Dağları delip suyun yönünü değiştirdiler! 20 kilometrelik tünelle çölü tarım arazisine çevirdiler
Milli İradenin Sesi Yeni Akit
Türkiye ve dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek için Google listenize Yeni Akit'i ekleyin.
Peru'da yaklaşık bir asır önce ortaya atılan dev proje gerçeğe dönüştü. And Dağları'nın doğusundaki Huancabamba Nehri'nin suları, dağların altından açılan yaklaşık 20 kilometrelik tünelle kurak Pasifik tarafına taşındı. Çöl görünümündeki toprakları tarım merkezine dönüştüren Olmos Projesi şimdi 400 milyon dolarlık yeni yatırımla büyütülüyor.
Dünyanın en dikkat çekici su transfer projelerinden biri Güney Amerika'da hayata geçirildi.
Peru'nun kuzeyinde mühendisler, And Dağları'nın iki yakası arasındaki su dağılımını değiştirecek dev bir altyapı sistemi kurdu.
Projenin temelinde oldukça sıra dışı bir fikir bulunuyor: Suyu bol olan dağların doğu tarafından alıp, suya ihtiyaç duyan kurak batı tarafına taşımak.
Bunun için And Dağları'nın altından yaklaşık 20 kilometre uzunluğunda Trans-And Tüneli açıldı.
SUYUN YÖNÜ DEĞİŞTİRİLDİ
Olmos Projesi olarak bilinen sistem, Huancabamba Nehri'nin sularını Limón Barajı'nda topluyor.
Buradan alınan su And Dağları'nın altındaki Trans-And Tüneli'ne giriyor ve dağ sırasının diğer tarafındaki Olmos Vadisi'ne ulaştırılıyor.
Böylece doğal şartlarda Atlantik/Amazon havzasına doğru akacak su, mühendislik sistemi sayesinde Pasifik tarafındaki kurak arazilere aktarılıyor.
Peru'nun resmî kaynaklarına göre tünelin uzunluğu yaklaşık 20 kilometreyi buluyor.
AND DAĞLARI'NIN ALTINDAN 19,3 KİLOMETRE
Projenin teknik kayıtlarında Trans-And Tüneli'nin uzunluğu 19,3 kilometre, çapı ise yaklaşık 4,8 metre olarak belirtiliyor.
Tünelin kazılması sırasında dağın oluşturduğu yüksek basınç ve zorlu jeolojik şartlarla mücadele edildi.
Projenin en kritik aşamalarından biri olan tünel kazısı 2011 yılında tamamlandı.
Dev tünel bugün Huancabamba havzasındaki suyu Olmos Vadisi'ne taşıyan sistemin ana omurgasını oluşturuyor.
ÇÖLÜ TARIM MERKEZİNE DÖNÜŞTÜRDÜ
Asıl değişim ise suyun dağın diğer tarafına ulaşmasıyla başladı.
Pasifik tarafındaki kurak Olmos arazileri modern sulama sistemleriyle tarıma açıldı.
Peru devletinin verilerine göre sistemin ilk aşaması 43 bin 500 hektara kadar alanın sulanmasını mümkün hale getirecek şekilde tasarlandı.
Bunun 5 bin 500 hektarı eski Olmos Vadisi'ndeki tarım alanlarından, yaklaşık 38 bin hektarı ise yeni tarıma açılan arazilerden oluşuyor.
Projenin etkisiyle daha önce kurak olan geniş alanlarda şeker kamışı, yaban mersini, avokado, kuşkonmaz, üzüm ve muz gibi ürünler yetiştirilmeye başlandı.
25 BİN HEKTARDAN FAZLASI ÜRETİME GEÇTİ
Peru'nun Olmos Tinajones Özel Projesi tarafından açıklanan verilere göre 2022 sonuna gelindiğinde bölgede 25 bin hektardan fazla tarım alanı geliştirilmişti.
Bölgedeki tarımsal dönüşüm yalnızca üretimle sınırlı kalmadı.
Resmî verilere göre proje çevresinde 65 binden fazla istihdam oluşurken Lambayeque'nin tarımsal ihracat kapasitesinde de önemli artış yaşandı.
