Yüklü faiz Hazine'ye nakit açığı verdirdi

Kamuda harcamaların kısılmasıyla yılın ilk sekiz ayında rekor seviyede faiz dışı fazla elde edildi. Ancak yüksek faiz ödemeleri, bu olumlu tabloyu gölgede bırakarak Hazine’nin ciddi bir nakit açığı vermesine yol açtı.

Hazine ve Maliye Bakanlı­ğı’nın açıkladığı verilere göre ocak-ağustos döneminde Ha­zine’nin nakit bazda gelirle­ri geçen yılın eş dönemine gö­re yüzde 35,7 artışla 11 trilyon 9,8 milyar, harcamaları ise yüzde 31,9 artışla 12 trilyon 418,1 milyar lira oldu. Özelleş­tirme ve fon geliri olarak 4,1 milyar liralık da giriş kaydedi­len bu dönemde Hazine nakit dengesi 1 trilyon 404,2 mil­yar lira açıkla bağlandı. Nakit açığı geçen yılın aynı döne­mindekinin yüzde 9,9 üstün­de gerçekleşti. Bunun ilk sekiz aylık dönemler itibarıyla şu ana kadarki en yüksek nakit açığı olduğu belirlendi.

YÜKSEK AÇIĞIN KAYNAĞI REKOR FAİZ ÖDEMESİ

İlk sekiz ayda verilen yüksek nakit açığı tamamen, rekor dü­zeyde gerçekleşen faiz öde­melerinden kaynaklan­dı. Hazine’nin bu dönemdeki na­kit harcamalarının 10 trilyon 503,4 liralık bölümünü oluştu­ran faiz dışı harcamalar önceki yıla göre artış yüzde 30 ile enf­lasyonun biraz altında arttı, başka bir deyişle “reel” olarak az da olsa geriledi. Buna karşı­lık faiz ödemeleri yüzde 43,4’le yıllık enflasyonun çok üzerin­de bir artışla 1 trilyon 914,7 milyar liraya ulaştı. Bunun da ilk sekiz aylık dönemler itiba­rıyla tüm yılların en yüksek fa­iz ödemesi olduğu belirlendi. Geçen yılın aynı dönemine gö­re 579,9 milyar lira daha fazla faiz ödemesi gerçekleştirildi. Ocak-ağustos dönemleri itiba­rıyla faiz ödemelerinin geçen yıl nakit bazda toplam giderler içindeki yüzde 16,4 olan payı, bu yıl yüzde 17,4’e çıktı. Hazine’nin faiz dışı denge­si ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı döneminde­kinden 473,6 milyar lira daha fazla olmak üzere 506,5 mil­yar lira fazla verdi. Sekiz aylık dönemler itibarıyla faiz dışı fazlanın rekor artışa rağmen, faiz ödemelerindeki artıştan düşük kalması nedeniyle Ha­zine’nin nakit açığı 126 milyar liradan fazla büyüdü

YILLIK GERÇEKLEŞME TAHMİNİ 2,8 TRİLYON LİRA

Geçen yıl eylül ayında hazırlanan Orta Vadeli Program’da (OVP) 2026’nın tümünde faiz ödemeleri 2 trilyon 741,7 milyar TL olarak öngörülmüştü. Ödemeler ilk sekiz ayın sonunda 2 trilyon TL’ye yaklaşırken, yeni açıklanan 2027-2029 dönemine ait OVP’de bu yılın tümündeki faiz ödemelerinin 2 trilyon 824,9 milyar liraya ulaşacağı tahmin edildi. Bu hedefin aşılmaması için yılın geri kalan dört ayındaki faiz ödemelerinin 910 milyar TL’de kalması gerekiyor. Bu da Hazine’nin ilk sekiz ayda ortalama 239 milyar TL olan faiz ödemesinin kalan dönemde 227 milyar TL’ye düşmesi demek. Ancak özellikle yüzde 146’ya ulaşan iç borç döndürme oranı ve yüksek faiz ortamı nedeniyle sonraki aylarda faiz yükünün azalması bir yana, kümülatif olarak artması olası. Yeni OVP projeksiyonlarına göre faiz ödemelerinin 2027’de 3 trilyon 975 milyar, 2028’de 4 trilyon 693,9 milyar ve 2029’da 5 trilyon 244,8 milyar liraya ulaşacağı öngörülüyor.