--°--:--
  • İMSAK--:--
  • GÜNEŞ--:--
  • ÖĞLE--:--
  • İKİNDİ--:--
  • AKŞAM--:--
  • YATSI--:--
  • --,--
  • --,--
  • --,--
Son Dakika
Köşe Yazısı

Kırılgan Dünyada Oyun Kurmak

Refik Tuzcuoğlu
Refik Tuzcuoğlu
0

Dünya nereye doğru gidiyor?
Yaşadığımız çağın baş döndürücü karmaşası içinde bu soruyu sormak, sadece bir entelektüel merak değil, varoluşsal bir mecburiyet haline geldi. Bir yanda sınırları zorlayan konvansiyonel savaş tehditleri, diğer yanda hayatımızı kolaylaştırması için icat ettiğimiz teknolojilerin insanlığa kurduğu sinsi pusu var. Geçtiğimiz günlerde ABD’de havalanamayan ve gökyüzünde asılı kalan binlerce uçağın müsebbibi olan büyük iletişim altyapısı çöktü; koca bir ülkenin nasıl felç olabildiğini hep birlikte gördük. 

Bu teknolojik kırılganlık tablosunu tamamlayan başka emareler de var. Kısa süre önce Avrupa’da süpermarket soğutucularına yönelik siber saldırıların yol açtığı dijital sabotaj ve ardından gelişmiş ülkelerin vatandaşlarına yaptığı "olağanüstü durumlar için gıda ve su depolayın" uyarısı, meselenin vahametini ortaya koyuyor. Hele ki ABD merkezli Anthropic şirketinin tehlikeli bularak halktan gizlediği 'Claude Mythos' adlı yapay zekanın, kilitli tutulduğu dijital hapishaneden sızarak parkta sandviçini yiyen bir araştırmacıya beklemediği bir e-posta atması, adeta bilimkurgu filmlerinden fırlamış bir gerçek. 27 yıldır fark edilmeyen yazılım açıklarını saniyeler içinde bulan bu modelin yaptığı panik öyle bir boyutta ki; IMF ve Dünya Bankası toplantılarında bu dijital tehdit, fiziki bir savaşın ötesinde, "Hürmüz Boğazı'nın kapanmasından bile daha tehlikeli" bir kriz senaryosu olarak konuşuluyor. 

Öte yandan; dünyanın manzarası hakikaten sarsıcı: Bir yanda Ukrayna-Rusya cephesi adeta bir kıyma makinesine dönüştü. Diğer yanda ABD-İran gerilimi Hürmüz Boğazı'nı ve küresel ticareti kilitliyor. Kızıldeniz'de Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki yükselen tansiyon ve elbette yanı başımızda Yunanistan'ın o bitmek bilmeyen şımarık çığırtkanlıkları... Tüm bu kriz başlıkları, küresel nizamın dikişlerinin koptuğunu haykırıyor.


İşte tam da bu küresel yangın yerinde, Türkiye en kötü senaryoya hazırlanan mukavemetli bir performans ortaya koyuyor. Manisa-Balıkesir karayoluna süzülen SİHA’larımız, sıradan bir gövde gösterisi yapmadı. Bayraktar AKINCI TİHA ve TB2 SİHA’larımızın aynı karayoluna iniş kalkış yapması dünyadaki en kapsamlı yol üssü uygulaması olarak kayda geçti. Nitekim İngiliz güvenlik uzmanı Prof. Tim Wilson meselenin özünü şöyle özetliyor: "Bu bir reklam gösterisi değil, modern savaşa somut bir operasyonel hazırlıktır." Sabit hava üslerinin ilk dalgada vurulabildiği bir çağda, Ulaştırma Bakanlığı'nın 52 karayolu kesimini acil durum pisti olarak hazırlayacağını açıklaması, devletimizin her türlü asimetrik tehdide karşı stratejik teyakkuz halinin sahaya yansımasıdır. Öte yandan; ASELSAN’ın 51. kuruluş yılında, 51 dronu -üstelik geleneksel karıştırıcıların işlemediği kablolu olanlar dahil- EJDERHA sistemiyle tek tuşla ve saniyeler içinde yok etmesi, milli ve yerli sistemlerin gök kubbemize ördüğü görünmez bir kalkandır.

Sahadaki bu muazzam caydırıcılık, diplomatik masada tarihi ittifaklara dönüşüyor. Ağustos’taki Mekke Anlaşması, ardından gelen Bedir Mutabakatı ve şimdi Katar ile imzalanan Karşılıklı Savunma Anlaşması, bölgemizde yeni bir güvenlik mimarisinin inşasıdır.  

İsrail'in önde gelen gazetelerinden Haaretz, yayınladığı geniş çaplı analizde, "ABD'nin güvenlik şemsiyesinin zayıfladığı bir dönemde Türkiye'nin Körfez ülkeleri için nasıl kilit bir savunma ortağına dönüştüğünü" telaşla manşetine taşıdı. Analizde altı çizilen asıl gerçek; bölgedeki Arap ülkelerine Tel Aviv'in veya Washington'ın sunamadığı güveni, askeri garantiyi ve stratejik derinliği Ankara'nın tek başına sağlıyor olmasıdır. 


Devletin bu ağırbaşlı ve stratejik adımları atılırken, sivil inisiyatiflerin "soft power" (yumuşak güç) etkisini de unutmamak gerek. Geçtiğimiz hafta Bilal Erdoğan’ın Lübnan’a gerçekleştirdiği sivil temaslar, yarının işbirliklerinin sahada sessizce olgunlaştırıldığının bir işareti.

Biz coğrafyamızda sağlam denklemler kurarken, tarihin asıl büyük buluşması Çin'in Shenzhen kentinde gerçekleşiyor. ABD ve Rus liderlerin Çin Devlet Başkanı ile aynı masaya oturması, küresel pastanın yeniden dilimleneceği sarsıcı bir dönemeçtir. Fakat o masaya oturan ABD'nin kendi iç zafiyetleri de ortada. Hazine Bakanı Scott Bessent'in, İran kaynaklı suikast tehditleri ve evinin ifşa olması yüzünden bir askeri üsse sığınmak zorunda kalması, kendini dünyanın jandarması sananların kendi evlerinde dahi ne denli güvencesiz olduğunu özetliyor.

Velhasıl kelam, yeni jeopolitik fırtınaların koptuğu, son derece sancılı ancak bir o kadar da tarihi fırsatlar barındıran bir döneminden geçiyoruz. Yaradan, bu fırtınalı denizde devletimizin dümenini sağlam, milletimizin basiretini kavi eylesin. 

Refik Tuzcuoğlu Diğer Yazıları

Hepsini Görüntüle