Çocuk suçluluğu etrafında yürüyen tartışmalar, Türkiye’de hem yargı reformunu hem de sosyal politika başlıklarını yeniden gündeme taşıdı. Son 10 yılda suça sürüklenen çocuk sayısında yüzde 17’lik artış yaşanırken, her yıl ortalama 180 bine yakın çocuk adli vakalara karışıyor. İnfaz sisteminde değişiklik sinyalleri verilirken, uzmanlar çocukların suça sürüklenmesini önleyici sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Çocuk suçluluğu etrafında yürüyen tartışmalar, Türkiye’de hem yargı reformunu hem de sosyal politika başlıklarını yeniden gündeme taşıdı. Son 10 yılda suça sürüklenen çocuk sayısında yüzde 17’lik artış yaşanırken, her yıl ortalama 180 bine yakın çocuk adli vakalara karışıyor.
İnfaz sisteminde değişiklik sinyalleri verilirken, uzmanlar çocukların suça sürüklenmesini önleyici sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, çocukların suça sürüklenmesi konusuna ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. “Suça sürüklenen çocuk” kavramının yeniden ele alınması gerektiğini belirten Gürlek, mevcut yaklaşımın gözden geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
“Çocuk Neden Suça Bulaşır, Araştırıyoruz”
Gürlek, çocukların suça yönelme nedenlerinin kapsamlı şekilde incelendiğini belirterek, “Bir çocuk neden suça bulaşır, neden şiddete meyil eder? Arkadaşlarımıza dünyadaki örnekleriyle ilgili talimat verdim. Çocukların suça bulaşmadan bunların önlenmesi lazım” dedi.
Çocukların suç örgütleri tarafından kullanıldığına dikkat çeken Bakan Gürlek, bu durumun hem güvenlik hem de sosyal politika boyutuyla ele alınması gerektiğini vurguladı.
Çocuk suçlularla ilgili infaz sisteminde değişiklik yapılabileceğini ifade eden Gürlek, “Çocuk suçlularla ilgili infaz düzenlemesi yapılmalı. Gerekirse düzenleme yapılacak, çocuk cezanın tamamını yatacak” açıklamasında bulundu.
Tunç, ‘Hazırlıklar Tamam’ Demişti
Dönemin Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, suça sürüklenen çocuklara yönelik yasal düzenleme hazırlıklarına ilişkin açıklamasında Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan taslağın siyasi partilerle paylaşıldığını belirterek, yapılan görüşmeler sonucunda genel bir mutabakat sağlandığını ifade etmişti.
Tunç, çocukları suça yönelten nedenlerin kapsamlı biçimde araştırıldığını ve alınacak tedbirlerin bu çalışmanın sonucuna göre şekilleneceğini ifade ederek bu değerlendirmeler ışığında kanun değişikliği ihtiyacının ortaya çıktığını vurgulamıştı.
Hazırlanan taslakta özellikle kasten öldürme suçları bakımından; suçun işleniş şekli, çocuğun suça eğilimi, geçmiş sabıka kaydı ve dosyanın özellikleri dikkate alınarak hakimlere her olay özelinde takdir yetkisi tanınmasının öngörüldüğünü açıklamıştı.
Taslağın önce Meclis grubunda değerlendirildiğini belirten Tunç, ardından diğer siyasi partilerle görüşmeler yapıldığını ve bir uzlaşı zemini oluştuğunu belirtmişti.
Türkiye'de Yılda Ortalama 180 Bin Çocuk Suça Karışıyor
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre nüfusu 85 milyonu aşan Türkiye’de 0–17 yaş grubunda 21 milyon 817 bin çocuk bulunuyor. Bu rakam, toplam nüfusun yüzde 25,5’ine karşılık geliyor. Başka bir ifadeyle ülkede yaşayan her dört kişiden biri çocuk yaş grubunda yer alıyor.
Adalet Bakanlığı istatistikleri ise son yıllarda suça sürüklenen çocuk sayısındaki değişimi ortaya koydu.
