Münafık şer ittifakının melanetleri (16)
Münafık şer ittifakının melanetleri (16)
Prof. Dr. Yusuf Özertürk
BOP KAPSAMINDA GELİŞEN OLAYLAR
ABD-İSRAİL VE İRAN SAVAŞININ NETİCELERİ
5-Savaşın kazananları ve kaybedenleri
a-Savaşın kazananları
2b-Çin
*İkinci Dünya savaşından sonra ABD hızla süper güç olma yolunda ilerledi. Lakin devletler de insanlar gibi, doğar, gelişir, duraklar ve yıkılırlar. ABD, Vietnam, Afganistan, Irak, Suriye ve şimdi de İran’da trilyonlarca dolar harcayarak yıprandı.
Ama Çin sessiz ve derinden kıtalara nüfuzunu yaymaya başladı. Çin uzun vadeli planlamayla teknolojiye, sanayiye, üretimin artmasına, enerji dönüşümüne ve askeri modernizasyona yatırımlar yaptı.
Çin, yenilenebilir enerji üretiminde, elektrikli ve hibrit araç üretiminde, ‘yeni petrol’ olarak isimlendirilen batarya üretiminde önemli ilerlemeler kaydetti. Çin, otomotiv sektöründeki elektronik aksamdan, yapay zeka teknolojilerine kadar her sektörde kullanılan nadir elementlerle geliştirdiği ‘çip teknolojisinde’ birinci sıradadır.
Çin dışında üretilen nadir elementler de Çin’e sevk ediliyor. Böylece nadir elementlerin hemen hemen %90’a yakını Çin’de işleniyor. Diğer taraftan Çin, potansiyeli yüksek olan ülkelere yatırım yaptı.
Özellikle de hammadde zengini Afrika kıtasına girdi. Çin 49 Afrika ülkesine, liman, demiryolu baraj ve telekomünikasyon gibi altyapı yatırımları yaptı. Çin, Katar gazına alternatif olarak, Rusya ile de ‘Sibirya’nın Gücü-2’doğalgaz boru hattı görüşmeleri yapıyor.
*Yalnız süper güç olma yolunda ilerleyen Çin’nin zayıf tarafı enerji bağımlısı olmasıdır. Çin ihtiyaç duyduğu enerjinin yaklaşık %73’nü ithal ediyor. Çin, günde Venezuela’dan 800.000, İran’dan da 1.5 milyon varil petrol ithal ediyor. ABD’de, Çin’i zayıf noktasından vurmak istedi.
Yani Çin’in ihtiyacı olan petrol sevkiyatını kontrol altına almak. Bu maksatla ABD önce 3 Ocak 2026’da hukuksuz olarak Venezuela’ya saldırdı ve devlet başkanı Nicolas Maduro ve eşini kaçırdı. Venezuela’da kendisine bağlı bir hükümet kurdurdu.
Böylece Venezuela petrollerini kontrolü altına alarak Çin’i sıkıştırmak istedi. ABD Başkanı D. Trump, ‘Venezuela’daki geçici yönetimin ABD’ye 30-50 milyon varil petrol teslim edeceğini’ söyledi.
ABD, Venezuela’dan sonra Çin’e petrol satan İran’a da aynı muameleyi yapmak istedi. Yani İran’daki yönetimin başındakileri bertaraf edip, rejimi değiştirmek ve kendisine bağlı bir yönetim getirerek İran petrollerini kontrolü altına almak.
Aynı zamanda da Çin’nin İran’dan geçecek olan ticaret yollarını sekteye uğratmak. Bu maksatla BOP ve BİP çerçevesinde İsrail ile birlikte 28 Şubat 2026’da İran’a saldırdı.
Ama ABD umduğunu bulamadı. Çünkü iki bin yıllık bir medeniyete sahip olan İran, bir Venezuela değildi. ABD, İran’da ne rejimi değiştirebildi ve ne de İran petrollerini ele geçirebildi.
ABD, İran’da patinaj yapmaya başladı. Öte taraftan İran, Hürmüz boğazından geçecek petrol yüklü tankerler için dolar yerine Çin Yuan’ı ile ödeme şartı getirdi. Bu durum Yuan’nın uluslararası kabul görmesi ve yayılmasını tetikledi. Çin, İran’dan ucuz petrol alarak bu işten kârlı çıktı.
Çin’in ‘motor olduğu’ BRICS genişliyor. Dolara alternatif ödeme sistemleri tesis ediliyor. ABD savaştıkça, ülkeleri işgal ettikçe müttefik kaybediyor ve hegomonik gücü zayıflıyor. Ama Çin yeni müttefikler kazanarak süper güç olma yolunda ilerliyor.
3-Silah şirketleri ve Borsa kazandı
*Bütün savaşlarda görüldüğü gibi bu savaşta da silah satan şirketler kazandı. Bu savaşta füze ve drone’lar ön plana çıktığı için, füze, Drone, yazılım talepleri arttı. Lockheed Martin, RTX (Raytheon Technologies Corporation), Northrop Grumman vs. savaş ve havacılık şirketleri hem kâr etti ve hem de borsada hisseleri değer kazandı.
4-Petrol ve gaz şirketleri kazandı
*Petrol ve gaz fiyatları savaşla birlikte süratle yükseldi. Brent petrolü varili 100 doların üstüne çıktı. ExxonMobil, Chevron, Shell, BP vs. petrol şirketleri kazançlarını artırdılar.
5-Norveç, Kanada kazandı
*Savaşa dahil olmayan Norveç ve Kanada gibi petrol üreten ülkeler, petrol fiyatlarının yükselmesiyle birlikte, petrol üretimlerini artırarak büyük kazançlar elde ettiler.
6-Sigorta ve lojistik şirketleri kazandı
*Savaşla Hürmüz boğazının kapatılmasıyla deniz taşımacılığı sigorta primleri arttı. Deniz taşımacılığı sigortacıları ve diğer savaş riski sigortacıları fiyatlarını artırarak büyük kârlar elde ettiler.
Devam edecek...