19 Mayıs 1921: Topçu Feriki Rıza Paşa'nın vefatı
Milli İradenin Sesi Yeni Akit
Türkiye ve dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek için Google listenize Yeni Akit'i ekleyin.
Onlar; yaşadıkları döneme çalışmalarıyla, eserleriyle damga vurup iz bırakarak gittiler. Bugün, Topçu Feriki Rıza Paşa'yı hayırla yâd ediyoruz.
1854’te Artvin’de doğmuştur. Gazi Cafer Paşa’nın torunu Mehmet Meded Bey’in oğludur. Erzurum’da idadi okumuş, sonra 1880 yılında mühendishaneyi bitirmiştir. Almanya’ya gitmiş, dört yıl orada okumuştur. Dönüşte II. Abdülhamit’e yaver olmuş, bu arada Topçu Mektebi’nde Hassa Ordusu’nda öğretmenlik yapmıştır. Topçuluğa ait çeşitli eserler yazmış, çeviriler yapmıştır. Topçu Hidematı Dahiliyesi, Seferiyesi, Netayici Endehat, Kavanin-i Nişancı, Topçu Talimatnamesi gibi. 1896 yılı Yunan Savaşı sırasında gösterdiği başarı üzerine Ferikliğe yükseltilmiş ve bir kılıç hediye edilmiştir. Boğazların savunulması için görevlendirilmiştir.
Meşrutiyetin yeniden ilânından sonra Tophane ve Askerî Mektepler Nazırlığı’na getirilmiştir. Daha sonra 27 Aralık 1908’de Meclis-i Âyan üyeliğine atanmıştır. Hüseyin Hilmi Paşa Hükümeti’nde Bahriye Nazırlığı yapmıştır. İtalya Savaşı sırasında Çanakkale, Balkan Savaşları sırasında Çatalca Komutanlığı yapan Rıza Paşa, 1920’de Meclis-i Âyan’ın Birinci Başkan Yardımcılığına getirilmiştir. Sevr Antlaşması’nı görüşmek üzere toplanan Saltanat Şûrası’nda çekimser kalmış ve 19 Mayıs 1921’de ölmüştür.
Tophane Kışlası
Tevfik Biren, Topçu Feriki Rıza Paşa’dan şöyle bahsediyor: Ben bunları böylece zihnimden geçirmekte iken Padişah’ın birdenbire: “Kabul edenler ayağa kalksınlar!” diyerek anî bir şekilde yerinden doğrulması ve fikirlerine ziyadesiyle i’timad ettiğim eski Sadrazam İzzet Paşa gibi zevât da dâhil olduğu hâlde herkesin paldır küldür ayağa fırlamak suretiyle Padişah’a ittibâ etmesi, sanki orada öylece oturmak ayıpmış gibi, beni de bu eşhasa iltihaka şevketti. Kendim de böylece ayağa kalktığım sırada. Topçu Feriki Rıza Paşa’nın oturduğu yerden biraz kımıldandıktan sonra: “Ben müstenkifim” diyerek iskemlesine çöktüğünü gördüm. Padişahla beraber ayağa kalkan cemaat tekrar yerine oturmuştu. Böylece Muahedenâmenin büyük ekseriyetle kabulü takarrür etmiş oldu. (Biren,2006:428)
Sevr Anlaşması Heyetler Arası Görüşmeleri
(…..) Ma’hud Sevr Muahedenâmesinin imzasına karar verildiği hâlde sonradan Kabine âzâsı arasında bu hususta bazı ihtilaf çıkmış ve Damad Ferid Paşa yeni bir kabine teşkiline mecbur kalmıştı. Bu, Paşa’nın beşinci ve son kabinesi olacaktı. Mevzubahis Kabine 31 Temmuz 1920 tarihinde teşkil edilmişti.
