İstanbul Sözleşmesinin Kanunu (6284 Sayılı Kanun) -1-
İstanbul Sözleşmesinin Kanunu (6284 Sayılı Kanun) -1-
Prof. Dr. YUSUF ÖZERTÜRK
İSTANBUL SÖZLEŞMESİ (İS)
*İstanbul Sözleşmesi, ‘kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddetin önlenmesi’ ve bununla mücadele maksadıyla Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğinin hazırladığı ve Konsey üyeleri ve diğer imzacı devletlere imzalattığı bir sözleşmedir. Sözleşme, 11 Mayıs 2011 tarihinde İstanbul’da, İngilizce ve Fransızca olarak iki metin halinde ve Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanacak şekilde tek nüsha olarak imzalanmıştır. İstanbul Sözleşmesi Türkiye ile birlikte 13 ülke tarafından imzalanmıştır. İlk onaylayan tek ülke de Türkiye olmuştur (20 Mart 2012).
‘AİLENİN KORUNMASINA VE KADINA KARŞI ŞİDDETİN ÖNLENMESİNE’ DAİR 6284 SAYILI KANUN
*6284 sayılı kanun, kadına karşı şiddetin önlenmesi maksadıyla İS’den sonra yapılan kanundur. Kanun, 8 Mart 2012’de TBMM kabul edildi ve 20 Mart 2012’de yürürlüğe girdi. İstanbul Sözleşmesi teorik bir metindir. İS’nin yürürlükteki uygulama kanunu, 6284 sayılı kanun olarak bilinen ‘ailenin korunmasına ve kadına karşı şiddetin önlenmesine’ dair kanundur. İS, 6284 sayılı kanunla bir öneme haizdir. 6284 sayılı kanun olmadan İS’nin bir manası olmadığı gibi, 6284 sayılı kanun kalkmadan, İS’nin feshedilmesinin de bir manası yoktur. Kanunda; ‘Esas olarak İstanbul Sözleşmesi (Avrupa Konseyi Sözleşmesi) ve yürürlükteki diğer kanuni düzenlemeler esas alınır’ denilmektedir.
*Kanunda şiddet olarak; İstanbul Sözleşmesinde tanımlanan “Aile içi şiddet; aile içerisinde, hanede veya mağdur, faille aynı evi paylaşsa da, paylaşmasa da, eski veya şimdiki eşler, veya partnerler arasında meydana gelen her türlü fiziksel, cinsel, psikolojik, veya ekonomik şiddet eylemi anlamına gelir” (md; 3), tanımı esas olarak alınmıştır (Md:2/b).
6284 SAYILI KANUNUN SAĞLADIĞI HAKLAR
a-Şiddete uğrayan/ uğradığını iddia eden kadın, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ücretsiz olarak hizmete sunulan Alo 183 hattını veya 155 kolluk kuvveti hattını kullanarak ‘eşim bana şiddet uyguluyor veya beni tehdit ediyor’ (Mesela; kocası fiziki şiddet uygulamadan ‘yemeği niçin tuzlu yaptın?’, bu köpeği niçin eve aldın?, hareketlerine dikkat et, beni tahrik etme!, vs’ dese) diyerek yardım isteyebilir. Sadece müşteki değil, herhangi bir kişi de (yakını, komşusu vs) ilgili mercilere şikayette bulunabilir (md:7/1).
b-Koruyucu tedbir kararının verilmesinde delil ve belge aranmaz. Önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin yerine getirilir. Yani kadının veya şikayetçinin sözleri (Kadın yalan da söylese, iftira da etse) delil ve belge kabul ediliyor. (md:8/3).
c-İhbarı alan kolluk kuvveti (polis, jandarma) derhal en kısa sürede mahalle gelmek ve gerekli tedbirleri almak zorundadır (md: 7/1).
ALINACAK TEDBİRLER
*Kanunda belirtilen tedbir kararları; ilgilinin talebi, Bakanlık, (Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı), kolluk kuvveti, ya da Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine verilir. Tedbir kararları, en kısa sürede, en yakın yerde bulunan hakimden, mülki amirden, ya da kolluk amirinden talep edilebilir. (md:8/1). Kanun kapsamında, aşağıdaki tedbirlerden biri veya birkaçı, yahut da gerekli görülen başka tedbirler alınabilir. (md:3/1).
1- Şiddet uygulayanın (fizik, psikolojik, cinsel, ekonomik vs) derhal evden uzaklaştırılması. Kolluk kuvvetleri Erkeği( kocayı kendi evi de olsa) evden atar. Evde kadın oturma hakkına sahiptir.
2-Kocanın, evine, kadının çalıştığı yerlere(çalışıyorsa), yaklaşmasının engellenmesi. (md:5/1). Kolluk kuvveti amiri tedbirlerle ilgili bir de tutanak tutar. Evrakı hakimin onayına sunar. (md:5/2).
Bu kanunda belirtilen tedbirlerle birlikte hakim, velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususunda yetkilidir. (md:5/2, 3, 4).
Bu kanun hükümlerine göre alınan tedbir kararları, Bakanlığın (Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ) ilgili İl ve İlçe müdürlükleri ile C. Savcılığına veya kolluk amirliğine ivedi olarak bildirilir (md:10/1).
Devam edecek…