Olmos böylece su transfer projesinden çıkarak Peru'nun önemli tarımsal üretim ve ihracat merkezlerinden birine dönüştü.
DEV PROJEYE 400 MİLYON DOLARLIK YENİ HAMLE
Peru şimdi sistemi daha da büyütmeye hazırlanıyor.
Peru Yatırım Teşvik Ajansı ProInversión, Lambayeque Bölge Hükümeti ile birlikte Temmuz 2026'da Olmos'un su transfer altyapısı için yeni imtiyaz sürecini başlattı.
Yeni yatırımın tahmini büyüklüğü 400 milyon dolar.
Projenin yeni döneminde sistemin önümüzdeki 50 yıl boyunca sürdürülebilir ve tam kapasiteyle işletilmesi amaçlanıyor.
BARAJ NEREDEYSE İKİ KATINA ÇIKACAK
Yeni yatırımın en dikkat çekici bölümlerinden biri Limón Barajı olacak.
Mevcut sistemde yaklaşık 43 metre yüksekliğinde bulunan barajın 85 metreye çıkarılması planlanıyor.
Böylece yalnızca baraj büyütülmeyecek, sistemin su depolama kapasitesi de ciddi ölçüde artırılacak.
ProInversión'un daha önce açıkladığı hesaplamaya göre çalışmalar tamamlandığında depolama kapasitesinin yaklaşık 30 milyon metreküpten 110 milyon metreküpe yükselmesi öngörülüyor.
TORTU SORUNUNA DA ÇÖZÜM ARANIYOR
Dev sistemin önündeki en önemli sorunlardan biri yıllar içinde Limón Barajı'nda biriken tortular.
Yeni yatırım kapsamında baraja giren tortunun azaltılması için çalışmalar yapılacak.
Nehir yatağının düzenlenmesi, kıyı koruma çalışmalarının gerçekleştirilmesi ve mevcut tünel sistemlerinin Trans-And Tüneli ile bağlantılarının geliştirilmesi de planın parçaları arasında bulunuyor.
PETROL BORU HATTI BİLE TAŞINACAK
Projenin büyüklüğünü gösteren ayrıntılardan biri de Kuzey Peru Petrol Boru Hattı.
Yeni altyapı çalışmalarının gerçekleştirilebilmesi amacıyla boru hattının yaklaşık 8 kilometrelik bölümünün başka bir güzergâha taşınması planlanıyor.
Yeni imtiyaz kapsamında çalışmaların tamamlanmasının ardından altyapının işletme ve bakımının uzun vadeli olarak sürdürülmesi hedefleniyor.
45 ŞİRKET DEV PROJE İÇİN MASAYA OTURDU
400 milyon dolarlık yeni yatırım uluslararası şirketlerin de ilgisini çekti.
ProInversión'un Temmuz 2026'da gerçekleştirdiği proje tanıtım toplantısına 45 yerli ve yabancı şirketin temsilcileri katıldı.
ProInversión Başkanı Luis Del Carpio, Olmos'u kurumun yürüttüğü en önemli projelerden biri olarak nitelendirerek sistemin bütün bir bölgeyi dönüştürebilecek kapasiteye sahip olduğunu vurguladı.
YAKLAŞIK 100 YILLIK HAYAL GERÇEĞE DÖNÜŞTÜ
Olmos'u dikkat çekici hale getiren yalnızca mühendislik büyüklüğü değil.
Andlar'ın diğer tarafındaki suyun kurak Olmos topraklarına aktarılması düşüncesinin geçmişi yaklaşık bir asır öncesine dayanıyor.
Yıllarca planlanan proje, 2000'li yıllarda gerçekleştirilen büyük altyapı yatırımlarıyla hayata geçirildi.
Bugün ise dağların altından uzanan yaklaşık 20 kilometrelik tünel, bir taraftaki suyu diğer tarafa aktararak eskiden çöl görünümünde olan binlerce hektarlık araziyi tarımsal üretim alanına dönüştüren dev sistemin kalbi olarak çalışıyor.
Şimdi Peru'nun önündeki hedef, 400 milyon dolarlık yeni yatırımla bu sistemi gelecek 50 yıl boyunca güvence altına almak.