2015 yılında 158 bin 560 olan suça sürüklenen çocuk sayısı, 2016’da 146 bin 737’ye, 2017’de 145 bin 210’a geriledi. 2018’de 157 bin 96, 2019’da ise 161 bin 378 çocuk suça karıştı.
2020 yılında Kovid-19 salgınının etkisiyle belirgin bir düşüş yaşandı. Suça sürüklenen çocuk sayısı bir önceki yıla göre yüzde 25,8 azalarak 119 bin 769’a geriledi.
Ancak pandemi sonrası dönemde artış dikkat çekti.
2021’de 134 bin 464, 2022’de yüzde 31’lik artışla 176 bin 128, 2023’te ise 177 bin 174 çocuk suça karıştı.
Son on yılın en yüksek verisi 188 bin 926 ile 2024 yılında kaydedildi. 2025’te ise sayı yüzde 1,4’lük düşüşle 186 bin 256 olarak gerçekleşti.
2015–2025 dönemine bakıldığında suça sürüklenen çocuk sayısının yüzde 17,47 oranında arttığı görülüyor.
21 milyonu aşkın çocuğun yaşadığı Türkiye’de 2025 yılı itibarıyla suça sürüklenen çocukların toplam çocuk nüfusuna oranı yaklaşık yüzde 0,88 olarak hesaplandı.
En Sık Görülen Suç Türleri
2025 yılı verilerine göre suça sürüklenen çocukların en çok karıştığı suç tipleri şunlar oldu:
Kasten yaralama, hırsızlık, hakaret, tehdit, mala zarar verme, konut dokunulmazlığının ihlali, yağma, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, kabul etme ya da bulundurma, dolandırıcılık, çocukların cinsel istismarı, diğer suçlar
Çocuk Suçlular Uluslararası Basının da Gündeminde
Türkiye’de özellikle İstanbul başta olmak üzere büyükşehirlerde artış gösteren çocuk suçluluğu, uluslararası medyanın da dikkatini çekti. Fransa’nın önde gelen gazetelerinden Le Monde, Türkiye’de gençlerin ve reşit olmayan çocukların dahil olduğu suç yapılanmalarını kapsamlı bir dosyayla ele aldı.
Gazeteye göre son yıllarda ortaya çıkan yeni nesil suç örgütlerinin en belirgin özelliği, üyeleri arasında çok sayıda küçük yaş grubundan kişinin bulunması. Özellikle sentetik uyuşturucu ticareti etrafında örgütlenen bu yapılar, güvenlik açısından yüksek risk oluşturan çocukları aktif biçimde kullanıyor.
Haberde kamuoyunda “Daltonlar” olarak bilinen suç örgütüne ilişkin dava süreci de ayrıntılı şekilde aktarıldı. Silivri’de görülen karar duruşmasında hükmün açıklanmasının ardından sanıklarla güvenlik güçleri arasında gerginlik yaşandığı, sandalyelerin fırlatıldığı ve jandarmanın biber gazıyla müdahale ettiği belirtildi. Olaylar nedeniyle mahkeme heyetinin salonu yan kapıdan terk ettiği ifade edildi.
Yargılamada toplam 362 sanığın bulunduğu, yaş ortalamasının 20 olduğu ve sanıkların yaklaşık üçte birinin reşit olmadığı bilgisi paylaşıldı. Örgütün önde gelen isimleri Bahadır Akdağ ve Zafer Boyun’a 12’şer kez müebbet hapis cezası verildiği; diğer sanıkların ise 1 yıldan 700 yıla kadar değişen sürelerde hapisle cezalandırıldığı aktarıldı. Yaklaşık 60 sanık beraat ederken 34 firari sanığın dosyasının ayrıldığı kaydedildi.
Haberde “Timocan” lakabıyla bilinen 21 yaşındaki Ahmet Mustafa Timo’nun Irak’tan Türkiye’ye iade sürecine ve İstanbul’daki Irak Başkonsolosluğu’na yönelik silahlı saldırı iddialarına da yer verildi.
