“Ombudsman: Kamudaki vicdan!..”
“Hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması, güçlü olan kamu otoritesine karşı bireyin korunması.."
29.06.2012'de kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu'nun görevi, teknik olarak böyle bir şey!..
Daha net ifade edecek olursak;
İdarenin her türlü eylem ve işlemi ile vatandaşların devlete yönelik şikâyetlerini inceleyip araştıran ve tavsiye niteliğinde kararlar veren bir kurum.
Bu vazifeyi görenlere “Kamu denetçisi” yani “Ombudsman” deniliyor.
Bir tür;
Vatandaş ile devlet arasındaki anlaşmazlıklarda arabuluculuk yapan resmi görevli.
***
İsveç kökenli bu kurum, bize yabancı değil.
Hatta,
Bizden Batı’ya gidip, daha sonra AB'de asrileşip bize geri geldiğini iddia eden var.
Ombudsman, bir nevi bizdeki “kanaat önderi” demek..
***
En büyük problem, yeterince tanınmamak...
Kamu Denetçiliği Kurumu’nun gerektiğince tanınmamasındaki en büyük pay,
Hiç şüphesiz;
Sahip olduğumuz anayasal hakları yeterince bilmediğimizden kaynaklanıyor.
Yıllarca küçük düşünmeye alıştırılmış, özgüveni zedelenmiş, “öküz anadolulu” denilerek ötekileştirilmiş…
Tabir caize; yıllarca ensesine vurulup ekmeği elinden alınmış bizim gibi bir milletin, öyle “ha” deyince gidip, devletten adalet dilendiği nerede görülmüş?!..
***
Oysa,
Eğitim ve hayat standartlarının çok daha iyi, bireysel özgürlüğün ve özgüvenin had safhada olduğu Avrupa’da;
“Ombudsmanlık” müessesi hak ettiği değeri ziyadesiyle görüyor.
İspanya, Romanya, Polonya, Macaristan, Portekiz, Danimarka ve İsveç gibi ülkelerde, bu kurum değişik adlar altında faaliyetlerini sorunsuzca sürdürüyor.
***
15 Kasım 2016’da Meclis’te, Kamu Denetçiliği Kurumu Baş Denetçisi (Ombudsman) seçilen Şeref Malkoç, kendilerini;
“Biz halkın avukatıyız” diye tarif ediyor.
Malkoç;
Henüz arzu edilen seviyeye gelmediklerinden dert yansa da, toplumun gerekli teveccühü göstereceğinden ümitvar.
Önceki gün,
İflah olmaz muhalefetiyle tanınan küfürbaz gazete “Sözcü”nün Ankara temsilcisini makamında ağırlayan Malkoç;
Belli ki toplumun tüm kesimlerini kucaklayacaklarının mesajını vermek istemişti.
Sözcü’yü hiç sevmesem de, Malkoç’un bu kabulünü çok isabetli buldum.
Bu arada:
Mahut gazetenin yazarlarının, önceki ve kurumun ilk “Başdenetçisi” Mehmet Nihat Ömeroğlu’na geçmişte yaptıkları seviyesiz eleştirileri de unutmuş değiliz.
***
2012 de kurulan, 2013’te de ilk şikâyetleri kabul eden Kamu Denetçiliği Kurumu,
3 yılda yaklaşık olarak 25 bin başvuru almış.
Toplumda hak arama kültürü yaygınlaştıkça, şüphesiz bu rakam daha da artacaktır.
***
Baş Denetçi Malkoç, kendilerine;
“İdarenin hizmet kalitesi ve standardını yükseltmeyi amaç edindiklerini” söylüyor.
Ayrıca,
Kamuda görev yapanlara yol göstererek;
“İnsan haklarına saygı, hukukun üstünlüğünü ve şeffaflığı yaygınlaştırmaya çalıştıklarını” belirtiyor.
Bu hedeflerine ulaşmalarının yolunun da;
Kamuoyu tarafından tanınmalarından geçtiğinin bilincindeler.
Baş Denetçi Malkoç’un aktardığına göre;
Şimdilik yalnızca “halkın dörtte biri” böyle bir kurumun varlığından haberdarmış.
Haliyle, tanınırlığı az olan Kamu Denetçiliği Kurumu’nun ne iş yaptığını bilen ise, yok denecek kadar az!..
