Fitne ve Islâhı (3)

Fitne ve Islâhı (3)

Prof. Dr. Yusuf Özertürk

FİTNE SEBEPLERİ 

3-İKTİDAR MÜCADELESİ

*Fitneye yol açan bir başka sebep de, iktidar-saltanat mücadelesidir. İktidar, iktidar sahiplerine rejimin-sistemin müsadesine göre (Demokrasilerden, diktatörlüklere kadar her çeşit rejimlerde) çeşitli imkânlar bahşeder. Her devirde, iktidarı ele geçirmek için çeşitli mücadeleler yapılmıştır, yapılıyor ve gelecekte de yapılacaktır.

*İktidarı elde etmek için çeşitli vasıtalar kullanılır . Demokrasiler de; (Parlementer demokrasi, yarı başkanlık ve başkanlıklarda) Halkın iradesini temsilen seçimle gelen bir yürütme erki vardır.

*Diktatörlüklerde; Halkın iradesinin ya hiçbir değeri yoktur, ya da göstermelik olarak şeklen vardır. İktidar genellikle bir darbe ile (askeri veya sivil) elde edilir ve babadan evlada devredilir. Diktatörlüklerde iktidar cebren ele geçirildiği için, mücadele de kuvvet-güç vasıtalarıyla (silahlı güçler, yargı) yapılır. Fitneler de daha çok silahlı güçler arasında olur.

*Demokrasiler de; Siyasi partiler ve bunların resmi-gayri resmi yan kuruluşları vardır. İktidar mücadelesi de, siyasi partiler ve onları destekleyen kuruluşlar (stk’lar, medya, sosyal vakıf, dernek, topluluklar, vs). vasıtasıyla yapılır. İktidar mücadeleleri normal olarak hukuki-kanuni meşru zeminlerde, şeffaf olarak yapılmalıdır. Ama mücadele bazen hukuki zeminlerden ayrılarak (gizli- açık) meşru olmayan zeminlere de kayabilir. İşte fitneler de gayrimeşru zeminlere kayılırsa ortaya çıkar.

*İslâm tarihinde; Dini görüntü altında, gerçekte siyasi olan pek çok fitneler görülmüştür. Bunlardan önemli olan bazıları şunlardır:

SEBEİYYE FİTNESİ:

Sebeiyye, Yemenli bir Yahudi olan Abdullah bin Sebe’nin fikirlerini kabul edenlerdir. Abdullah bin Sebe, ‘Hilafet, Ali’nin hakkı idi, üç Halife (Hz. Ebubekir, Hz. Ömer ve Hz. Osman ra) O’nun hakkını elinden zorla aldılar’ diyerek güya Hz. Ali’ye taraftarlık gösteriyordu. Gerçekte ise, Eshab-ı Kirâm’a düşmandı ve düşmanlığı körüklemiştir. Sebeiyye taraftarları, Hz. Ali’ye taraftar olmayanları düşman olarak görmüşlerdir.

HARİCİLİK FİTNESİ:

Bir diğer fitne de Haricilik fitnesidir. Hariciler önce Hz. Ali(ra) taraftarıydı. Hariciler, Sıffın muharebesinde Hz. Muaviye’nin Kur’ân mushaflarını ordusunda mızraklara bağlayarak havaya kaldırtmasıyla,  Hz. Ali’nin, ‘bu bir harp hilesidir’ ikazına aldırmadan, ‘Kur’ân’a karşı savaşılmaz’ diyerek, Hz. Ali’den ayrılma tehdidi ile, Hz. Ali’nin hakem olayını kabul etmesine sebep olmuşlardır. Daha sonra da,  ‘Allah varken, hakem olmaz’ diyerek Hz. Ali’yi tekfir (kafirlikle suçlamışlardır) etmişlerdir.

Hz. Ali’nin haricileri Nehrevan ve Nuhayle’de bozguna uğratmasından sonra çeşitli yerlere dağılmışlardır. Ama boş durmayıp, fitneye devam etmişler ve neticede bir suikastla Hz. Ali’yi (ra) şehit etmişlerdir. Haricilik fitneleri Emeviler zamanında da devam etmiştir. Haricilik fikirleri çeşitli isimler altında zamanımıza kadar da devam edegelmiştir.

KERBELA FİTNESİ:

İktidar mücadelesinden dolayı olan önemli dahili bir fitne de Kerbela fitnesidir. Hz. Muaviye’nin sağlığında, oğlu Yezid’i veliahd (kendisinden sonra halife olarak) tayin etmesiyle başlıyan süreçte görülmüştür. Hz. Peygamber’in torunu Hz. Hüseyin (ra) ve çoğu yakın akrabalarından meydana gelen yetmiş kadar Müslüman Kerbela’da şehit edilmişlerdir. Bu öyle büyük bir fitnedir ki, İslâm ümmeti içinde açtığı yara neredeyse bin dört yüz yıldır (MS; 680) hâlâ kapanmamıştır.

SELÇUKLU DEVLETİ DÖNEMİNDE FİTNELER

*11. yy’da Bâtınîlik ve onun siyasi ve askerî gücü olan Hashaşîlik kalkışmaları olmuştur. Haşhaşîler, siyasi hedeflerine ulaşmak için bir fedailer (Nizârî-İsmaîlî) grubu kurarak çeşitli suikastlar yapmışlardır.

OSMANLI DEVLETİNDE FİTNELER

*Osmanlı’da çeşitli zamanlarda pek çok fitne olayları görülmüştür. Bunların başlıcaları şunlardır; 1-Şeyh Bedrettin isyanı (1419-1420). 2-Düzmece Mustafa isyanı (1421-1422). 3-Celâli isyanları (1519-1610).

Baba Zünnun, Büyük Kaçgun, Canbulatoğlu isyanları. 4-Yeniçeri isyanları (Genç Osman vakası (1622). Vaka-I vakvakiye (1648). Edirne vakası (1703). Kabakçı Mustafa isyanı (1807). Alemdar Mustafa Paşa olayı (1808). 5-Patrona Halil isyanı (1730). 6-Sırp isyanları (1804-1815). 7-Yunan isyanı (1821-1829). 8-Mısır isyanı (Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanı-1839). 9-Balkan isyanları (Bulgar-Bosna-Hersek-1876).

KESNİZANİ TARİKATI VE SADDAM’IN DEVRİLMESİ

*ABD’nin 2003 yılında Irak’ı işgal etmesi ve Saddam Hüseyin’in devrilmesi olayında Kesnizani Tarikatı mensuplarının rol oynadığı iddia edilmektedir.

TÜRKİYE YAKIN TARİHİNDEKİ FİTNELER

*Yakın tarihimizde de fitneler sonucu çeşitli darbe ve kalkışmalar olmuştur (27 Mayıs 1960, 12 Eylül 1980 darbeleri, 28 Şubat Post modern darbesi ve 15 Temmuz 2016 kalkışması).                            Devam edecek…