Gelir Kaynağı Sentetik Uyuşturucu
Le Monde, yeni kuşak çetelerin temel finans kaynağının sentetik uyuşturucu ticareti olduğunu vurguladı. Haberde, Daltonlar, Kırmızı Kitliler, Casperlar, Şirinler ve Çirkinler gibi isimlerle anılan grupların toplamda yaklaşık 5 bin üyeye ulaştığı ve Türkiye genelinde 49 aktif çetenin faaliyet gösterdiği belirtildi.
Çocuklar Nasıl Örgütleniyor?
Haberde, reşit olmayan bireylerin örgütler içinde özel bir pozisyonda bulunduğu ifade edildi. Bu gençlerin sosyal medya platformları, taraftar grupları ve ıslah evleri aracılığıyla örgütlendiği; daha hafif cezai yaptırımlarla karşılaşmaları nedeniyle en riskli ve görünür eylemlerde kullanıldıkları aktarıldı. Bazı çete üyelerinin bu durumu “kamikaze dronlar” benzetmesiyle tanımladığına dikkat çekildi.
Çocuk Suçluluğu İki Katına Çıktı
Cezaevlerinde bulunan çocuk sayısının 4 bin 682 olduğu, bu oranın Fransa ile karşılaştırıldığında yaklaşık altı kat daha yüksek seyrettiği ifade edildi.
Ayrıca 2023–2024 eğitim öğretim yılında 218 binden fazla öğrencinin okuldan ayrıldığı ve uyuşturucuya başlama yaşının 14’e kadar gerilediği bilgisine yer verildi.
Sosyal Medya Üzerinden Yayılıyor
Haberde çete üyelerinin sosyal medyada propaganda yaptığı, farklı suç ağlarıyla bağlantılar kurduğu ve Aralık ayında Berlin’de Daltonlar’la ilişkilendirilen bir villaya yönelik silahlı saldırının uluslararası suç çevrelerinde yankı uyandırdığı ifade edildi.
Fransız basınına göre tablo, yalnızca güvenlik politikalarıyla değil; eğitim, sosyal destek mekanizmaları ve gençlik politikaları açısından da kapsamlı bir değerlendirme gerektiriyor.
Bakan Gürler’den Önemli Açıklamalar: Bataklığı Kurutacağız
Adalet Bakanı Akın Gürlek, NTV canlı yayınında gündemin diğer başlıklarına ilişkin de önemli açıklamalarda bulundu. Göreve başlamasının üzerinden geçen ilk iki haftayı değerlendiren Gürlek, yargıdaki temel sorunun davaların uzun sürmesi olduğunu vurguladı.
“Zaman çok hızlı geçti. Yargının sorunlarını biliyordum. Artık alıştırma aşamasından icraat aşamasına geçmek istiyorum” diyen Gürlek, geciken yargılamalar nedeniyle mağdur olan vatandaşların sorunlarının hızla çözüme kavuşturulması gerektiğini ifade etti.
Uyuşturucu Operasyonları Sürecek
Ekran ünlülerine yönelik uyuşturucu operasyonlarına da değinen Gürlek, İstanbul’da dört ana kokain dağıtıcısından ikisinin yakalandığını açıkladı. İspanya’da ele geçirilen 10 tonluk uyuşturucu sevkiyatıyla bağlantılı olarak Türkiye’de de operasyon yapıldığını belirtti.
“Dünyada Türkiye’ye uyuşturucu getiren kartelleri biliyoruz. Dosyaların hepsi delilliydi” diyen Gürlek, operasyonların devam edeceğini vurguladı. İstanbul’da bazı otel ve eğlence mekanlarına yönelik operasyonlar gerçekleştirildiğini belirterek, mücadelede geri adım atılmayacağını söyledi.
“Alo Adalet” Hattı Geliyor
Yargı süreçlerinde vatandaşın muhatap bulabilmesi için “Alo Adalet” hattını devreye alacaklarını açıklayan Gürlek, bu sistem sayesinde vatandaşların davalarının neden uzadığına dair geri dönüş alabileceğini belirtti.
Adalet Bakanlığı’nın önümüzdeki dönemde hem ceza adaleti hem de dijital alanlara yönelik kapsamlı düzenlemeleri hayata geçirmesi bekleniyor.
