• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0

Kozalak patlaması neden olur? Kozalak neden patlar?

Geçtiğimiz günlerde Türkiye’nin birçok ilinde yangın çıktı. İtfaiye ve vatandaşlar yardımıyla çoğu ilde yangın kontrol altına alındı. Yangının hızla yayılmasına sebep olduğu iddia edilen çam kozalakları gündem konusu oldu. Peki, Kozalak patlaması neden olur? Kozalak neden patlar?

Yeniakit Publisher
2021-08-02 21:24:00 - 2021-08-19 16:37:20
Kozalak patlaması neden olur? Kozalak neden patlar?

Türkiye’nin birçok ilinde orman yangınları geçtiğimiz günlerde başlamıştı. Bazı illerde bu yangınlar halen devam etmekte. Yangınların bu kadar hızlı bir biçimde yayılmasının sebebi çam kozalaklarının patlaması olarak görülüyordu. Peki, Kozalak patlaması neden olur? Kozalak neden patlar? İşte merak edilen haberin devamı…

Kozalak patlaması neden olur? Kozalak neden patlar?

Kozalakların içinde bulunan reçine yangın sırasında eriyerek buhara dönüşür ve oluşan basınçla patlayarak, adeta “alev topu” gibi uzun bir mesafeye fırlar. Kozalağın içindekiler patlamanın etkisiyle etrafa yayılır ve yangın daha hızlı bir şekilde yayılır.

Teyit.org ise yaptığı kozalakların patlaması ile ilgili araştırmada sitesinde şu bilgilere yer verdi;

Kızılçam kozalaklarının çabuk yandıkları doğru; ancak patlamak gibi bir huyları yok. Şöminede veya odun sobasında çıra olarak kullanılabilirler, tam da bu yüzden orman yangınları sırasında olağan şüpheli haline gelmiş olabilirler. Kozalaklar yanarken çıkardıkları çıtırtılar da bu yanlış bilginin yerleşmesini kolaylaştırmış olabilir.

Kozalaklar patlayamaz

Çam kozalaklarının patlayıp uzaklara savrularak yeni yangınlara neden olması mümkün görünmüyor. Ormancılık literatüründe böyle bir bilgi yer almıyor. Bilimsel literatürde kozalakların patladığına dair bir kanıt yok. Bilimsel literatürdeki çeşitli çalışmalar, yangın sırasında alevlerin kozalakların açılıp tohumlarını dökmesini sağladığını gösteriyor. Yapılan bilimsel çalışmalarda farklı sıcaklıklarda kozalakların patlamadığı görülüyor. Orman ekolojisti İsmail Bekar da kozalakların yangında açılarak olgunlaşmış tohumların alana yayıldığını belirtiyor.

Teyit’in ulaştığı Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesinden Prof. Dr. Ertuğrul Bilgili ve Dr. Kadir Alperen Coşkuner de, kozalakların patlayıp uzak mesafelere fırlayarak yeni yangınlar oluşturabilmesinin mümkün olmadığını ifade etti. Akademisyenlerin verdiği bilgiye göre, kozalakların infilak edebilmesi için içerisinde yoğun gaz birikmesi gerekiyor. Orman yangınlarında oluşan sıcaklık ile sadece bazı kozalak karpelleri açılabiliyor, bu durumsa büyük bir patlama etkisi oluşturmuyor.

Bilgili ve Coşkuner orman yangınlarında duyulan patlamaya benzer seslerin büyük çoğunluğunun, yangın esnasında ısınan odun materyallerinin içinde biriken gazın bir boşluk bularak serbest kalması esnasında açığa çıkan tıslama, ıslık veya patlama şeklinde seslerden kaynaklandığını söyledi. Bu seslerin bir patlama ile ilişkilendirilmesi ise doğru değil.

Ağaçlarda kapalı duran kozalaklar, belirli sıcaklıklarda açılabilir; ancak Prof. Dr. Ertuğrul Bilgili ve Dr. Kadir Alperen Coşkuner bu durumun patlamadan tamamen farklı bir durum olduğunu söylüyor. Kızılçam ormanlarında yangınlardan sonra olgun ve kapalı kozalaklar açılarak içindeki tohumlar, yangınla beraber organik maddelerin tükenmesiyle toprak ile buluşuyor. Orman zeminindeki dökülmüş ibre ve humus tabakalarının yanarak kül haline dönüşmesi sonucunda kozalaklardan dökülen tohumlar için ormanda iyi bir çimlenme ortamı oluşuyor. İlk yağışlarla birlikte yanan alanlarda toprak, bitki besin maddeleri açısından zengin bir duruma geliyor ve çimlenmeler oluşuyor. Böylelikle kızılçam fidanları için optimal bir yetişme ortamı sağlanıyor. National Geographic, orman yangınları sırasında açılan kozalakların, doğanın döngüsünün bir parçası olduğunu söylüyor. 

Sosyal medyada karşımıza “kozalak patlaması” olarak çıkan videolar ise patlama değil, nokta yangınları. Nokta yangınları ana yangının çevresi dışında, uçuşan kıvılcımlar veya közler tarafından ateşlenen yangınlara deniyor. 

Benzer şekilde Karabük Üniversitesi Orman Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ali Kavgacı da kozalak patlaması diye bir şey olmadığını ifade etti. Nitekim Kavgacı kozalağın içinde bulunan reçine gereği patlamasının fiziğe de aykırı olduğunu belirtti ve kozalak yandığında çıraların tutuşmasından dolayı halk arasında bu olayın “patlama” olarak düşünülüyor olabileceğini sözlerine ekledi.

Yani yanan ya da kor halindeki kozalaklar, ancak rüzgarla taşınırlarsa yeni yangınlara neden olabilir. Nokta yangınlarına ille kozalaklar yol açmak zorunda da değil. Bu yangınlara ekseri yanmış yaprak, dal ya da ağaç kabuğu gibi rüzgarın kolaylıkla taşıyabildiği parçalar sebep oluyor. 

 
Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

Yorumlar

Kadir

Reçineli çam ağaçlarıma çokmu ihtiyacımız var çam agacının yetiştiği yerlerde başka ağaçların yetişmesimesi zormudur ormanları küresel ısınmanın olduğu bu zamanda çam dan vazgeçemezmiyiz ormanlarımız kasıtla yakıldı ama ormanların çam olması yangını körüklemedimi
  • Yanıtla

Vatandas

Allah yardimcimiz olsun dusmanlara firsatvermesin
  • Yanıtla

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

Yaay İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23