Masum sandığınız o fısfıs hayatınızı karartabilir: 23 yıllık burun spreyi esareti
İngiltere'de yayınlanan Good Morning Britain programına katılan 30 yaşındaki Charlotte Johnstone, 7 yaşında basit bir soğuk algınlığıyla başlayan burun spreyi kullanımının nasıl bir kabusa dönüştüğünü dünyayla paylaştı. Tam 23 yıldır her gün bu kimyasal maddeye ihtiyaç duyan genç kadının hikayesi, sağlık dünyasında büyük yankı uyandırdı.
Uzmanlar, dekonjestan içeren burun spreylerinin bir uyuşturucu gibi "keyif verici" etkisi olmasa da, vücudun fiziksel olarak bu maddeye mecbur kaldığını belirtiyor. Çocukken aldığı "taze nefes" hissine bağımlı hale gelen Johnstone, bugün günde tam 8 kez sprey kullanmak zorunda. Spreyi yanına almayı unuttuğunda ise kalp çarpıntısı ve panik atak krizleri geçiriyor.
Gece yarısı nöbetçi eczane avı
Johnstone’un anlattıkları, bağımlılığın ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor:
"Gece yarısı sprey bulabilmek için saatlerce araba sürdüğüm oldu. Şişeler bittiğinde içinde kalan son damlaları birleştirebilmek için kapakları dişlerimle kopartıyorum."
Sağlık yetkililerinden acil uyarı: Geri dönüşü olmayan hasarlar kapıda
İngiltere’deki sağlık birimleri ve eczacılık dernekleri, bu bağımlılığın sadece nefes darlığı değil, hava yollarında kalıcı hasarlar ve hatta yüz deformasyonlarına yol açabileceği konusunda kritik bir uyarı yayınladı. Özellikle soğuk algınlığı ve grip mevsiminde bilinçsizce kullanılan bu ilaçlar, tıpta Rinitist Medikamentoza olarak bilinen "geri tepme" (rebound) tıkanıklığına neden oluyor.
Bilimsel gerçek: Burun aslında tıkalı değil
Eczacı Sanjeev Panesar, sürecin işleyişini şu sözlerle özetledi:
- İlk Adım: Sprey damarları büzerek iltihabı azaltır ve nefes yolunu açar.
- Bağımlılık Süreci: 7 günden fazla kullanıldığında vücut bu duruma alışır ve aynı etki için daha fazla doz ister.
- Kısır Döngü: Sprey bırakıldığında damarlar aşırı genişler. Ortada sümük olmamasına rağmen hasta burnunun tamamen kapalı olduğunu hisseder.
İstatistikler korkutucu boyutta
RPS (Royal Pharmaceutical Society - Kraliyet Eczacılık Derneği) tarafından yapılan araştırma çarpıcı verileri ortaya koydu:
- Eczacıların %60’ı, hastaların kullanım sınırı hakkındaki bilgisizliğinden endişeli.
- Kullanıcıların beşte biri 7 günlük yasal sınırı aşıyor.
- Bazı hastalar, oluşan kronik şişlikler nedeniyle nefes alabilmek için ameliyat masasına yatmak zorunda kalıyor.
Charlotte Johnstone, ilaç kutularının üzerindeki uyarıların yetersiz olduğunu savunarak, "Kaç gün kullanılmayacağı yazıyor ama neden kullanılmaması gerektiği açıklanmıyor. Risklerin açıkça belirtilmesi şart," diyerek yetkililere seslendi. Uzmanlar ise yalnızca tuzlu su veya steroidli spreylerin bu tip bir bağımlılık yapmayacağını, oksimetazolin ve ksilometazolin içeren ürünlerden uzak durulması gerektiğini hatırlatıyor.
