Osmanlı sarayında bayrama doğru

05 Haziran 2019 Çarşamba

Öncelikle şunu belirteyim ki, Osmanlı sarayında bayram kutlamaları bayramdan üç gün önce başlardı. Bu kutlamalara “Arefe muayedesi” denirdi…

“Arefe muayedesi” şeyhülislamın “Paşakapısı”nda sadrazamı kutlamasıyla başlar, o gün ve ertesi gün boyunca vezirler, devlet ricali, Ocak ağaları sadrazamı ziyaret ederlerdi. Ramazanın son gününde ise sarayda “Arefe Divanı” yapılırdı. 

O gün öğle namazından sonra, divan çavuşları, tören giysili ve ellerinde uzun âsaları olduğu halde Divanhane’nin (Kubbealtı) önünde saf tutarlar; bunların arkasında padişahın, hazine değerinde koşumlarla donatılmış binek atları ve üniformalı Has Ahır Saraçları sıralanırdı…

İkindi namazından sonra Mehterhane’nin “nevbet” (marşlar) çalmaya başlamasıyla Divanhane’de sadrazam, divan üyelerinin; Arz Odası önüne konulan sedef işli “Arefe Tahtı”na oturan padişah da Birun ve Enderun halklarının (saray görevlileri), ocak ağalarının kutlamalarını kabul eder; bayram ihsanlarında bulunurdu. 

Arefe Divanı’ndan sonra padişahın, Silahdar Ağa’nın hediye ettiği ata binerek Hasbahçe’de kısa bir gezinti yapıp bahçe köşklerinden birinde dinlenmesi, iç oğlanlarının hüner göstermelerini izlemesi gelenekti. 

Önce sadrazam daha sonra kubbe vezirleri, divan üyeleri, şeyhülislam ve ulema, Kubbealtı’na gelip sadrazamı kutlarlar; sabah namazını Ayasofya hatibinin imamlığında Divanhane’de kılarlardı. Namazdan sonra, sarayın tören kapısı olan Babüssaade önünde yapılacak “Muayede Resm-i Hümayunu” için dışarı çıkıp revaklar altında protokol sırasına girerlerdi. 

Bayramlaşma için İç Hazine’den çıkartılan altın kaplamalı, mücevher işlemeli merasim tahtı, tören salonu gibi donatılan “Saçak Altı”na konulurdu. Padişah ise Enderun ağalarının kutlamalarını kabul ettikten sonra, büyük bayramlaşma için, Babüssaade Ağası ve Enderun ileri gelenleriyle dışarı çıkar; bu sırada “alkışçı” denen koro, “Aleyke Avnullah!”, “Padişahım çok yaşa!”, “Mağrur olma Padişahım, senden büyük Allah var!” gibi sözlerle ortalığı velveleye verirdi.

Nakibüleşraf Efendi’nin (Peygamber Efendimizin soyundan gelenlerin reisi) duası bitince, padişah tahta oturur; Darüssaade Ağası ve Silahdar Ağa arkasında yer alırlar; Muayede Resm-i Hümayunu (padişahla bayramlaşma) başlardı. 

Önce padişahın hocası, sonra sırasıyla Kırım hanzadeleri, kapıcıbaşılardan mir-i âleme değin saray görevlileri, sonra sadrazam ve vezirler, şeyhülislâm, kazaskerler, büyük müderrisler; yeniçeri ağası ve kapıkulu ocakları ağaları, tören düzenini bozucu en basit bir yanlışlığa yer vermeksizin “Teşrifatî Efendi”nin (protokol müdürü) yönetiminde, konumlarına göre belirlenmiş “saçak öpme”, “etek öpme”, “musafaha” ve “yer öpme” tarzlarından biriyle kutlamada ve saygı sunuşunda bulunurlardı. 

Vezir-i âzamla kubbe vezirleri yer öptüğü halde, Padişah, şeyhülislam ve ulemanın tebriklerini ayakta kabul ederdi. Alimlerle tek tek el sıkışır, Osmanlı Devleti’nin ilme verdiği değer, âlimlere gösterilen ilgi ile dışa vurulurdu. Bu sırada, sarayın Alay Meydanı’nda da “Rikâb Alayı” ya da “Mevkib-i Hümayun” denilen, görkemli bayram korteji hazırlanırdı. 

Mirahor Ağa ile üzengi ağalarının haremin taht kapısı önüne getirdikleri ata binen padişah, Babüsselâm’dan çıkıp kortejin ortasındaki yerini alır; alkışlar ve dualarla bayram namazının kılınacağı Ayasofya Camii’ne hareket ederdi (bazen de Hırka-i Saadet Dairesi’nde kılardı). 

Bayramınız bayram olsun.

Ya da eski deyişle, “Iydiniz said, ömrünüz mezid, makamınız cennet olsun!” 

 

Günün Özeti

YORUM YAZ

  • sema emine aydınellisema emine aydınelli1 ay önce
    Osmanlı Sarayları deyince,Kanuni Sultan Süleyman dan sonrasıpek gurur vermiyor. Haremler dolusucariyeler, gayri Müslüm kadınlar, onlardan doğan çocuklar ve giderek bozulan hanedan.Felakete adım adım gidiş, çöküş, tek kurtuluşumuz olan Cumhuriyet. Atatürk ülkeyi kurtarıp Padişah a hediye etseyine aynı şeyler olmayacak mıydı...Haremler, en büyük günah olup sözünü dahi etmediğiniz ,erkeklerin hadım edilip harem ağası yapılması adeti sürmeyecek miydi...Osmanlı yı günahı ve sevabı ile tarihte bırakıp bu rüyadan vazgeçsek artık.Cumhuriyetimizi en ahlaklı ve düzgün şekliyleyaşatmaya baksak artık.
  • HakanHakan1 ay önce
    Buraya yorum yazip osmanliyi karalayanlar siz ilk once kamala bakin 90 senede sizin gibi soysuz topluluk yetistirmeyi basardigi icin kendisiyle gurur duyuyordur
  • LERMİLERMİ1 ay önce
    Yavuz bey bu ballandıra ballandıra anlattığın sarayda köle olmaya razıydın değil mi Cumhuriyette hür vatandaş olacağına?
  • Risaleci DayıRisaleci Dayı1 ay önce
    Aaahhh ahhh!!! Keşke yunan galip gelseydi.O zaman saray padişah hilafet, de gitmezdi...İç bade sev güzel....
  • GorkemGorkem1 ay önce
    Simdiye kadar devamli Osmanli Hanedanini / sarayini anlattin.. Turk Halkinin sosyal siyasal durumunu hic anlatmadin.. Hem kendini hem genc nesilleri aldattin..
  • BilalBilal1 ay önce
    Oglanlarin egzotik marifetlerini zevku sefa ile seyre daldiktan sonra tabii ki hemen ayet hadis ile susleyip sureti haktan gorunmeyi de ihmal etmezlerdiYOKSA halk anlar sopa ile kovalarlardi padisahlari dimi ama?

Günün Özeti