Sistem değişmediğine göre, bakanlıkta avucunuzu yalarsınız!

Gündem, “Seçim hükümeti nasıl kurulacak? Kimlerden oluşacak?” sorusuna düğümlendi..

Her kafadan bir ses çıkıyor..

Hani Cumhurbaşkanı’na gönderme yapıyorlar ya.. Erdoğan’a gönderme yapıp, kendileri fiilen sistemi kafalarına göre değiştirmekte beis görmüyorlar ya..

Bunların hepsini bir kenara atacaksınız..

Anayasa’yı açıp; bakacaksınız..

Anayasa ne diyor, göreceksiniz.

Açıp bakalım..

Madde 114.. Madde şöyle: “.. seçimlerin yenilenmesine karar verildiğinde .. Cumhurbaşkanı geçici Bakanlar Kurulunu kurmak üzere bir Başbakan atar.”

Demek ki, 45 gün içinde hükümet kurulamadığı için, Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar verirse..

Mevcut Ahmet Davutoğlu hükümeti çekilecek.. Hemen sonrasında da, ikinci adım atılacak..

İkinci adım ne?

Cumhurbaşkanı tarafından geçici Bakanlar Kurulu’nu kurmak üzere bir başbakan atanması..

Maddenin alt tarafında, Bakanlar Kurulu’nun oluşumu ile ilgili birazcık ayrıntı var ama..

Başbakan’ın kim olacağına ilişkin bir ayrıntı yok.. Bu durumda Anayasa’daki 109. maddedeki genel kural uygulanır: “Başbakan, Cumhurbaşkanınca, TBMM üyeleri arasından atanır.”

Demek ki, TBMM üyesi olduktan sonra..

Herhangi birisi Başbakan olabilir..

Anayasa’da ve kanunlarda, ilave bir düzenleme olmadığına göre, Cumhurbaşkanı, TBMM içinden kimi Başbakan seçerse, takdirine saygı göstereceğiz..

•

Cumhurbaşkanı, büyük ihtimalle AK Parti Genel Başkanı Ahmet Davutoğlu’nu atayacaktır. Ama bir başka milletvekilini atarsa da, buna kimse itiraz edemez..

Başbakan konusunu çözdük. Gelelim Bakanlar Kurulu’na.. Anayasa 114. maddedeki anlatıma devam ediyoruz:

“Geçici Bakanlar Kurulu’na, Adalet, İçişleri ve Ulaştırma bakanları Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki veya Meclis dışındaki bağımsızlardan olmak üzere, siyasi parti gruplarından, oranlarına göre üye alınır.”

Biraz dolambaçlı anlatmış ama..

Denilen şu: “Zaten normal seçimde de, üç bakan bağımsızlardan atanıyor.. Geçici hükümette de, Adalet, İçişleri ve Ulaştırma bakanları, hiçbir parti ile ilişkisi olmayan isimlerden atanacak..”

Diğer bakanlıklar nasıl belirlenecek?

Aynı maddedeki “Siyasi parti gruplarından, oranlarına göre üye alınır” cümlesi, konuyu düzenliyor..

İki şart var..

a) Siyasi parti gruplarından alınacak..

b) TBMM’deki oranlarına göre alınacak..

Peki kim alacak?

Tabii ki Başbakan alacak..

Bunun dışında, Anayasa’da veya herhangi bir kanunda ek anlatım var mı?

Yok..

O zaman, siyasi parti gruplarının, “Bakanları biz belirleyeceğiz” deme hakları var mı?

Yok.

“Hangi bakanlığın, hangi partiye verileceği, şu toplantı ile, bu toplantı ile belirlenir” diye bir düzenleme var mı?

Yok..

O halde hangi bakanlığın, hangi parti siyasi grubundan olacağını belirleme yetkisi kimde?

Geçici hükümeti kurmakla görevlendirilen Başbakan’da..

•

Bu durumda.. Bütün partiler hükümete girmek isteseler..

Başbakan olarak atanan kişi, siyasi partilerin TBMM’deki oranlarına göre bakan sayısını aşmamak şartı ile, istediği partinin milletvekilini Milli Eğitim Bakanı, istediği partinin milletvekilini Çevre Bakanı yapabilir mi?

Yapabilir..

Bu konuda bir itiraz mümkün mü?

Hayır..

Zaten iki aylığına kurulmuş bir hükümet.. Zaten seçim döneminde, zorunlu işleri yürütmekle görevli bir Bakanlar Kurulu..

Normal dönemde nasıl ki Başbakan kendi partisinden istediği kişiyi bakan yapabiliyorsa..

Geçici hükümette de, yine istediği ismi (TBMM’deki partilere tanınan oran hakkını aşmayarak) istediği bakanlığa getirebilir.

•

Diyelim bir parti, önerilen bakanlıkların tümünü veya bir kısmını kabul etmedi..

Verilecek cevap: Zırto..

Kafadan atmıyorum. Anayasa, devam eden madde metninde, bu konuyu düzenlemiş: “Teklif edilen bakanlığı kabul etmeyen veya sonradan çekilen partililer yerine, TBMM içinden veya dışarıdan bağımsızlar atanır.”

Demek ki, muhatap partiler değil.. 

Partilerdeki isimler.. Tek tek önerilen bakanlıkları, hangi isimler kabul etmezlerse.. Onların partilerine ait kontenjan hakkı kaybedilmiş oluyor.. Ve muhatap hangi bakanlığı reddetmiş ise, onun yerine, Başbakan bağımsız bir ismi (milletvekili olabilir/olmayabilir) o bakanlığa atıyor..

•

Bu noktada, MHP ve CHP’nin “Biz bakan vermeyeceğiz” açıklaması önemli değil. 

Başbakan, isimleri ve bakanlıkları belirleyecek, önerecek. O isimler reddederse, hak bağımsıza geçecek..

Yine, HDP’nin, “Bize uygun görülen bakanlıkları söyleyin, bakan isimlerini biz belirleyelim” talebi de, Anayasa’ya aykırı bir talep.

Başbakan HDP’den isterse Altan Tan’ı, isterse Ayhan Bilgen’i atayabilir..

Kimse, bu takdire karışamaz.. .

Birileri Cumhurbaşkanı’na, “Sistem değişti” diyerek vuruyordu değil mi?

Bakın, sistem Anayasa’da yazılı işte.

Niye farklı uygulama istiyorlar?