***
Esasen;
Kamu denetçisinin verdiği kararların hukuken bir bağlayıcılığı yok, yalnızca tavsiye niteliğinde.
Basit anlaşmazlıklar yüzünden yargıda birikmesi muhtemel iş yükünü azaltmak amaçlanıyor.
Fakat,
Yargı organlarının dahi sahip olmadığı, kamu kurumlarına yönelik “yerindelik denetimi” yetkisine de sahip.
Bu özelliğiyle devletin gizli bilgilerini inceleyip,
Kamu çalışanlarının ifadesine başvuruyor, ikna ve eleştiri yapabiliyor.
***
Dün düzenlediği toplantıda;
TBMM'ye sunduğu 2016 yılı faaliyet raporunu değerlendiren Baş Denetçi Şeref Malkoç;
Vatandaş ile idare arasındaki anlaşmazlıkları yargıya gitmeden önce çözmeyi hedefleyen Kamu Denetçiliği Kurumu’nun , kararlarında hakkaniyeti gözettiğini belirterek, kendilerini “toplumun vicdanı” olarak nitelendirdi.
Başvurulara 6 ay içinde ise mutlak dönüş yaptıklarını belirten Malkoç,
Vatandaşın kendileriyle;
Valilikte, sağlıkta, okulda, işyerinde karşılaşabileceği her türlü problemi paylaşılabileceğini de sözlerine ekledi.
Malkoç toplantıda, kuruma yapılan ilginç bir başvuruyu paylaşmayı da ihmal etmemiş…
Başvuruda bulunan bir çocuğun;
"Annem cep telefonumu aldı, alın bana verin" dediğini aktarmış.
Şimdilik toplam 158 personel ile hizmet verdiklerini de sözlerine eklemiş.
**
İsterseniz;
Kamu Denetçiliği Kurumu’nun, geçmişte gelen bazı şikâyetlere ilişkin verdiği çeşitli tavsiye kararlarını hatırlayalım:
Kurum;
2015 yılında, zorunlu olarak içtimalara katılan TSK’da bazı görevli devlet memurlarının şikâyeti üzerine,
sivil personelin yükümlü olmadığı bu uygulama hakkında Milli Savunma Bakanlığı’na gerekli hassasiyetin gösterilmesi amacıyla tavsiyelerini bildirmişti.
*
Elektrik tüketicilerinden tahsil edilen TRT katkı payına ilişkin iptal ve iade talebini, kurumun ticari amaç gütmeyen programlar yaptığına vurgu yaparak reddetmişti.
*
Vefat eden emekli anne ve babasından dolayı ölüm aylığı alan ancak evlendiği gerekçesiyle maaşı kesilen engelli kadına, tekrar aylık bağlanması için Sosyal Güvenlik Kurumuna tavsiyede bulundu.
*
Manisa’da kendilerine başvuran başörtülü bayanı haklı bularak, işine devam etmesini ve Başbakanlığın konuyla ilgili düzenleme yapması isteği, Kamu Denetçiliği Kurumu’nun en çok ses getiren kararıydı.
***
Yukarıda da belirttiğimiz gibi, kararların bağlayıcılığı olmasa da tavsiye niteliğinde oluşu çok önemli.
Biz toplum olarak;
Soysal, kültürel ve ekonomik olarak geliştikçe bu kararların bağlayıcılığı da önem kazanacaktır.
Nitekim İspanya’da kurumlar;
Ombudsmanın kararına yüzde 75 oranında uyuyormuş. Danimarka ve İsveç’te bu oran yüzde 95’e çıktığı iddialar arasında.
***
Eğer siz de;
Çözemeyeceğinizi düşündüğünüz ve mağdur edildiğinize inandığınız problemlerle karşılaşırsanız, muhakkak şikâyetlerinizi “Kamu Denetçiliği Kurumuna” yapınız.
Şeref Malkoç gibi güzide bir insanın başında bulunduğu Kamu Denetçiliği Kurumunu da;
Lütfen, önemsiz şikayetlerle meşgul etmeyiniz!..
Unutulmamalıdır ki;
“İyi bir vatandaş, ülkesinin potansiyelinden en etkili şekilde faydalanan kişidir!..
