerindeki tehlike kontrol altına alındıktan sonra, olağanüstü dönemde sıralaması değiştirilen hukuk devleti mekanizmalarını çalışır hale getirmesi yeterli ve orantılı bir davranıştır.
Nitekim devletimiz, kamu düzeni üzerindeki ağır ve yakın tehdidi kontrol altına aldıktan sonra Olağanüstü Hal İtiraz Komisyonu kurmuş ve bu komisyonun kararlarını da yargı denetimine açık hale getirmiştir.
Bir darbe girişimi karşısında Türk Devleti, dünyaya ve tarihe örnek bir hukuk devleti uygulaması inşa etmiştir. Dünyanın herhangi bir yerinde veya herhangi bir tarihinde bundan daha başarılı bir hukuk devleti uygulamasının örneğini hiç kimse gösteremez.
İngiliz darbeci General Olivier Cromwell’in cesedi mezarından çıkarılarak asılmış, kafatası yaklaşık 450 yıl İngiliz Parlamentosunun duvarlarında teşhir edilmiştir. Darbe travmasından 450 yıl boyunca çıkamayan İngiliz devletini örnek hukuk devleti görüp, iki gün içinde normal hayatına, iki yıl içinde de olağan hukuk rejimine geçen bir ülkeyi garipsenenleri normal değildir.
Yanlışlıklar elbette olmuştur. Nitekim bu yanlışlıklar da düzeltilmektedir. Artık bir veri tabanı da oluşmaya başladı. Rakamlar bize gösteriyor ki bahsedilen yanlışlıkların oranı da son derece düşüktür.
Eleştiri elbette olsun ama küçük yanlışlıklardan yola çıkarak, tarihin en başarılı uygulamasını itibarsızlaştırmak da doğru bir yaklaşım olamaz.
