Urumçi Katliamının üzerinden 17 yıl geçti

RIFAT BİLGİN  İSTANBUL

Urumçi Katliamında hayatını kaybeden Uygur Türkleri ve diğer mağdurlar, dünyanın birçok yerinde düzenlenen anma programlarıyla rahmet ve dualarla yâd ediliyor. Katliama giden sürecin fitilini ise 26 Haziran 2009 tarihinde Çin’in Guangdong eyaletine bağlı Shaoguan kentinde yaşanan saldırı ateşledi. Kaşgar’ın Tokkuzak kasabasından oyuncak fabrikasında çalıştırılmak üzere götürülen yüzlerce Uygur işçi, organize olduğu belirtilen binlerce Çinli işçinin saldırısına uğradı. Shaoguan’daki saldırının görüntülerinin sosyal medyada yayılması Uygur gençleri arasında büyük infiale neden oldu. Olayın sorumlularının ortaya çıkarılmaması ve Pekin yönetiminin sessiz kalması üzerine, çoğunluğunu üniversite öğrencilerinin oluşturduğu Uygur gençleri 5 Temmuz 2009’da Urumçi Halk Meydanı’nda barışçıl bir gösteri düzenledi. Protestocular, Shaoguan’da yaşanan saldırının aydınlatılmasını isterken, Uygur Türklerine yönelik baskılar, ayrımcılık, keyfî gözaltılar, zorla kaybetmeler ve zorla çalıştırma uygulamalarını da protesto etti. Gösterilere Uygurların yanı sıra Kazak, Kırgız ve diğer azınlık topluluklarından vatandaşlar da destek verdi. Olaylar sırasında yabancı basın mensupları bölgeden çıkarıldı, Doğu Türkistan genelinde internet ve telefon iletişimi kesildi. Urumçi adeta dış dünyadan izole edilirken, on binlerce asker ve polis kentte konuşlandırıldı. Güvenlik güçlerinin göstericilere gerçek mermilerle ateş açtığı ve zırhlı araçlarla kalabalığın üzerine ilerlediği bildirildi. Çin yönetimi olaylarda 197 kişinin öldüğünü açıklasa da Uygur kuruluşları ve insan hakları savunucuları gerçek can kaybının resmî rakamların çok üzerinde olduğunu belirtiyor.